Өмми әл-Банин

Үлем датасы	683
Күмелү урыны	Әл-Бакыйг[d]
Ире яки хатыны	Гали ибне Әбү Талиб
Балалар	Усман ибн Али[d], Abdullah ibn Ali ibn Abi Talib[d], Аббас ибн Али[d] һәм Джафар ибн Али[d]
Өмми әл-Банин Викиҗыентыкта

Фатима бинт Хузам (гарәп. فَاطِمَة بِنْت حُزَام‎); Өмми әл-Банин (гарәп. أُمّ ٱلْبَنِين‎, «угыллар анасы» дигәнне аңлата) исеме белән танылган; 683 елда вафат) ― дүртенче рәшидун хәлифәсе (656–661 елларда идарә иткән) һәм беренче шигый имамы булган Гали ибне Әбу Талибның хатыны. Ул Кайс конфедерациясе эчендәге кабилә ― Бану Килаб кабиләсенә караган. Өмми әл-Банин 632 елда ире Алинең беренче хатыны ― Ислам пәйгамбәре Мөхәммәднең кызы Фатыйма үлгәннән соң берникадәр вакыт узгач, аңа кияүгә чыккан. Ул Алига дүрт ул тапкан, аларның барысы да 680 елда Кәрбәла сугышында үлгән.

Биография

Аның әтисе-Бану Килаб кабиләсеннән Әбү-ль-Мәҗл Хиззәм бине Хәлид, ә әнисе-Ләйлә яки Самаме, Сөһәйл бине Әмир бине Мәлик кызы. Килаб кабиләсе - Мөхәммәд пәйгамбәрнең бабалары кабиләсе. Аның туган көне билгесез. Шигый тарихчысы Әбү-ль-Фараҗ Әл-Исфахани аның Али Ибн Әбү Талиб белән никахы турында «Maqatil al-Talibiyyin» тарихи-биографик җыентыгында кайбер мәгълүмат китерә. Гарәп шәҗәрәсен белгән Алинең энесе Акил Фатыйма бинт Хузамны Али белән таныштырган, чөнки аның кабиләсе батырлык белән дан тоткан, Алинең батыр уллары булыр дип өметләнгән. Шулай итеп, Али аңа һиҗринең 11 елында өйләнә. Аның Али белән никахы парга дүрт ул: Аббас, Абдулла, Җәфәр һәм Госманны китерә. Нәкъ менә аның улларының батырлыгы аркасында ул Өмми Әл-Банин (сүзгә-сүз «улларның анасы») буларак билгеле була, бу сыйфат Фатима бинт Хузамга нисбәтләнә. 680 елда дүртесе дә үзләренең үги абыйсы Хөсәен ибн Али белән Кербел янындагы сугышта сугышканнар һәм аның белән бергә үтерелгәннәр. Кербеладан әсирләр кәрваны Мәдинәгә кергәч, алар аңа балаларының җәфаланучы үлеме турындагы хәбәрне җиткерәләр, Өмми Әл-Банин бу хәбәрне алгач, ул, имеш, Хөсәенне яңадан исән күрү өчен улларын һәм Җирдәге бөтен нәрсәне бирер идем, ди. Шигый галиме Йосыфи-Ошкури моны аның Әһль Әл-Бәйткә, ягъни Мөхәммәд пәйгамбәр гаиләсенә тугрылыгы билгесе итеп карый.

Кербаладан кайткач, Зәйнәп бинт Гали шәхсән Өмми әл-Банинга кайгы уртаклашу өчен барган диләр. Ул даими рәвештә Мәдинәдәге әл-Баки зиратына барып, оныгы, Аббас улы Өбәйдулла өчен кайгырган. Ул улларын шулкадәр кайгырткан ки, андагыларны, хәтта, күрәсең, Өмәви хәлифәте Мәрван I ибн әл-Хәкәмне дә елаткан. Ул әл-Бакида, Мөхәммәднең апалары Сафия һәм Атика янында җирләнгән, ләкин аның үлгән елы, шулай ук туган көне дә билгесез. Кайбер чыганакларда аның үлем көне 13 Җөмадиәл-ахир, 64 яки 70 дип күрсәтелә.

Шиит мәдәниятендә

Шигый хатын-кызлар, бигрәк тә Иранда, Өмми әл-Банинга тәвассул догасын укыйлар, аның рухыннан, аеруча алар бик мохтаҗ булганда яки авыр вакытларда сабырлык табу өчен, догаларын аларга кушуын сорыйлар.

Әдәбият

• Blukbashi, Ali; Yusofi-Oshkuri, Hasan (2020) (in fa). ام البنین [Umm al-Banin]. Encyclopaedia Islamica Foundation. https://cgie.org.ir/fa/article/225713/ام-البنین. Blukbashi, Ali; Yusofi-Oshkuri, Hasan (2020) (in fa). ام البنین [Umm al-Banin]. Encyclopaedia Islamica Foundation. https://cgie.org.ir/fa/article/225713/ام-البنین.