Cura Maxotin
| Cura Maxotin rus. Джура Махотин | |
 | |
| Tuu datası | |
|---|---|
| Tuu urını | |
| Ülem datası | |
| Ülem urını | |
| Watandaşlıq | |
| Eşçänlek töre | |
Cura Maxotin, Yuriy (Cura) Alekseyeviç Maxotin (rus. Юрий (Джура) Алексеевич Махотин; 1951 yılnıñ 30 ğinwarı, SSRB, RSFSR, Tver — 2004 yılnıñ 11 fevrale, Räsäy, Tver) — çegän şağire, muzıkant, jurnalist, tärcemäçe, etnolog, cämäğät eşleklese, çegän romansları[et] häm cırları avtorı-başqaruçısı. Berençe bulıp Yaña[en] häm İske Wasiätne[en] çegän telenä tärcemä itkän. Keşe mädäniäte üseşeneñ zakonçalıqların öyrängän, berniçä teldä söyläşkän. Läxstannıñ «Rrom p-o Drom» çegän gäcite xäbärçese. 1993 yılda Xalıqara çegän şiğriäte bäygesendä prizör, Xalıqara folklor cırı bäygese laureatı, Bibliä üzägeneñ daimi xezmätkäre-xäbärçese. Çegän tele buyınça uqu äsbabı avtorı[1].
Mädäniätneñ törle mäs’äläläre häm sotsial’ problemalar buyınça 30dan artıq publikatsiä, berniçä şiğri cıyıntıq, äkiät cıyıntıqları h. b. avtorı.
Biografiäse
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]Cura Maxotin 1951 yılnıñ 30 ğinwarında şähär ğailäsendä tuğan häm ğömer buyı Kalinin (xäzerge Tver) şähärendä yäşägän. Mäktäpne tämamlağaç, ul küp hönärlär sınağan, xättä Ximvolokno mädäniät yortı (Kalinin) qarşındağı xalıq teatrında rässam da bulğan. 1972 yılda Kalinin ölkä mädäni-ağartu uquxanäsen tämamlağan. Estrada karyerasın 16 yäşendä biülärdä çığış yasap başlağan. Berniçä yıl Zaporijjäda çegän ansamblendä çığış yasağan. 1970—1980 yıllarda «Бахтиёр» («Bäxet») çegän varyete belän citäkçelek itkän. Şul uq waqıtta üzeneñ ädäbi eşçänlegen başlağan. Anıñ «Tuğız yul artına bar» pyesasın «Romen[en]» teatrında quyğannar. 1975 yılda Cura Maxotin Gorkiy isemendäge Ädäbiät institutına uqırğa kergän. Ämmä soñraq, yäşär öçen aqça eşläw öçen, uqunı qaldırırğa turı kilgän[1].
1980—1990 yıllar çigendä — Tver şähäreneñ Hönäri berleklär mädäniät yortında (Tver xalıq yortında) milli mädäniätlär sektorı mödire. Hönäri berleklär mädäniät yortı bazasında barlıqqa kilgän Cura Maxotin citäklägän kollektiv, ä soñraq «Бахтори ромэн» («Çegän bäxetçege») çegän cırı teatrı Läxstanda (Bälıstok häm Gojuv-Velkopolski)[2] häm Almaniädä (Osnabrük) berniçä tapqır xalıqara çegän folklorı festivallärendä prizör bulğan.
1989 yılda «Ромэнгро лав» («Çegän süze») çegän yazuwı häm mädäniäte Tver klubın oyıştırğan häm citäklägän[3]. Rejissör, ssenarist häm başqaruçı sıyfatında Cura Maxotin çegän konsertları häm festivalläre quyılışında, Şähär könen bäyräm itüdä qatnaşqan.
1990-yıllarda — berniçä Tver xosusıy reklama oyışmaları xezmätkäre häm direktorı. 1993 yılda Cura Maxotinnıñ «Аджутипе прэ романи чиб» («Çegän tele buyınça äsbap»; Tver, 1993) çegän tele üzöyrätkeçe çıqqan[4].
1995 yılda Cura Maxotin Gojuv-Velkopolski şähärendä (Läxstan) çegän şağiräse Bronislava Vays[en] (Papuşa) isemendäge Xalıqara şiğriät bäygese laureatı bulğan[5].
1995 yılnıñ noyäberendä cirle radio efirına Cura Maxotinnıñ «Эй, ромалэ!» («Äy, çegännär!») avtorlıq aylıq mäğlümati-muzıkal’ programması çıqqan, ul yartı yılğa yaqın yäşägän.
