Җыерчык (геология)

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Җыерчык (геология) latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Җыерчыктектоникада тау токымнары катламнарындагы бөгелеш (кәкрәю). Җыерчыклар, гадәттә, катламнарның тоташ ятылышын үзгәртмичә барган тектоник деформация нәтиҗәсендә барлыкка килә.

Җыерчыкларның шәрәләнүе. Крит

Төрләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Җыерчыклар формасы, пространстводагы урыны, ясалышы (хасил булуы) белән аерыла.

  • Беренче рәт җыерчыклар. Алар — иң эре җыерчыклар. Озынлыклары йөзәр, киңлекләре уннарча километрга сузылган структуралар.
    • Антиклиналь җыерчык (грек. anti - каршы, грек. klin - авышу). Тау токымнарының җыерчыкланып, өскә таба бөгелеп күтәрелгән өлеше. Кабарынкы җыерчыкның үзәге борынгырак тау токымнарыннан хасил була.
    • Синклиналь җыерчык (грек. synklinoавышам). Катламнар бөгелеп, кабарынкы ягы аска караган җыерчык. Үзәге яшьрәк утырмалардан ясала.
  • Икенче рәт җыерчыклар. Алар рәтенә эрерәк структураларны катлауландыручы җыерчыкларны кертеп исәплиләр.

Аерым элементлары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Җыерчыкларларның аерым элементларының үз атамалары бар:

Җыерчык өлешләре

үзәк (төш) — җыерчыкның эчке өлеше.

йозак — җыерчыкның югары яки түбән өлешенең иң бөгелгән (кәкрәйгән) урыны.

канатлар — җыерчыкның ян-ягы, анда бөгелеш (кәкрелек) сыйфатын үзгәртә.

шарнир — йозак үзәге янында җыерчык бөгелә торган сызык (линия). Күчәр өслеге күрше катламнарның шарнирлары белән барлыкка килә. Күчәр өслегенең горизонталь яссылык (гадәттә, Җир өслеге) белән кисешүе күчәр барлыкка китерә.

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]