-1 (сан)

-1
Санлы әһәмият	−1
Обратно к	1 һәм -1 (сан)
-1 Викиҗыентыкта

Минус бер, −1 – −2 дән зуррак һәм 0 дән кечерәк бөтен сан. Ул – иң зур тискәре бөтен сан. Аның үзлекләре плюс бернең үзлекләренә охшаш, ләкин бераз аерылып тора .

Билгеләмә буенча, −1 - шундый сан, аңа берне өстәгәндә (тапкырлау операциясенә карата нейтраль элемент) нәтиҗә нульгә тигез (кушу операциясенә карата нейтраль элемент).

Математика

Минус бер санының 1 санына охшаш берничә үзлеге бар.

• Минус бергә тапкырлау тапкырлаучының модулен саклый, ләкин билгесе үзгәрү белән:

$(-1)\cdot x=-x$.

• Билгеләмә буенча, $x^{-1}\equiv 1/x$, ягъни санны −1 дәрәҗәсенә күтәрү шул санның кире кыйммәтен бирә. Бу билгеләмә фундаменталь, чөнки ул $a$ яки $b$ тискәре булган очракта $x^{a}\cdot x^{b}=x^{a+b}$ тигезлеген саклый. Функцияләргә карата f ⁻¹(x) язмасы f(x) функциясенең кире функциясен аңлата. Мәсәлән, sin⁻¹(x) - арксинус функциясенең билгеләмәсе, ул синус функциясенең киресе.

0, 1, -1 саннары, i һәм −i комплекс яссылыкта

• Минус берне җөп дәрәҗәдә бергә, ә так дәрәҗәдә үз-үзенә тигез. Махсус очраклар: $(-1)^{-1}=-1$, $(-1)^{0}=1$, $(-1)^{2}=1$.
• −1 санының теләсә нинди квадрат тамыры чын сан түгел, ә комплекс сан һәм ул уйланма берле $i$ дип атала. Шуңа күрә, минус бер уйдырма берленең квадратына тигез.
• Эйлер бердәйлегеннән чыгып, болай дип аңлатыла:

$e^{i\pi }=-1$

• Менелай теоремасында −1 саны юнәлтелгән кисемтәләр нисбәтләренең тапкырчыгышы буларак очрый.

Информатика

−1 саны программа тәэминаты инженериясендә кайбер телләрдә бөтен саннар өчен башлангыч кыйммәт буларак урын алып тора; ул шулай ук файдалы мәгълүмат булмаган үзгәрүчән зурлыкны күрсәтү өчен дә кулланыла (ингл. Sentinel value).

Симметрик өчлекле сан системасы

Симметрик өчлекле сан системасында, 0 һәм 1 цифрлары белән беррәттән, 1 цифрасы да бар (минус бер). 2 урынына 1 куллану кайбер гамәлләрне кеше укый алырлык формада күрсәтергә мөмкинлек бирә. Бу система совет компьютеры Сетуньда кулланылган.