1990-nçı—2000-nçe yıllarda — «Рроманимос» çegän mädäniäte töbäk cämğiäten (Tver)[6] oyıştıruçı häm räistäşe häm «Rrom p-o Drom» çegän jurnalınıñ (Läxstan) ştattan tış xäbärçese.
Yazuçı-etnograflar Yefim Druts[kk] häm Aleksey Gessler belän xezmättäşlek itkän. Awrupa häm Räsäy hönäri häm diletant çegän beleme wäkilläre belän dustanä häm hönäri mönäsäbätlärdä bulğan[6].
Cura Maxotinnıñ berniçä şiğire ingliz telenä tärcemä itelgän häm Angliädä 1998 yılda basılıp çıqqan «The Roads of the Roma» («Çegän yulları») isemle ingliz telle dönyaküläm çegän şiğriäte cıyıntığına kergän[7].
Berniçä tärcemäçedän torğan kollektivta Cura Maxotin Yaña wasiätne çegän telenä tärcemä itü östendä eşlägän, anıñ axırğı redaksiäsennän qänäğät tügel ide. Cura Maxotin un teldä häm çegän teleneñ küpçelek Awrupa dialektlarında irken söyläşkän[6].
Üz aqçasına Cura Maxotin çiklängän tiraj belän urıs telendä häm çegän teleneñ berniçä dialektında üzeneñ berniçä şiğri cıyıntığın bastırıp çığarğan.
2004 yılnıñ 11 fevralendä wafat bulğan. Tverdä cirlängän.
İskärmälär
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]- ↑ 1,0 1,1 ДЖУРА МАХОТИН: «У МЕНЯ ВСЁ ЕЩЁ ВПЕРЕДИ» Подготовила Наталья Митякова. Караван +Я. әлеге чыганактан 2012-10-21 архивланды. 2012-10-29 тикшерелгән.
- ↑ [Без подп.] Ехали цыгане… // Смена. [Тверь]. Сентябрь, 1991. № 28. [об участии театра цыганской песни «Бахтори ромэн» (Тверь) под руководством Джуры Махотина в 3-м Международном фестивале профессионального искусства цыганских коллективов в городе Гожув-Велькопольский (Польша)]
- ↑ Сибиряков В. «Когда поёт цыганский хор»: Беседа с председателем цыганского клуба «Ромэнгро лав» Д. Махотиным // Ленинское знамя. [Калинин]. 31 августа, 1989. — № 104 (9494). — С. 4.
- ↑ Махотин Джура, Аджутипе прэ романи чиб. Тверь 1993. әлеге чыганактан 2016-03-06 архивланды. 2012-10-29 тикшерелгән.
- ↑ [Без подп.] Cygańskie gwiazdy pod gorzowskim niebem // Gazeta Lubuska. [Gorzow Wlkp]. 26 sierpnia, 1991. — S. 1—2.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Надежда Белугина. Памяти Джуры Махотина 2012 елның 16 ноябрь көнендә архивланган
- ↑ Культура цыган. О стихах Д. Махотина
Ädäbiät
[үзгәртү | вики-текстны үзгәрт]- Антонюк Я. В гостях у сонковцев // Заводская правда. 13 февраля, 1975. № 7. [о выступлении Махотина на концерте в пос. Сонково Калининской обл.].
- Белугина Н. Цыганская подкова: О празднике национальной музыки и танца // Калининская правда. [Калинин]. 20 мая, 1989.
- [Без подп.] Звени, душа цыганская! // Смена. [Тверь]. 1991. № 6 (5420). С. 4
- Чумакова Н. Цыганский фестиваль // Вышневолоцкая правда. 2 февраля, 1991. № 19. С. 3.
- (rrom) Machotin Džura: Nasi korespondenci // RROM P/O DROM. 1993. # 7. S. 8. [На польском языке].
- Линина А. Две гитары, зазвенев… // Вече Твери. [Тверь]. 29 апреля, 1993. С. 3. [25-летие творческой деятельности Джуры Махотина].
- Каплан Л. Из искры возгорится… // Вече Твери. 31 августа, 1994. С. 4. [О перспективах создания в Твери цыганского печатного органа].
- Митякова Н. Джура Махотин: «У меня всё ещё впереди» // Караван+Я. [Тверь]. 31 января, 2001. № 5 (257).
- Белугіна Надіа. Джура Махотін // Романi яг. № 4 (46). 2004.[На украинском языке].