Мальта

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Мальта latin yazuında])
(Malta битеннән юнәлтелде)
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Мальта
Flag of Malta.svg
Байрак
Coat of arms of Malta.svg
Илтамга
Башкала Валлетта
Халык саны 423 374 (2013) Edit this on Wikidata
Нигезләнгән 21 сентябрь 1964 Edit this on Wikidata
Сәгать кушагы UTC+01:00
Рәсми тел мальта теле, инглиз теле
Җәгърафия
Мәйдан 316.0 дүрткел киламитер
Координатлар 35.8833°N 14.5°E Edit this on Wikidata
Сәясәт
Дәүләт башлыгы Георг Вильям Велла
Хөкүмәт башлыгы Джозеф Мускат
Crefydd/Enwad Һинд дине Edit this on Wikidata
Икътисад
ТЭП $12 538 миллион (2017) Edit this on Wikidata
Кеше башына ТЭП $22 596 ±0.01 (2015) Edit this on Wikidata
Акча берәмлеге евра́
Инфеләсә 1.0% (2016)
Акчалата резерв 59 300 000 АКШ дуллыры (1960, 1961), 66 700 000 АКШ дуллыры (1962), 69 100 000 АКШ дуллыры (1963), 71 500 000 АКШ дуллыры (1964), 78 900 000 АКШ дуллыры (1965), 90 200 000 АКШ дуллыры (1966), 89 500 000 АКШ дуллыры (1967), 153 323 100 АКШ дуллыры (1968), 139 294 800 АКШ дуллыры (1969), 158 551 490 АКШ дуллыры (1970), 200 146 555 АКШ дуллыры (1971), 284 622 299 АКШ дуллыры (1972), 350 038 183 АКШ дуллыры (1973), 452 512 814 АКШ дуллыры (1974), 535 286 332 АКШ дуллыры (1975), 655 371 838 АКШ дуллыры (1976), 778 933 824 АКШ дуллыры (1977), 1 006 500 092 АКШ дуллыры (1978), 1 200 108 612 АКШ дуллыры (1979), 1 245 944 943 АКШ дуллыры (1980), 1 255 104 544 АКШ дуллыры (1981), 1 294 711 788 АКШ дуллыры (1982), 1 292 365 497 АКШ дуллыры (1983), 1 133 890 944 АКШ дуллыры (1984), 1 139 325 497 АКШ дуллыры (1985), 1 327 522 982 АКШ дуллыры (1986), 1 640 190 804 АКШ дуллыры (1987), 1 555 887 182 АКШ дуллыры (1988), 1 445 774 332 АКШ дуллыры (1989), 1 492 208 124 АКШ дуллыры (1990), 1 374 657 834 АКШ дуллыры (1991), 1 308 331 551 АКШ дуллыры (1992), 1 401 662 958 АКШ дуллыры (1993), 1 890 025 683 АКШ дуллыры (1994), 1 620 329 632 АКШ дуллыры (1995), 1 636 086 722 АКШ дуллыры (1996), 1 490 757 931 АКШ дуллыры (1997), 1 664 437 671 АКШ дуллыры (1998), 1 789 768 642 АКШ дуллыры (1999), 1 471 282 253 АКШ дуллыры (2000), 1 667 547 960 АКШ дуллыры (2001), 2 210 545 959 АКШ дуллыры (2002), 2 730 177 030 АКШ дуллыры (2003), 2 733 736 400 АКШ дуллыры (2004), 2 578 480 779 АКШ дуллыры (2005), 2 980 332 407 АКШ дуллыры (2006), 3 798 767 452 АКШ дуллыры (2007), 373 422 354 АКШ дуллыры (2008), 538 508 822 АКШ дуллыры (2009), 540 153 472 АКШ дуллыры (2010), 515 098 490 АКШ дуллыры (2011), 704 900 061 АКШ дуллыры (2012), 596 933 408 АКШ дуллыры (2013), 619 373 741 АКШ дуллыры (2014), 571 697 354 АКШ дуллыры (2015), 677 038 978 АКШ дуллыры (2016), 832 991 850 АКШ дуллыры (2017) Edit this on Wikidata
Эшсезлек дәрәҗәсе 6% (2014)[1]
Туу күрсәткече 1.38 (2014)[2]
КПҮИ 0.839 (2014)[3]
Яшәү озынлыгы 81.79756 ел (2015, 2016)[4]
Пинсә яше 62 яшь
Башка мәгълүмат
Ярдәм телефоннары
  • 112
  • 191 (пүлисә)[5]
  • 199 (янгын сакчылары)[5]
  • 196 (ашыгыч тыйб ярдәме)[5]
  • 116117 (ашыгыч тыйб ярдәме)[5]
  • Электр аергычы төре BS 1363[6]
    Автомобил хәрәкәте ягы сул[7]
    Челтәр көчәнеше 230 вольт[6]
    Телефон коды +356
    ISO 3166-1 коды MT
    ХОК коды MLT
    Интернет домены .mt

