Җәйничелек

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Җәйничелек latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
1974 елда килешү буенча кабул ителгән җәйничелек символы[1]

Җәйничелек яки җайнизм[2] (санскр. जैनजैन, jaina IAST санскр. जिनजिन, jina IAST, "җиңүче") — Б.Э.К IX—VI гасырларда Һиндстанда барлыкка килгән дин[3][4]; үз тәгълимәте буенча җәйничелек һәр вакыт булган[3][4][5]. Нигез төзеүче, кайсы бер фаразлар буенча борынгы гореф-гадәтне саклаучы[6][7]) булып кшатрий Вардхамана яки җина  Махавира исәпләнә.

Җәйничелектә дөньядагы тереклек ияләренә зыян итмәскә дип нәсыйхәт әйтелә. Җәйничелек фәлсәфәсе һәм гамәле иң беренче чиратта зур ләззәтлек кичерүгә китерүче үз-үзеңне камилләштерүгә нигезләнә. Нирванага ирешүче, гәүдәне калдырып китүче җан җинна дип атала. Борынгы кулъязмаларда җәйничелек җайн дхарме һәм шраман дхарме белән беррәттән кулланыла. Хәзерге вакытта җәйничелек, Һиндстанда 5-6 миллион кешене берләштергән, иң зур һәм көчле дини җәмгыять булып санала[8][9]. Җәмгыять Төньяк Америка, Көнчыгыш Яypyпa, Ерак Көнчыгыш, Австралия дәүләтләреннән һәм башка тарафлардан килгән иммигрантлар хисабына тулылана[10]. Җәйниче китапханалары Һиндстанда иң борынгы китапханалар[11]. Җәйничелек һәркайсы мәхлүк индивидуаль һәм мәңгелек җан булып тора дип исәпли. Җан сансарадан аерылгач мокшага әверелә. Тик аның өчен дәрвиш булырга кирәк, шуның өчен аскетизмга зур игътибар бирелә[12].

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Jain Symbol. Jainworld. әлеге чыганактан 2012-10-14 архивланды. 29 March 2012 тикшерелде.
  2. Гусева Н.Р. җайнизм. М., 1968.
  3. 3,0 3,1 Helmuth von Glasenapp,Shridhar B. Shrotri. 1999.
  4. 4,0 4,1 Dundas, Paul. 2002.
  5. Varni, Jinendra; Ed. Prof.
  6. Joel Diederik Beversluis (2000) In: Sourcebook of the World’s Religions: An Interfaith Guide to Religion and Spirituality, New World Library : Novato, CA ISBN 1-57731-121-3 Originating on the Indian sub-continent, Jainism is one of the oldest religion of its homeland and indeed the world, having pre-historic origins before 3000 BCE and the propagation of Indo-Aryan culture…. p. 81
  7. Jainism by Mrs.
  8. Wolfram Alpha: Jainism : country, population, types, central figure, .... Wolfram Alpha. 23 June 2012 тикшерелде.
  9. Indian Census. Censusindia.gov.in. 2010-09-01 тикшерелде.
  10. Estimates for the population of Jains differ from just over four million to twelve million due to difficulties of Jain identity, with Jains in some areas counted as a Hindu sect.
  11. The Jain Knowledge Warehouses: Traditional Libraries in India, John E. Cort, Journal of the American Oriental Society, Vol. 115, No. 1 (January — March, 1995), pp. 77-87
  12. Яблоков И. Н. История религии. В 2 томах. Том 1. 3-е издание.

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Костүченко В.С. Диалектические идеи в философии җайнизма. // Философские науки. — 1975. — № 6. — С. 90-98.
  • Бонгард-Левин. Г.М. Древнеиндийская цивилизация. Философия, наука, религия. М., Главная редакция восточной литературы издательства «Наука», 1980.
  • Терентьев А.А. җайнские представления о сушчности человека. — Haвасебер, 1983.