Lanselot Hogben

Lanselot Hogben
ingl. *Lancelot Hogben*
	Lanselot Hogben; ingl. Lancelot Hogben
Tuu datası	9 dekäber 1895
Tuu urını	Böyekbritaniä, Angliä, Portsmut
Ülem datası	22 avgust 1975 (79 yäş)
Ülem urını	Böyekbritaniä, Wels, Reksem
İl	Böyekbritaniä
Eşçänlek töre	zoolog, genetik, statistikaçı, yazuçı
Eş urını	Edinburg universitetı; Makgill universitetı[d]; Keyptawn universitetı[d]; London iqtisad mäktäbe; Aberdin universitetı[d]; Birmiñem universitetı[d]; Gayana universitetı[d]
Alma-mater	Kembric universitetı

Lanselot Hogben, Lanselot Tomas Hogben (ingl. Lancelot Thomas Hogben; 1895 yılnıñ 9 dekäbere, Böyekbritaniä, Angliä, Portsmut — 1975 yılnıñ 22 avgustı, Böyekbritaniä, Wels, Reksem) — Böyekbritaniä zoologı, genetigı, statistikaçısı häm yazuçısı. Fänni-populär kitaplar, ayırım alğanda, üzeneñ ike bestsellerı «Millionnar öçen matematika» (1936) häm «Watandaş öçen fän» (1938) avtorı. İnterglossa telen buldıruçı.

Biografiäse

Lanselot Hogben Portsmutta tuğan häm Sautsida^[en] üskän. Soñraq, ğailäse küçenü säbäple, ul Londondağı mäktäpkä uqırğa kergän. Kembric universitetınıñ Triniti-kollecında^[en] meditsinanı öyrängän, anı 1915 yılda tämamlağan. Anıñ äti-änise Plimut qärdäşläre^[en] xäräkäte äğzaları bulğan. Ämmä Hogben üz ğailäseneñ dini qaraşların totmağan häm sotsialistik häm patsifistik qaraşlarnı qabul itkän. Kembricda uqığanda ul Fabian cämğiäte^[en], ä annarı Bäysez eşçelär partiäse^[en] äğzası bulğan. Berençe bötendönya suğışı waqıtında ul Fransiädä Britaniä Qızıl Xaçında^[en] altı ay däwamında eşlägän, ä annarı ışanuları buyınça baş tartuçı^[en] bularaq törmägä yabılğan. Sälämätlege naçarlanğannan soñ ul 1917 yılda azat itelgän häm ber yıl reabilitatsiädän soñ Londonda lektor bulıp eşlägän. 1917 yılda ul statistikaçı häm feministka Enid Çarlzğa öylängän. 1922 yılda ul Edinburg universitetında lektor wazifasın bilägän, annarı Makgill universitetına^[en] küçkän häm, nihayät, 1927 yılda Keyptawn universitetında^[en] zoologiä kafedrasın bilägän. 1930 yılda ul Angliägä qaytqan häm London iqtisad mäktäbendä Rokfeller fondı^[en] tarafınnan finanslanğan ictimaği biologiä kafedrası mödire itep bilgelängän. 1923 yılda ul Edinburg patşa cämğiäte^[en] äğzası^[1], ä 1936 yılda — London patşa cämğiäte äğzası bulğan. 1937 yılda Rokfeller fondı anıñ kafedrasın finanslawnı tuqtatqaç, ul Aberdin universitetında^[en] tabiği tarix professorı bulğan^[2]. Soñraq ul Birmiñem universitetına^[en] küçkän, anda başta zoologiä professorı (1941—1947), annarı 1961 yılda pensiägä çıqqançı meditsina statistikası professorı bulıp eşlägän. 1957 yılda anıñ Enid Çarlz belän nikaxı (anda alarnıñ dürt balası tuğan) ayırılışu belän tämamlanğan. Soñraq ul Sara Ceyn Robertsqa öylängän. 1963 yılda ul Corctawndağı Gayana universitetında^[en] vitse-kansler häm matematik bulğan.

1975 yılnıñ 22 avğustında Reksemda wafat bulğan.

