Эли Урбанова
| Эли Урбанова | |
|---|---|
| Туу датасы: | 8 февраль 1922[1][2][3][…] |
| Туу урыны: | Часлав[d], Кутна-Гора[d], Чехия[3][4] |
| Үлем датасы: | 20 гыйнвар 2012[1][4] (89 яшь) |
| Үлем урыны: | Прага, Чехия[1][4] |
| Эшчәнлек төре: | эсперантист, язучы, шагыйрь, укытучы |
| Дебют: | «Зеркало» (1940) |
Эли Урбанова (чех. Eli Urbanová ), туганда Элишка Врзакова (чех. Eliška Vrzáková; 8 февраль 1922 ел - 20 гыйнвар 2012 ел) - Чехия музыканты, Эсперант һәм Эсперанто телендә язучы шагыйрь.
Биография
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Елишка Врзакова Чаславта туган. Анда ул башлангыч мәктәптә, урта мәктәптә һәм укытучылар әзерләү колледжында укыган. Нәкъ менә монда ул үзенең беренче повестен да иҗат иткән[5].
Укуын тәмамлаганнан соң, 1942 елда кияүгә чыккан һәм 1955 елга кадәр яшәгән Штепан Урбанның шәхси музыка мәктәбендә эшли башлый. Мәктәптә ул фортепиано, скрипка һәм виолончельдә уйнарга өйрәткән[6].
1940 елда Элишка Врзакованың беренче китабы, "Көзге" дип аталган шигырьләр җыентыгы, Эли Урбанова псевдонимы астында чех телендә басылып чыга. Аның башлангыч әсәрләрен чех язучысы Мария Майерова югары бәяләгән.
1948 елда эсперанто пьесаларында уйнаган актер Карел Хёгер йогынтысында ул эсперанто телен өйрәнә башлый. Ике елдан соң ул үзенең беренче шигырен эсперанто телендә яза, ә 1960 елда аның шигырьләре тупланган "Бары тик өч төс" китабы басылып чыга. Аның эсперанто шигырьләре төбәк һәм халыкара мәдәни журналларда бастырыла башлый һәм аларның кайберләре Бөтендөнья Эсперанто конгрессында әдәби бүләкләргә дә лаек була. 1956 елда ул Халыкара Эсперанто Язучылары Ассоциациясенә нигез салучыларның берсе була. Эли Урбанова 1986 елда академик була[7].
1975 елдан 1977 елга кадәр ул конгрессларда шигырь бәйгеләрендә жюри әгъзасы булып эшләде. 1990 елда ул Чехия Язучылар берлеге әгъзасы булды. 1995 елда аның беренче һәм бердәнбер романы "Гетайра бии" басылып чыкты.
Эли Урбанова 2012 елның 20 гыйнварында Прагада вафат була[6].
Хезмәтләре
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- 1940: Көзге / Zrcadlo (чех телендә)
- 1960: Бары тик өч төс! / Nur Tri Kolorojn!
- 1981: Түбәндәге чыганаклардан / El Subaj Fontoj
- 1986: Шигырь һәм күз яшьләре / Verso kaj Larmo
- 1995: Гетайра бии / Hetajro Dancas (автобиографик хикәя)
- 1995: Шәраб, ирләр һәм җыр / Vino, Viroj kaj Kanto
- 1996: Авыр шәраб / Peza Vino (эсперанто һәм чех телләрендә, Йозеф Румлер тәрҗемә иткән)
- 2001: Минем будуардан / El Mia Buduaro
- 2003: Вакыт тиз узды / Rapide Pasis la Tempʼ
- 2007: Киресенчә артык ретро түгел / Prefere Ne Tro Rigardi Retro
Искәрмәләр
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- 1 2 3 База данных Национальной библиотеки Чешской Республики
- ↑ Evidenční záznamy kontrarozvědných a rozvědných útvarů StB
- 1 2 Evidence zájmových osob StB
- 1 2 3 Regional Database of the Central Bohemian Research Library in Kladno
- ↑ Eli Urbanová (1922 – 2012) (cs). Městské muzeum a knihovna Čáslav. әлеге чыганактан 2021-05-11 архивланган. 2021-05-11 тикшерелгән.
- 1 2 Eli Urbanová forpasis (eo). La Ondo de Esperanto (2012-01-23). әлеге чыганактан 2021-05-11 архивланган. 2021-05-11 тикшерелгән.
- ↑ Eli Urbanová (eo). Originala Literaturo Esperanta. әлеге чыганактан 2021-04-22 архивланган. 2021-05-11 тикшерелгән.
Әдәбият
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Sutton, Geoffrey. . — Vol. Urbanová, Eli. — ISBN 1-59569-090-5.