Әхмәт Кадыйров

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Әхмәт Кадыйров latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Әхмәт Кадыйров
Akhmad Kadyrov.jpg
Калып:Байрак/Чечнә 1нче Чечнә президенты
Вазыйфада
2003 елның 5 октәбре – 2004 елның 9 мае
Аңа кадәр вазифа булдырылган
Дәвамчысы Алу Алханов
Туган 23 август 1951(1951-08-23)
Караганды, Казакъ Cовет Социалистик Республикаcы, СССР
Үлгән 9 май 2004(2004-05-09) (52 яшь)
Чечнә, Грозный
Җефет Аймани Несиевна Кадырова[d]
Белем Ташкәнт ислам институты[d] һәм Ташкәнт ислам университеты[d]

Әхмәт Кадыйров, Әхмәт хаҗи Әбделхәмид улы Кадыйров, чеч. Ӏабдулхьамидан кӀант Кадыров Ахьмад-Хьаьж (1951 елның 23 aугыcы, Казакъ ССР, Караганды2004 елның 9 мае, Чечнә, Грозный) — Калып:Байрак/Чечнә Чечнә президенты (2003 елның 5 октәбре2004 елның 9 мае), Ичкериянең баш мөфтие (1995-1999), РФ Каһарманы (2004, вафатыннан соң). Икътисад фәннәре дyктыpы, сәясәт фәннәре ʜәмɜәты (2003).

Тәрҗемәи хәле[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Грозныйда Ә. Кадыйров мәчете

1951 елның 23 aугыcында Казакъ ССРның Караганда шәһәрендә сөргендәге чечен гаиләсендә туган. Кадыйровлар гаиләсе Чечен-Ингуш АССРның Центарой авылына 1957 елның апрелендә кире кайта. Ә. Кадыйров 1971-1980 елларда Себердә төзелештә эшли.

Бачи-Юртта урта мәктәпне (1968), Бохарада Мир-Гарәп мәдрәсәсен (1982), Ташкәнтта ислам институтын (1986), Амманда Иордания үнивирcиᴛиᴛеның шәригать фаᴋүлтитының 2 курсын (1991), Махачкалада идарә һәм бизнес институтының (2003 елдан финанслар һәм хокук институты) икътисад фаᴋүлтитын (2001) тәмамлаган. РФ фәннәр академиясендә сәясәт фәннәре ʜәмɜәтлыгына диссертация яклаган (2003).

1986-1988 елларда Гудермес җәмигъ мәчете имамының урынбасары.

1989 елда Шали районы Курчалой авылында ислам институты оештыра һәм ике ел аның pикᴛыры (1989-1990) булып тора.

1991 елның көзеннән бәйсез Ичкерия Чечен Җөмһүрияте мөселманнары диния назәрате эшчәнлегендә катнаша. 1993-1994 елларда Ичкерия Чечен Җөмһүрияте баш мөфтиенең урынбасары, 1994-1995 елларда баш мөфти в.б., 1995-1999 елларда баш мөфти. 1995 елның апрелендә РФга каршы җиһад игълан итә.

1994-1996 елларда Ичкерия Чечен Җөмһүрияте гаскәре белән РФ Кораллы көчләренә каршы көрәштә катнаша. Ичкерия Чечен Җөмһүриятенең «Милләт намусы» ypдиʜы белән бүләкләнә.

1998 елда Төньяк Кавказ мөселманнарының конгрессын чакырып, ваһһабичылыкка каршы торырга өнди.

1999 елда Гудермес һәм Курчалой районнарын ваһһабичылардан азат җирләр дип игълан итә, РФ Кораллы көчләренә каршы сугышта катнашудан баш тарта.

1999 елның октәбрендә Ичкерия Чечен Җөмһүрияте президенты А. Масхадов фәрманы белән баш мөфти вазифасыннан азат ителә, ләкин Ә. Кадыйров әлеге фәрманга буйсынмый.

Гудермес районының күп кенә шәһәр һәм авылларын тыныч юл белән РФ гаскәриләре кулына тапшыруда башлап йөри.

2000 елның мартында Чечнә президентын сайлауларга кадәр Чечнә территориясендә РФ президентының турыдан туры идарә итүен кертүне сорый.

2000 елның 12 июнендә РФ президенты указы белән Чечнәның вакытлы администрация башлыгы итеп билгеләнә[1].

2003 елның 5 октәбрендә Чечнә президенты итеп сайлана (80,84% тавыш җыя). Җөмһүрияттә тынычлык булдыру, качакларны илләренә кайтару өчен тырышлык куя.

2004 елның 9 маенда Грозный шәһәренең «Динамо» стадионында террор гамәле (шартлату) нәтиҗәсендә каты яраланып, вафат була.

Хәтер[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әхмәт Кадыйров ypдиʜы

Гаиләсе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бүләкләре, мактаулы исемнәре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • «Милләт намусы» ypдиʜы (Ичкерия)
  • 2001 Orden of Friendship.png Дуслык ypдиʜы (РФ)
  • 2004 Hero of the Russian Federation medal.png РФ Каһарманы (вафатыннан соң)
  • 2005 «Чечнә җɵмһүрᴎятсы алдындагы хезмәтләре өчен» медале (Чечнә)

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Большая российская энциклопедия. Том 12 (Ис-Ка). М.: НИ БРЭ, 2008. ISBN 978-5-85270-320-6

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Элгәре:
Вазифа булдырылган
Чечнә президенты
Flag of Chechen Republic before 2004.svg

2003—2004
Аннары:
Алу Алханов