Eşçänlege

Biologiägä kertkän öleşe

Hogbennıñ biologiägä kertkän öleşe amfibiä häm reptiliälärneñ tös üzgärü mexanizmnarın tikşerenüne üz eçenä ala. Şulay uq umırtqalılarnıñ ürçü häm yöklelek siklına gormonnarnıñ yoğıntısın tikşerengän. Anıñ açışları alğa taba gormonal’ kontratseptivlar häm yöklelekkä testlar eşläw öçen möhim bulğan. Tikşerenülären nigezdä Xenopus laevis^[en] baqasında ütkärgän.

1923 yılda Hogben Culian Haksli häm genetik Frensis Albert Eli Krü^[en] belän bergä Eksperimental’ biologiä cämğiätenä häm anıñ basma organına — Britaniä eksperimental’ biologiä jurnalına (British Journal of Experimental Biology; 1930 yılda Eksperimental’ biologiä jurnalına (The Journal of Experimental Biology) üzgärtelgän) nigez salğan.

«Millionnar öçen matematika»

Berniçä maxsuslaştırılğan kitaptan tış, ul şulay uq fänni-populär kitaplar bastırıp çığarğan, alar kiñ taralış alğan, alarnıñ iñ tanılğannarı — ike xalıqara bestseller «Millionnar öçen matematika» (1936) häm «Watandaş öçen fän» (1938).

«Millionnar öçen matematika» dönyaküläm bestseller bulğan häm kommersiä maqsatlarında näşer itelüwen däwam itä. Filds premiäse^[en] laureatı Devid Mamford^[en] berwaqıt anı intervyuda matematikanı öyränergä ilhamlandırğan kitap bularaq taswirlağan^[3].

Kitap fänni-populär kitap elementların da, däreslek elementların da üz eçenä ala.

İnterglossa

1943 yılda İnterglossa xalıqara telen «demokratik dönya tärtibe öçen yärdämçe tel qaralaması» bularaq buldırğan.

İskärmälär

↑ Royal Society of Edinburgh. Fellows Directory. Biographical Index: Former RSE Fellows 1783–2002.
↑ Sahotra Sarkar (1995); Perspectives – Anecdotal, Historical And Critical Commentaries on Genetics; Hrsg. James F. Crow und William F. Dove; abgerufen am 5. August 2014.
↑ David Mumford. Scientists' Nightstand. American Scientist.

Ädäbiät

Erlingsson, Steindór J., "The Early History of the SEB and the BJEB." Society For Experimental Biology Bulletin, March, pp. 10–11, 2006. The article can be accessed here
(2006) «Looking Back on Lancelot's Laughter». The Mendel Newsletter New Series 15: 10–17.
Werskey, Gary (1978). The Visible College. London: Allen Lane. ISBN^[ru] 978-0-7139-0826-8. https://archive.org/details/visiblecollege0000wers.

Sıltamalar

Lancelot-Hogben-Biographie bei Biogs
Lancelot Hogben in der Datenbank zbMATH

[1] Royal Society of Edinburgh. Fellows Directory. Biographical Index: Former RSE Fellows 1783–2002.

[Sarkar1996-2] Sahotra Sarkar (1995); Perspectives – Anecdotal, Historical And Critical Commentaries on Genetics; Hrsg. James F. Crow und William F. Dove; abgerufen am 5. August 2014.

[Mumford-3] David Mumford. Scientists' Nightstand. American Scientist.

[1]

[2]

[3]

Тематик сайтлар	zbMATH Open · Проект «Гутенберг»
Сүзлекләр һәм энциклопедияләр	Британника (онлайн) · Оксфордның биографик
Норматив контроль	BIBSYS: 90054594 · BNE: XX971916 · BNF: 12427929f · CiNii: DA00443624 · CONOR: 7226467 · GND: 121363430 · ICCU: RAVV034697 · ISNI: 0000000109211304 · LCCN: n50042258 · LNB: 000187992 · NDL: 00443574 · NKC: skuk0003067 · NLA: 35932394 · NLG: 140041 · NSK: 000304892 · NTA: 068258666 · NUKAT: n97017783 · PTBNP: 530755 · SUDOC: 033411018 · VIAF: 85167517