Ямантау

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Ямантау latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Ямантау
40821335 YAmantau.jpg
54°15′18″ т. к. 58°6'7.2" кч. о. (G) (T)
ИлРусияFlag of Russia.svg Русия
ТөбәкБашкортстан
Таулар системасыКөньяк Урал
Биеклек1640 м
Ямантау (Русия)
Red pog.png
Ямантау (Башкортостан)
Red pog.png
Commons-logo.svg Ямантау Викиҗыентыкта

ЯмантауБашкортстанда тау массивы.

Төньяк-көнбатышка сузылган, киңлеге - 3 км, озынлыгы - 5 км. Тау түбәләре — Олы Ямантау (1640 м) һәм Кече Ямантау (1510 м).«Олы Ямантау» Көньяк Уралның иң биек ноктасы. Башкортстанның Белорет районы Көньяк Урал тыюлыгы биләмәсендә урнашкан.

Еллык явым-төшем микъдары 700 - 1100 мм. Кар катламы 80-100 см һәм уртача 180-дән 205 көнгә кадәр ята. Ландшафтның югарыда биллелеге билгеләнә. Гыйнварда уртача температура −14-17 °C, июльда +9-16 °C.

Тау итәгендә Межгорье шәһәре (ябык административ-территориаль берәмек) урнашкан, кайсыбер чыганаклар буенча эре масштаблы серле җир асты төзелеше башкарыла. Кайсыбер чыганаклар буенча, бу ракета очыру шахтасы, башкалары буенча — VIP-бункер. Халыкта «Путин бункеры» дип атала [1][2][3].

Топонимика[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Татарлар еш очракта географик объект исемнәренә гамәли мәгънә салган. "Яман тау" исеме, бәлки, көтү көтәргә мөмкинлек бирмәгән сазлы һәм вакташлы тау бите булганга көндәлек тормышка кереп калгандыр. Шулай ук урындагы татарлар арасында, тау башына менгән вакытта атлар үлә, дигән ышаныч яши. Ниһаять, тау битендә яшәгән күп санлы аюлар булуы мөһим чынбарлык.

П. И. Рычков үзенең «Ырынбур топографиясе»ндә болай дип яза:

Ногай даругасындагы Яман Тау, ягъни әшәке тау, усал тауда һәрвакыт карлар ята...

 Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Рычков П. И. Топография Оренбургская. СПб., 1762. С. 243.

Сылтанмалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

 Сылтанмалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. УЛЯНА ПЕТРОВА Ноевият ковчег на руския президент 24.04.2008 (болг.
  2. Параметрны бирергә кирәк trans-title= {{cite web}} калыбында. What Is That There Under the Mountain?. «Белорецкий рабочий», 24 марта 1996. 19 мая 2009 көнендә тикшерелгән.
  3. Despite Cold War’s End, Russia Keeps Building a Secret Complex.