Әгъдәс Борһанов

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Әгъдәс Борһанов latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Әгъдәс Борһанов
Burgan.jpg
Туган телдә исем Әгъдәс Хөсәен улы Борһанов
Туган 17 октябрь 1920(1920-10-17)
Татарстан Автономияле Совет Социалистик Республикасы, Сарабиккол авылы
Үлгән 8 ноябрь 2018(2018-11-08) (98 яшь)
РФ, Мәскәү
Яшәгән урын Академик Анохин урамы[d], Мәскәү[1]
Милләт татар
Һөнәре тарихчы-фәлсәфәче
Балалар Лариса Борһанова
Бүләк һәм мөкәфәтләре II дәрәҗә Ватан сугышы ордены
Гыйльми дәрәҗә: тарих фәннәре докторы[d]

Әгъдәс Борһанов (рус. Бурганов Агдас Хусаинович) — тарихчы, тарих фәннәре докторы (1966/1990), Русия гуманитар фәннәр университеты профессоры.

Тәрҗемәи хәл[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әгъдәс Хөсәен улы Борһанов гаиләсе узган гасырның 20 нче елларында, башка бик күпләр кебек, Сарабиккол авылыннан (хәзерге Лениногорск районы, авыл ул заманнарда Бөгелмә өязе составында була) Татар Димскәе авылы янәшәсендәге Камышлы авылына килеп җирләшә. Әгъдәс шунда үсә. Бөгелмәгә килеп, 2 нче урта мәктәптә укый. Анда тулы булмаган урта мәктәп белеме алуга ук, Мәләкәс авыл хуҗалыгы техникумына укырга керә. Аны тәмамлагач, Бөгелмәгә кайтып, “Заготскот”та эшли. 1938 елны, ихтыяри-ихтыярсыз, Урта Азиягә, Ташкәнт якларына чыгып китә.

Әгъдас Хөсәен улы Борһанов 1939 елдан 1947 елгача Совет Армиясендә хезмәт иткән. Смоленски һәм Мурмански шәһәрләрен яклауда катнашкан, Тын океан флотының Порт-Артур хәрби-диңгез базасында (Кытай) хезмәт иткән. Подполковник чинында отставкага чыга. Ватан сугышы 2нче дәрәҗә ордены белән, 14 сугышчан медаль белән бүләкләнгән.

1953–1958 елларда – Таҗикстан, 1961–1973 елларда Казан дәүләт университетларында укыта. Шуннан соң – Мәскәүдә фәнни-педагогик эштә.

Хезмәтләре Русиядә 20 нче йөз башы буржуаз юнәлешле сәяси партияләр хәрәкәтенә, 1917 елгы Октябрь революциясе тарихына, философиягә, хәзерге заман милли мөнәcәбәтләргә һәм милли-мәдәни автономия мәсьәләсенә карый.

Ә. Борһанов татарларның милли бәйсезлек хәрәкәтенә багышланган мәкаләләре бар. Татар иҗтимагый үзәгенең 1нче корылтаенда (1989 ел), 2002 елда III Бөтендөнья татар конгрессында Мәскәү татарларыннан делегат буларак катнашты. Русиянең милли мәдәни-мөхтәрияте кануны эшләнгәндә (1996 ел), Русия Дәүләт Думасына автор-консультант буларак җәлеп ителә.

2018 елның 8 ноябрендә Мәскәүдә 98 яшендә вафат[2].

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]