Әхмәт Зогу

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Әхмәт Зогу
Ahmet-Zogu-1895---1961.jpg
Албания короле
Вазыйфада
1928 ел – 1939 ел
Албания президенты
Вазыйфада
1925 ел – 1928 ел
Аңа кадәр вазифа торгызылган
Дәвамчысы вазифа бетерелгән
Албания премьер-министры
Вазыйфада
1922 ел – 1924 ел
Аңа кадәр Җафәр Юпи
Дәвамчысы Шәүкәт Верлаҗи
Туган 8 октябрь 1895(1895-10-08)
Бургает, Албания
Үлгән 9 апрель 1961(1961-04-09) (65 яшь)
Париж, Франция
Җефет Геральдине Аппоньи[d]
Әни Садия Топтани
Әти Җамал-паша Зогу
Белем Галатасарай көллияте (Истанбул)

Әхмәт Зогу, чын исем-фамилиясе Әхмәт Мохтар Зоголлы, алб. Ahmet Zogu (1895 елның 8 октябре, Бургает кирмәне, Госманлы империясе1961 елның 9 апреле, Париж, Франция) — Албания дәүләт эшлеклесе, Албания премьер-министры (1922-1924: 1925), Албания байрагы икенче президенты (1925-1928), беренче кыйралы (короле) Зогу I Скандербег III (1928-1939).

Тәрҗемәи хәле[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Монограммасы
Хатыны белән Швециядә
Тиранада Зогу бульварында һәйкәле

1895 елның 8 октябрендә Төньяк Албаниянең Бургает кирмәнендә асылзат байрактар (хәрби башлык) гаиләсендә туган. 1907-1911 елларда Константинопольдә Галатасарай көллиятендә укый.

Австрия гаскәрендә хезмәт итә, полковник хәрби дәрәҗәсе ала.

1920 елның гыйнварында Люшняда узган һәм Албаниянең вакытлы хөкүмәтен төзегән милли конгрессны оештыручыларның берсе була. 1920 елның гыйнвар-ноябрендә, 1921 елның декабреннән 1922 елның декабренә хәтле — Албаниянең эчке эшләр министры. 1922 елның декабреннән 1924 елның февраленә хәтле — Албания премьер-министры.

1924 елгы Июнь инкыйлабы вакытында Серблар, хорватлар һәм словеннар кыйраллыгына кача.

1924 елның декабрендә, Югославия ярдәме белән, Албаниядә дәүләт түнтәреше оештыра. 1925 елның гыйнварыннан Албания президенты, илдә шәхси хакимият режимы урнаштыра.

1928 елның сентябрендә илнең яңа сайланган учредительный җыены тарафыннан Албания кыйралы («Албаннар короле») Зогу I Скандербег III итеп игълан ителә. Илдә сүз иреге тыела, сәяси көндәшләр рәхимсез эзәрлекләнә. Юлбасарлык белән көрәштә, кан үче алу кебек борынгыдан килгән гадәтләрне бетерүдә аерым уңышлары була. Аурупа үрнәге буенча җинаять кодексы, ватандашлар кодексы һәм сәүдә хокукы кодексы кабул итә. Җир реформасы уздыру омтылышы уңышсызлыкка очрый.

1930 елларда, илгә финанс һәм техник яктан ярдәм итү юлы белән, Италиянең Албаниянең эчке эшләренә һәм тышкы элемтәләренә тәэсире көчәя. Италия Албаниягә протекторат статусы тәкъдим итә. Әхмәт Зогу риза булмый. 1939 елның апрелендә Албанияне Италия гаскәре басып ала.

Әхмәт Зогу гаиләсе белән башта Греция һәм Төркия аша Франциягә мөһаҗирлеккә китә, аннан Бөекбританиядә яши, 1946 елда Мисырга, 1952 елда Парижга күчә.

1961 елның 9 апрелендә Парижда вафат. Аның вафатыннан соң гаиләсе Испаниядә, Родезиядә, КАРда яши.

2012 елда җәсәде Албаниягә кайтарылып, Тиранада җирләнә. Тиранада Зогу бульвары бар.

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Большая российская энциклопедия. В 30 томах . Том 10 (Же-Из). М.: НИ БРЭ, 2008. ISBN 978-5-85270-341-5

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Traglia G. L΄Albania di re Zog. Roma 1930.
  2. Fischer B. King Zog and the struggle for stability in Albania. N.Y., 1984.
  3. Schmidt-Neke M. Entstehung und Ausbauder Königsdiktatur in Albanien (1912-1939). Münch., 1987.
  4. Tomes J.H. King Zog of Albania.́ Europe΄s self-made Muslim king. N.Y., 2004.

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Албания кыйрал йорты рәсми сайты

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]