Черняховск

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Черняховск
Черняховск (Русия)
Черняховск
Байрак Герб
Байрак Герб
Ил Русия
Федерация субъекты Калининград өлкәсе
Район Черняховск районы
Координатлар 54°39′00″ т. к. 21°04′00″ кч. о.HGЯO
Халык саны 37 948[1] кеше
Сәгать кушагы UTC+2
Телефон коды 40141
Автомобиль коды 39, 91
ГАТОБК коды 27 239 501 000
ОКТМО коды 27 739 000 001
Кардәш шәһәрләр Мариямполе[d], Бжег-Дольны[d], Груҗөндз, Венгожево[d], Сувалки һәм Кирххаймболанден[d]

Черняховск (рус. Черняховск, 1946 елга кадәр Инстербург, алман. Insterburg) — Русия Федерациясенең Калининград өлкәсендә урнашкан шәһәр.

Халык саны — 37 948 кеше (2014)[1].

Сәгать кушагы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Калининград вакыты

Черняховск Калининград вакыты (Kaliningrad Time Zone, USZ1) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +2:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы -1 сәгатьне тәшкил итә һәм Русиядә MSK-1 итеп күрсәтелә.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Инстербург исемле кирмән Унсатрапис исемле прус авылы урынында Тевтон ордены тәречеләре тарфыннан 1336 елда нигезләнә. 1376 да кирмән литвалылар тарафыннан туздырыла, әмма тиз торгызыла. Ун өч еллык сугыш вакытында (1457) поляклар тарафыннан басып алына. Тевтон ордены җирләре секуляризациянгәчтен шәһәр Пруссия һерцоглыгына күчкән. 1583 тә шәһәр статусы бирелгән. 1590 да янгын бөтен шәһәрне диярлек юкка чыгара. 1709-1711 елларда шәһәр халкы тагун (чума) чире нәтиҗәсендә үлеп бетә. Шәһерне терелтер өчен Литвадан һәм Эсвичрәдән халык күчерелеп утыртыла. Җидееллык сугыш вакытында Инстербург урыс оккупациясе астында булып ала.

1815 елдан шәһәр крайс (район) үзәге, ә 1860 елдан — тимер юллар төене (КөнигсбергКовно, ТилзитТорунь тимер юллары киселеше) булып китә.

1944 нең 24 июнендә шәһәр Британ Һава-Хәрби көчләре тарафыннан бомбага тотыла. 1945 нең 21-22 гыйнварында Инстербург Кызыл Армия тарафыннан алына. Потсдам конференциясе карарына күрә шәһәр ССРБга күчә, ә 1946 дә шәһәргә урыс гаскәрбашы Иван Черняховский хөрмәтенә Черняховск исеме бирелә.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Халык саны
1875 1885 1890 1910 1925 1933 1939 1959[2] 1967[3] 1970[4]
16 303 20 914 22 227 31 624 39 311 41 230 43 620 29 063 29 000 33 446
1979[5] 1989[6] 1992[3] 1996[3] 1998[3] 2000[3] 2001[3] 2002[7] 2003[3] 2005[3]
35 576 39 622 40 600 42 500 43 000 43 000 43 800 44 323 44 300 42 400
2006[3] 2007[3] 2008[3] 2010[8] 2011[3] 2012[9] 2013[10] 2014[1]
41 700 41 100 40 500 40 449 40 400 39 597 38 571 37 948

Милләтләр (2010): урыслар (86,4%), украиннар (4,6%), белоруслар (3,5%), алманнар (1,1%).[11][12]

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 1,2 Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года. 2 август 2014 көнне тикшерелгән. 2 август 2014 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  2. Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность городского населения РСФСР, её территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу(рус.). Демоскоп Weekly. 25 сентябрь 2013 көнне тикшерелгән. 28 апрель 2013 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 Народная энциклопедия «Мой город». Черняховск
  4. Всесоюзная перепись населения 1970 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.(рус.). Демоскоп Weekly. 25 сентябрь 2013 көнне тикшерелгән. 28 апрель 2013 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  5. Всесоюзная перепись населения 1979 года Численность городского населения РСФСР, ее территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.(рус.). Демоскоп Weekly. 25 сентябрь 2013 көнне тикшерелгән. 28 апрель 2013 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  6. Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность городского населения. 22 август 2011 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  7. Всероссийская перепись населения 2002 года. Калининградская область. Численность и размещение населения. 3 февраль 2014 көнне тикшерелгән. 3 февраль 2014 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  8. перепись населения 2010 года_том1.xlsx Всесоюзная перепись населения 2010 года. Калининградская область. Таблица 10. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов. 28 ноябрь 2013 көнне тикшерелгән. 2013-11-228 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  9. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года. 31 май 2014 көнне тикшерелгән. 31 май 2014 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  10. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года. — М.: Федеральная служба государственной статистики Росстат, 2013. — 528 с. (Табл. 33. Численность населения городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений, городских населённых пунктов, сельских населённых пунктов). 16 ноябрь 2013 көнне тикшерелгән. 16 ноябрь 2013 көнне төп чыганагыннан архивланган.
  11. 2010 елгы җанисәп алу базасы.
  12. Милләтне әйтмәгән кешеләрне исәпләмичә