Яулытора

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Яулытора latin yazuında])
(Ялутор битеннән юнәлтелде)
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Яулытора
Flag of Yalutorovsk (Tyumen oblast) (2003).png
Coat of Arms of Yalutorovsk (Tyumen oblast) (1785).png
Ил Русия
Федерация субъекты Төмән өлкәсе
Муниципаль район Яулытора районы
Координатлар 56°39'N, 66°18'E
Халык саны 36 949 кеше
Сәгать кушагы UTC+5
Телефон коды +7 +7 34535
Почта индексы 627010-627018
Автомобиль коды 72
ГАТОБК коды 71 415 000 000
ОКТМО коды 71 715 000 001
Рәсми сайт yalutorovsk.admtyumen.ru/

Яулытора (рус. Ялуторовск) — Төмән өлкәсендәге кече шәһәр, Яулытора районының административ үзәге.

Халык саны — 36 949 кеше (2010).[1]

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ялутор Тубыл елгасы өстендә, Төмәннән 78 километр көньяк-көнчыгыштарак урнашкан. ЕкатиринбурОмск тимер юлында станция.

Сәгать кушагы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Екатеринбур вакыты

Яулытора Екатеринбур вакыты (Yekaterinʙurg Time Zone, YEKT) сәгать поясында урнашкан. UTC белән аермасы +5:00 сәгать тәшкил итә. Мәскәү вакыты белән аермасы +2 сәгатьне тәшкил итә һәм Русиядә MSK+2 итеп күрсәтелә.

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ялутор бистәсе 1659 елда Яулы-Тура татар шәһәрлеге урынында нигезләнә. 1719 елдан — Себер губернасы Тубыл провинциясенең Ялутор дистрикты үзәге.

1782 елда шәһәр статусын ала һәм Тубыл губернасының Ялутор өязе үзәге була.

XIX гасырда шәһәрдә сөргенгә сөрелгән декабристлар яшәгәннәр.

1912 елда Яулыторага беренче пуез килә.

1919 елданТөмән губернасы составында, 1923 елданЯулытора районы үзәге.

1934 елның гыйнвар-декабрендә Об-Иртыш өлкәсе составында, 19341944 елларда — Омск өлкәсе составында, 1944 елданТөмән өлкәсе составында.

Халык[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1840[2] 1856[3] 1897[4] 1913[3] 1926[3] 1931[3] 1939[3] 1959[5] 1970[6] 1979[7] 1989[8] 2002[9] 2010[1]
2 805 ~3 300 3 330 ~6 100 ~5 700 ~6 200 ~13 600 20 188 25 426 32 914 36 841 36 088 36 949

Милли состав[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Милләт 2002[10] 2010[11]
руслар 88,6% 88,7%
татарлар 6,6% 6,5%
украиннар 1,1% 1,0%

Икътисад[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

«Ялуторовскмолоко» сөт-консервлар комбинаты, ит комбинаты, тегү фабрикасы. Тимер-бетон әйберләр, такта яру һәм авыл хуҗалыгы машиналарын ремонтлау заводы.

Югары уку йортлары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Төмән дәүләт нефть һәм газ университетының филиалы.

Татар матбугаты[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1931—1935 елларда шәһәрдә татар телле «Kymək xuçalьq» («Күмәк хуҗалык») гәҗите нәшер ителгән.

Тышкы сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/perepis2010/svod.xls
  2. Статистические таблицы о состоянии городов Российской империи, 1840
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 http://www.mojgorod.ru/tjumensk_obl/jalutorovsk/
  4. http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=735
  5. 1959 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  6. 1970 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  7. 1979 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  8. 1989 елның Бөтенсоюз җанисәбе. РСФСР, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  9. 2002 елгы Бөтенрусия җанисәбе. РФ, аның территориаль берәмлекләренең, шәһәр җирлекләренең һәм шәһәр районнарының җенес буенча халык саны
  10. 2002 ел сан алу базасы
  11. 2010 ел сан алу базасы