Элен Джонсон-Серлиф

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Элен Джонсон-Серлиф latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
ингл. Ellen Johnson-Sirleaf
Сурәт
Җенес хатын-кыз[1][2]
Ватандашлык Flag of Liberia.svg Либерия
Туу датасы 29 октябрь 1938(1938-10-29)[3][4][5][…] (82 яшь)
Туу урыны Монровия[d], Либерия[6]
Туган тел инглиз теле
Һөнәр төре сәясәтче, икътисадчы, эшкуар, язучы
Эш урыны Бөтендөнья банкы, Citibank[d], HSBC[d], Программа развития ООН[d] һәм Open Society Initiative for West Africa[d]
Башкарган вазыйфа президент Либерии[d] һәм Finance Minister of Liberia[d]
Нигезләүче Truth and Reconciliation Commission[d]
Әгъзалык Alpha Kappa Alpha[d] һәм The Links, Incorporated[d]
Әлма-матер Боулдердагы Калифорния университеты[d], Һарвард үнивирситите, Җон Кеннеди ис. идарә итү мәктәбе[d], Колледж Западной Африки[d], Бизнес-колледж в Мэдисоне[d], Мәдисендәге Висконсин университеты[d] һәм Колорадо университеты[d]
Сәяси фирка әгъзасы Партия единства[d] һәм Партия истинных вигов[d]
Кандидат на выборах 2011 Liberian presidential election[d]
Имза
Бүләкләр

Тынычлык өчен Нобель премиясе (2011)

[7][8]

почётный доктор Йельского университета[d] (2008)

Президент Ирек мидәле[9]

Һарвард университетының шәрәфле докторы[d] (2011)

[10]

премия Индиры Ганди[d] (2012)

[11]

премия Четырёх свобод — Свобода слова[d] (1988)

премия Свободы[d] (2006)

Глобальная экономическая премия[d] (2014)

[12]

100 женщин[d] (2017)

орден Африканского искупления орден Пионеров Республики орден Звезды Африки Мальтийский орден орден Моно[13] Шәрәфле легион орденының Зур тәресе

Mo Ibrahim Prize for Achievement in African Leadership[d] (2018)

Большой крест ордена Белой розы Финляндии с цепью[14] кавалер Большого креста Национального ордена Бенина[15] орден Вельвичия[16]

шәрәфле доктор[d] (2006)

шәрәфле доктор[d] (2009)

почётный доктор Йельского университета[d] (2010)

Q105477187? (2010)

шәрәфле доктор[d] (2008)

почётный доктор Брауновского университета[d] (2008)

[17]
Число фолловеров 52 748
Commons-logo.svg Элен Джонсон-Серлиф Викиҗыентыкта

Элен Джонсон-Серлиф (ингл. Ellen Johnson-Sirleaf; 29 октябрь 1938 ел) — сәясәтче һәм 2006 елдан Либерияның 24 нче президенты, «Хатын-кызлар хокуклары һәм хәвефсезлеге өчен көрәштә һәм тынычлык урнаштыруда катнашкан өчен» Тавакуль Карман һәм Лейма Гбови белән тынычлык буенча 2011 елгы Нобель премиясе лауреаты[18]. Африка илләрендә беренче хатын-кыз президент. Джонсон-Серлиф хөкүмәтендә вице-президент — Джозеф Бокай. Үтә катылыгы һәм тәвәккәллеге өчен аны «тимер леди»га тиңлиләр. 2006 елның 16 гыйнварында үтә торган инаугурациясендә АКШның дәүләт секретаре Кондолиза Райс белән АКШның беренче ханымы Лора Буш катнаша.

Биографиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Гарвард университетының дипломын алгач, 1972 елда Джонсон-Серлифны президент Уильям Ричард Толберт хакимияте Либерия хөкүмәтенә финанс министры ярдәмчесе итеп эшкә чакыра, биредә аны 3 миллион доллардан артык акчаны урлауда гаеплиләр. 1980 елда ул финанс министры булып күтәрелә һәм 1985 елга кадәр Сэмюэл Доу хөкүмәтендә шушы вазифада эшли. Җөмһүрият президентын хәрби тәртип урнаштыруда гаепләп парламентта чыгыш ясый һәм моның өчен ун елга төрмәгә хөкем ителә. Ләкин аны озакламый чыгаралар һәм илдән Найробига (Кения) куалар, ул Либериягә тик 1997 елда Дөнья банкы һәм «Citibank» иктисадчысы сыйфатында кайта.

