Черняховск

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Черняховск latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Черняховск
Flag of Chernyakhovsk (Kaliningrad oblast).png
Байрак
Coat of Arms of Chernyakhovsk (Kaliningrad oblast).png
Герб
Черняховск (Русия)
Черняховск
Ил Русия
Федерация субъекты Калининград өлкәсе
Район Черняховск районы
Координатлар 54°39′00″ т. к. 21°04′00″ кч. о.HGЯO
Халык саны 37 948[1] кеше
Сәгать кушагы UTC+2
Телефон коды 40141
Автомобиль коды 39, 91
ГАТОБК коды 27 239 501 000
ОКТМО коды 27 739 000 001

Черняховск (рус. Черняховск, 1946 елга кадәр Инстербург, алман. Insterburg) — Русия Федерациясенең Калининград өлкәсендә урнашкан шәһәр.

Халык саны — 37 948 кеше (2014)[1].

Сәгать кушагы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Калининград вакыты

Черняховск Калининград вакыты (Kaliningrad Time Zone, USZ1) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +2:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы -1 сәгатьне тәшкил итә һәм Русиядә MSK-1 итеп күрсәтелә.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Инстербург исемле кирмән Унсатрапис исемле прус авылы урынында Тевтон ордены тәречеләре тарфыннан 1336 елда нигезләнә. 1376 да кирмән литвалылар тарафыннан туздырыла, әмма тиз торгызыла. Ун өч еллык сугыш вакытында (1457) поляклар тарафыннан басып алына. Тевтон ордены җирләре секуляризациянгәчтен шәһәр Пруссия һерцоглыгына күчкән. 1583 тә шәһәр статусы бирелгән. 1590 да янгын бөтен шәһәрне диярлек юкка чыгара. 1709-1711 елларда шәһәр халкы тагун (чума) чире нәтиҗәсендә үлеп бетә. Шәһерне терелтер өчен Литвадан һәм Эсвичрәдән халык күчерелеп утыртыла. Җидееллык сугыш вакытында Инстербург урыс оккупациясе астында булып ала.

1815 елдан шәһәр крайс (район) үзәге, ә 1860 елдан — тимер юллар төене (КөнигсбергКовно, ТилзитТорунь тимер юллары киселеше) булып китә.

1944 нең 24 июнендә шәһәр Британ Һава-Хәрби көчләре тарафыннан бомбага тотыла. 1945 нең 21-22 гыйнварында Инстербург Кызыл Армия тарафыннан алына. Потсдам конференциясе карарына күрә шәһәр ССРБга күчә, ә 1946 дә шәһәргә урыс гаскәрбашы Иван Черняховский хөрмәтенә Черняховск исеме бирелә.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халык саны
18751885189019101925193319391959[2]1967[3]1970[4]
16 30320 91422 22731 62439 31141 23043 62029 06329 00033 446
1979[5]1989[6]1992[3]1996[3]1998[3]2000[3]2001[3]2002[7]2003[3]2005[3]
35 57639 62240 60042 50043 00043 00043 80044 32344 30042 400
2006[3]2007[3]2008[3]2010[8]2011[3]2012[9]2013[10]2014[1]
41 70041 10040 50040 44940 40039 59738 57137 948

Милләтләр (2010): урыслар (86,4%), украиннар (4,6%), белоруслар (3,5%), алманнар (1,1%).[11][12]

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 1,2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. 2014 елның 2 август көнендә тикшерелгән. 2014 елның 2 август көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  2. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу(рус.). Демоскоп Weekly. 2013 елның 25 сентябрь көнендә тикшерелгән. 2013 елның 28 апрель көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Народная энциклопедия «Мой город». Черняховск
  4. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.(рус.). Демоскоп Weekly. 2013 елның 25 сентябрь көнендә тикшерелгән. 2013 елның 28 апрель көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  5. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.(рус.). Демоскоп Weekly. 2013 елның 25 сентябрь көнендә тикшерелгән. 2013 елның 28 апрель көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  6. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. 2011 елның 22 август көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  7. Всероссийская перепись населения 2002 года. Калининградская область. Численность и размещение населения. 2014 елның 3 февраль көнендә тикшерелгән. 2014 елның 3 февраль көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  8. перепись населения 2010 года_том1.xlsx Всесоюзная перепись населения 2010 года. Калининградская область. Таблица 10. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов. 2013 елның 28 ноябрь көнендә тикшерелгән. 2013-11-228 көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  9. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. 2014 елның 31 май көнендә тикшерелгән. 2014 елның 31 май көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  10. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). 2013 елның 16 ноябрь көнендә тикшерелгән. 2013 елның 16 ноябрь көнендә төп чыганагыннан архивланган.
  11. 2010 елгы җанисәп алу базасы.
  12. Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә