Якутск

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Якутск
Якутск (Русия)
Якутск
Якутск (Саха Республикасы)
Якутск
Байрак[d] Герб
Байрак Герб
Ил Русия
Республика Саха Республикасы
Координатлар 62°02′00″ т. к. 129°44′00″ кч. о.HGЯO
Мэр Юрий Заболев
Нигезләнгән 1632
Мәйдан 122 км²
Халык саны 264 069[2] кеше
Агломерация 284 100
Сәгать кушагы UTC+9
Телефон коды 4112
Почта индексы 677000
Рәсми сайт yakutsk-city.ru
Кардәш шәһәрләр Фэрбанкс-Норт-Стар[d], Чханвон[d], Харбин, Мураяма[d], Йеллоунайф[d], Вон[d] һәм Фэрбанкс[d]

Яку́тск (сах. Дьокуускай) — Русиядәге шәһәр, Саха республикасының башкаласы, Лена елгасы порты. Эре мәдәни, фәнни үзәк.

Географик урнашуы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Шәһәр Туймаада үзәнлегендә Лена елгасының сул ярында урнашкан.

Мәйданы — 122 км².

Мәңгелек туңлыкта урнашкан иң зур шәһәр.

Климат[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Уртача еллык температура — -8,8 °C
  • Уртача еллык җил тизлеге — 1,7 м/с
  • Уртача еллык һава дымлылыгы — 69%
Якутск климаты
Күрсәткеч Гый Фев Мар Апр Май Июн Июл Авг Сен Окт Ноя Дек Ел
Абсолют максимум, °C −5,8 −2,2 8,3 21,1 31,1 35,1 38,4 35,4 27,0 18,6 3,7 −3,9 38,4
Уртача максимум, °C −35,1 −28,6 −12,3 1,7 13,2 22,4 25,5 21,5 11,5 −3,6 −23,1 −34,3 −3,4
Уртача температура, °C −38,6 −33,8 −20,1 −4,8 7,5 16,4 19,5 15,2 6,1 −7,8 −27 −37,6 −8,8
Уртача минимум, °C −41,5 −38,2 −27,4 −11,8 1,0 9,3 12,7 8,9 1,2 −12,2 −31 −40,4 −14,1
Абсолют минимум, °C −63 −64,4 −54,9 −41 −18,1 −5,4 −1,5 −7,8 −14,2 −40,9 −54,5 −59,8 −64,4
Явым-төшем нормасы, мм 9 8 7 8 20 35 38 37 31 18 16 10 237
Чыганак: Погода и климат

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Якутск 1632 елда Пётр Бекетов җитәкчелегендәге Янәсәй казаклары отряды тарафыннан Ленаның уң ярында нигезләнгән. 1634 елда острог Лена агымы буенча югарырак урынына күчерелә. 16421643 елларда хәзерге урынына күчерерлгән.

18051920 елларда — Русия империясенең Якутск өлкәсе үзәге. 19201991 елларда — Саха Автономияле Совет Социалистик Республикасының башкаласы. 1991 елдан Саха Республикасының башкаласы булып тора.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1856[3] 1897[4] 1913[3] 1926[3] 1939[3] 1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 2002[9] 2010[10]
~2 800 6 535 ~10 300 ~10 600 ~52 900 74 330 107 617 152 368 186 626 210 642 269 601

Милли состав (2002): руслар — 44,5%, сахалар — 43,9%, украиннар — 2,2%, бурятлар — 1,0%, татарлар — 1,0%.[11]

Шәхесләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Галерея[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Искәрмәнең текстын монда куегыз
  2. 2009 елның 1 гыйнварында шәһәрләр, районнар буенча Русия Федерациясенең халкы саны
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 http://www.mojgorod.ru/r_saha/jakutsk/ Өземтә китерү хатасы: Неверный тег <ref>: название «mojgorod» определено несколько раз для различного содержимого
  4. http://demoscope.ru/weekly/ssp/rus_gub_97.php?reg=80
  5. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  6. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  7. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. ВПН-2010. Якутия. Таб. 5. Численность населения по районам, городским и сельским населенным пунктам
  11. http://std.gmcrosstata.ru/webapi/jsf/tableView/customiseTable.xhtml#