Чезаре Арцела
| итал. Cesare Arzelà | |
 | |
| Ватандашлык |
_crowned.svg){kind=small} Италия корольлеге[d] |
|---|---|
| Туу датасы | 6 март 1847[1] |
| Туу урыны | Санто-Стефано-ди-Магра, Сардинское королевство[d][1][2][3] |
| Үлем датасы | 15 март 1912[1] (65 яшь) |
| Үлем урыны | Санто-Стефано-ди-Магра, Италия корольлеге[d][1][2][3] |
| Язма әсәрләр теле | итальян теле |
| Һөнәр төре | математик, университет профессоры |
| Эшчәнлек өлкәсе | математик анализ[1] |
| Эш урыны | Палермо университеты[d][3] һәм Болонья университеты[d][3] |
| Әлма-матер | Пиза университеты[d][4] һәм Scuola Normale Superiore. Classe di Scienze[d][2] |
| Фәнни җитәкче | Энрико Бетти[d] |
| Укытучылары | Улисс Дини[d] |
| Аспирант яки докторантлары | Леонида Тонелли[d][4] |
| Әгъзалык | деи Линчеи милли академиясе[d][5] |
| Бүләкләр | |
| Нинди вики-проектка керә | Проект:Математика[d] |
 Чезаре Арцела Викиҗыентыкта | |
Чезаре Арцела (итальян телендә: Cesare Arzelà, 1847 елның 6 марты, Санто-Стефано-ди-Магра — 1912 елның 15 марты, шунда ук) — итальян математик. Төп эшчәнлек сфералары: алгебра, функцияләр теориясе, математик физика. Болонья фәннәр академиясе әгъзасы, деи Линчеи Милли академиясе әгъза-корреспонденты.
Тәрҗемәи хәле
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Ярлы гаиләдән чыгышлы булып Арцела математик сәләтләрен иртә күрсәткән. 1869 елда Пизада Югары нормаль мәктәпне тәмамлаган. Шунда ук (1871 елдан бирле) Энрико Бетти һәм Улисс Дини лекцияләрен тыңлаган.
1875—1878 елларда Флоренциядә Техник институтта укыткан. 1878 елдан бирле Палермо Университетының алгебра кафедрасын җитәкләгән, 2 елдан соң (1880) Болонья университетына на кафедру математик анализ кафедрасына күчкән. Аның студентлары арасында Леонида Тонелли булган.
Арцеланың беренче эшләре сыгылмалылык теориясенә багышланган (сыгылмалы эллипсоид деформациясен өйрәнүенә). Соңрак ул алгебраик функцияләрнең экстремумнарын өйрәнү һәм функциональ рәтләр теориясе белән шөгыльләнгән. Арцела квазибертөрле чиктә туры килү төшенчәсен керткән[6] һәм кисемтәдә чиктә туры килә торган тоташ функцияләрнең рәте тоташлыгының кирәкле һәм җитәрлек шартларын бирә торган теореманы исбатлаган. Ул шулай ук бер үзгәрүчән функциясенең вариациясенең күп үлчәмле анализын тәкъдим иткән (Арцела вариациясе). Функциональ анализда һәм дифференциаль тигезләмәләрдә мөһим роль уйнаучы Асколи — Арцела теоремасы яхшы мәгълүм. Аның исеме белән интеграл тамгасы астында чик күчеше турында теорема аталган.[7]
1992 елда Италиядә Чезаре Арцеланың ике томда тулы хезмәтләр тупланмасы нәшер ителгән булган.
Шулай ук карарга мөмкин
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Әдәбият
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Боголюбов А. Н. Математики. Механики. Биографический справочник. Киев, Наукова думка, 1983.
- Фихтенгольц Г. М. Курс дифференциального и интегрального исчисления. — М.: ФИЗМАТЛИТ, 2001. — Т. II. — 800 с. — ISBN 5-9221-0155-2.
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- 1 2 3 4 5 Virgopia N. Dizionario Biografico degli Italiani — 1962.
- 1 2 3 Scuola Normale Superiore Elenco degli alunni della Scuola Normale Superiore di Pisa dal 1847 al 1970 — Pisa: Pacini Editore, 1973. — 104
- 1 2 3 4 Мактьютор матиматика тарихы әрхибе — 1994.
- 1 2 математика гаиләбелеме — 1997.
- ↑ (unspecified title) — doi:10.5281/ZENODO.18315206
- ↑ Фихтенгольц Г. М., указ. соч., §432.
- ↑ Фихтенгольц Г. М., указ. соч., §526.