    Ма́льтаУрта диңгездәге утрау-дәүләт. Исеме финикия телендәге malat (һаван) сүзеннән килеп чыккан.

    Аурупа берлеге әгъзасы.

    Тарихы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Next.svg Төп мәкалә: Мальта тарихы

    Аурупадан Азия һәм Африкага илтүче диңгез юлларының үзәгендә урнашкан Мальта элек-электән басып алучыларны үзенә җәлеп иткән. Б.э.к. VIII гасырда Мальтаны финикиялеләр (һәм алар белән бер үк вакытта диярлек греклар) колонияләштерәләр. Б.э.к. IV гасырдан б.э XIII йөзьеллыгына кадәр утрауны алмаш-тилмәш карфаген, рим, византиялеләр, гарәпләр, норманнар, испаннар басып алалар.

    1530 елда Карл V император Мальтаны иоаннитларның ритсер орденына бирә (әлеге орден шул вакыттан бирле Мальта ордены дип атала башлый). 1798 елда утрауны Наполеон җитәкчелегендәге француз әрмесе Мисырга барышлый басып ала. 1800 елның 5 сентябрендә инглизләр Мальта башкаласы Валеттаны алалар, утрауның губернаторы булып Александр Болл билгеләнә. 1814 елгы Париж тынычлык килешүе нигезендә Мальта Бөекбританиягә күчә. Инглизләр аны колония һәм хәрби-диңгез базасына әверелдерәләр.

    1964 елда Мальта бәйсезлек ала, ә 1974 елдан республика игълан ителә, ләкин 1979 елга кадәр, Мальтада соңгы инглиз базасы бетерелгәнче, дәүләт башлыгы булып элеккечә инглиз патшабикәсе санала.

    Сәяси төзелеш[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    Мальта - парламент республикасы. Мальта конституциясе 1964 елда кабул ителә. Законнар чыгару хокукы Президент һәм вәкилләр пулатыннан торучы парламентка карый. Вәкилләр пулаты 65 депутаттан тора. Палата әгъзалары гомуми сайлауларда 5 елга билгеләнәләр. Ил башлыгы - президент. Башкарма хакимият Премьер-министр җитәкчелегендәге хакимият тарафыннан тормышка ашырыла.

    1. http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS.
    2. http://data.uis.unesco.org/index.aspx?queryid=239; Институт статистики ЮНЕСКО.
    3. http://hdr.undp.org/en/countries/profiles/MLT.
    4. http://data.uis.unesco.org/Index.aspx?DataSetCode=DEMO_DS; Институт статистики ЮНЕСКО.
    5. 5,0 5,1 5,2 5,3 "International Numbering Resources Database"; подзаголовок: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value; тикшерү датасы: 10 июль 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер элемтәсе береге.
    6. 6,0 6,1 "World Plugs"; тикшерү датасы: 10 июнь 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе.
    7. http://chartsbin.com/view/edr.