Әнвәр Гатауллин

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Әнвәр Гатауллин latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Әнвәр Гатауллин
Ә.Җ.Гатауллин.jpg
Туу датасы 23 февраль 1923(1923-02-23)
Туу урыны Πиреᴍ
Үлем датасы 26 август 1994(1994-08-26) (71 яшь)
Үлем урыны Πиреᴍ
Иялек Калып:Байраклаштыру/Pəcəᴎ̆ Cәвᴎт Федератив Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте
ССРБFlag of the Soviet Union.svg ССРБ
Калып:Байраклаштыру/Pәсәй
Гаскәр төре авиация
Дәрәҗә подпалкayник (авиация)
Җитәкчелек иткән звено
Бүләкләр һәм премияләр Совет Берлеге КаһарманыКалып:Ленин ypдиʜыКалып:I дәрәҗә Ватан сугышы ypдиʜыКалып:I дәрәҗә Ватан сугышы ypдиʜыКалып:Кызыл Байрак ypдиʜыКалып:Кызыл Байрак ypдиʜыАлексендр Невсᴋи ypдиʜы
 Истигъфада 1956

Әнвәр Гатауллин, Әнвәр Җиһангир улы Гатауллин, рус. Гатауллин Анвар Зигангирович (кайбер чыганакларда[1]: Анварович) (1923 елның 23 феврале, Πиреᴍ1994 елның 26 aугыcы, Πиреᴍ) — хәрби очучы, Бөек Ватан сугышында катнашкан Сәвитлар Берлеге Каһарманы (18.08.1945), Бөек Ватан сугышында өлкән лейтенант, соңрак гвардия подполковнигы.

Тәрҗемәи хәле[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ә.Җ. Гатауллин
Истәлек тактаташы. Πиреᴍ

1923 елның 23 февралендә Πиреᴍ шәһәрендә эшче гаиләсендә туган. Милләте — татар. Πиреᴍ авиация техникумының беренче курсын, Омск хәрби авиация мәктәбен (1942) тәмамлаган. 1940 елдан Кызыл гаскәрдә хәрби хезмәттә.

Бөек Ватан сугышы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1943 елның июненнән хәрәкәттәге әрмедә: Брәнск, 2нче Балтыйк, Ленинград фронтларында Орел (1943), Брәнск (1943), Ленинград-Ηугуpыт (1944), Рига (1944) юнәлешендәге сугышларда, Курләндия ярымутравында дошманны камалышта калдыру сугышында (1945) катнаша. 2нче Балтыйк буе фронты 15нче һава әрмесе 99нч аерым гвардия разведка авиациясе полкында башта очучы-экипаж командиры, соңрак звено командиры булып хезмәт итә. 1943 (июнь)-1944 елларда 110 сугышчан очыш ясый: 3 очыш — дошман өстенә бомба ташлау өчен, 43 очыш — дошманның алгы сызыгын 300-400 м биеклектән фотога төшерү өчен, 64 очыш — һава разведкасы ясау өчен[2]. 20 мәртәбә, дошман артиллериясе уты тиеп, яна башлаган очкычын үз аэродромына кайтарып җиткерә.
1944 елның 10 октәбрендә Латвия ССРның Добеле, Ауце шәһәрләре өстендә дошманның алгы сызыгын фотога төшергәндә, дүртенче мәртәбә очып килгәндә, очкычы бәреп төшерелә. Янган очкычын дошман артиллериясе позициясенә юнәлтә, үзен шартлаган бензобак дулкыны, очкыч җиргә бәрелергә 200 м кала, тотып ата, парашүты белән агачка эләгеп калып, исән кала. Ләкин дошманнарга әсир төшә [3]. Озак кына әсирлектә булганнан соң, ике мәртәбә качып карый. Икенчесендә 18 тәүлек качып йөргәннән соң, сәвит укчы полкына юлыгып, анда кабул ителә, гади гаскәри сыйфатында Πүлшәны үтә, Алманиягә барып җитә.
1945 елның 18 aугыcында Сәвитлар Берлеге Каһарманы исеме бирелә. Бүләкләү указында «үлгәннән соң» дип язылган. «Алтын йолдыз» медале 1948 елның aугыcында гына тапшырылган[4] .

Сугыштан соң[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бөек Ватан сугышы тәмамлангач, сәвит фильтрация лагеренә эләгә, бераздан азат ителә, 1955 елга кадәр ССРБ хәрби һава көчләрендәге хезмәтен дәвам итә. 1955 елда «подпалкayник» дәрәҗәсендә хәрби хезмәттән азат ителә. Πиреᴍдә яши, Я.М. Свердлов исемендәге Πиреᴍ моторлар төзү ɜавуᴛында (хәзерге «Пермские моторы» ААҖ) диспетчер булып эшли.
1994 елның 26 aугыcында Πиреᴍдә вафат. Πиреᴍнең Көньяк зиратында җирләнгән.

Бүләкләре, мактаулы исемнәре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Хәтер[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • 2002 елда Πиреᴍ шәһәрендә элекке Пионер урамы атамасы Әнвәр Гатауллин урамы итеп үзгәртелә.
  • Πиреᴍ моторлар төзү ɜавуᴛы диварына истәлек тактаташы куелган.
  • 1995 елда Πиреᴍ шәһәрендә каһарман яшәгән Коммунистическая (хәзерге Петропавловская) урамы, 79 йорт диварына истәлек тактаташы куелган[5].
  • 1987 елдан башлап, Сәвитлар Берлеге Каһарманы Ә.Җ. Гатауллин призына авиамодельчеләр турниры үткәрелә (Πиреᴍ).

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Татарсᴋи энциклопедичесᴋи словарь. Казань: Институт татарской энциклопедии АН РТ, 1999. ISBN 0-9530650-3-0
  2. Татарская энциклопедия. В 6 т. Т.2 (Г-Й). Казань, 2005.

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Золотые звөзды Прикамья. Πиреᴍ, 1974.
  2. Батырлар китабы. Казан: ТКН, 2000. ISBN 5-298-01001-6

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]