Элек сержант Сэмюэл Доуга каршы көрәшкән Чарльза Тэйлор яклы була, соңыннан 1997 елгы президент сайлауда Элен Джонсон-Серлиф аңа карата оппозицияда була. Сайлауда ул тавышларның 10 процентын гына ала, ә Чарльз Тэйлорга сайлаучыларның 75 проценты тавыш бирә. Тиздән Чарльз Тэйлор аны илгә хыянәттә гаепли, чөнки Элен җөмһүрият президентының абруен какшату буенча киң кампания җәелдерә. Шул рәвешле ул үзенә 2005 елгы сайлауга плацдарм әзерли.

Президент сайлауның икенче турында иң күп тавышны җыя, һәм 2005 елның 11 ноябрендә дәүләт комиссиясе Элен Джонсон-Серлифның җиңүен таный.

2011 елгы президент сайлауда ул бу вазыйфага кабат сайлана, тавышларның 90 проценттан артыгын ала[19][20].

Элен Джонсон-Серлифның дүрт улы һәм алты оныгы бар, аларның кайсылары АКШның Джорджия штаты Атланта шәһәрендә яши.

Публикацияләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • From Disaster to Development (1991) («От катастрофы к развитию»).
  • The Outlook for Commercial Bank Lending to Sub-Saharan Africa (1992) («Перспективы кредитования Центральной Африки»).

Мактаулы бүләкләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Сүз азатлыгы өчен 1988 елгы Рузвельт бүләге (1988 Franklin Delano Roosevelt Freedom of Speech Award).
  • Халыкара мөнәсәбәтләрне үстергән өчен Ральф Бунше бүләге (Ralph Bunche International Leadership Award).
  • Либерияны азат иткән өчен Африка Йолдызы кавалеры (Grand Commander Star of Africa Redemption of Liberia).
  • Того Ордены кавалеры (Commander of the Order of Togo).
  • Тынычлык буенча Нобель премиясе (2011).
  • Казанышлар Ордены (2014, Мальта ордены)[21].

Белеме[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. OCLC. Record #84242323 // VIAF[Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
  2. Dictionary of African Biography / E. K. Akyeampong, Henry Louis Gates, Jr.NYC: OUP, 2012. — ISBN 978-0-19-538207-5
  3. Internet Movie Database — 1990.
  4. Encyclopædia Britannica
  5. FemBio: Банк інформації про видатних жінок, Frauendatenbank, Банк данных о выдающихся женщинах
  6. Алмания дәүләт китапханәсе, Берлин дәүләт китапханәсе, Бавария дәүләт китапханәсе һ.б. Record #133831892 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  7. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/2011/
  8. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  9. https://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2007/10/20071029.html
  10. https://www.harvard.edu/on-campus/commencement/honorary-degrees
  11. https://news.biharprabha.com/2013/09/liberia-president-ellen-johnson-sirleaf-to-get-indira-gandhi-prize-for-peace/
  12. https://www.ifw-kiel.de/konfer/wwp
  13. https://awpc.cattcenter.iastate.edu/directory/ellen-johnson-sirleaf/
  14. https://web.archive.org/web/20191102083606/http://www.ritarikunnat.fi/index.php/fi/ritarikunnat/64-ritarikunnat/palkitut/216-suomen-valkoisen-ruusun-ritarikunnan-suurristin-ketjuineen-saajat-ulkomaalaiset
  15. https://emansion.gov.lr/2press.php?news_id=1308&related=7&pg=sp
  16. https://www.namibian.com.na/index.php?page=archive-read&id=178266
  17. https://www.brown.edu/about/administration/corporation/honoraries
  18. The Nobel Peace Prize 2011 (en). Nobel Media. 2011-10-7 тикшерелде.
  19. В Либерии проходит второй тур президентских выборов, euronews (8 ноября 2011 года).
  20. Лауреат Нобелевской премии переизбрана на пост президента Либерии, Лента.Ру (11 ноября 2011 года).
  21. OFFICIAL VISIT OF THE PRESIDENT OF LIBERIA TO THE SOVEREIGN ORDER OF MALTA