Эчтәлеккә күчү

Венесуэла

Сылтамаларны үзгәртү
Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Венесуэла latin yazuında])
(Venesuela битеннән юнәлтелде)
Венесуэла
исп. Venezuela
Байрак[d]Илтамга[d]
Нигезләнү датасы 5 июль 1811 һәм 30 март 1845
Сурәт
Исем ꠜꠦꠘꠦꠏꠥꠄꠟꠣ
Рәсми исем República Bolivariana de Venezuela, Bolivarian Republic of Venezuela, Venezuela һәм la République bolivarienne du Vénézuéla[1]
Гомер озынлыгы 74,5 ел[2]
... хөрмәтенә аталган Simon Bolivar һәм Венеция
Демоним venezolano, venezuelai, Venezuelano, Venesolänan, فنزويلي, فنزويلية, فنزويليون, венесуэлец, венесуэлка, венесуэльцы, ונצואלי, ונצואלית, venezueleni, venezuelean, venezueleană, ভেনেজুয়েলীয়, Venezuelan, venezuelano, venezuelana, venezuelani, venezuelane, venezuelan, venezolanu, venezolana, Venezuelano, venezolanos, Venezuelans, veneçolà, veneçolana, Vénézuélien[1], Vénézuélienne[1], Venezulanerin, Venezulaner, Venezuelaner, Venezuelanerin, venesuełana, venesuełane, venesuełani, venesuełan, venesołana, venesołane, venesołani, venesołan, ڤينيزويلي, ڤينيزويلية, ڤينيزويليين, ڤينيزويليات, Venezuelec, Venezuelka һәм Veiniséalach[3]
Рәсми тел испан теле һәм Венесуэла ишарә теле[d][4]
Гимн Венесуэла гимны[d]
Мәдәният Венесуэла мәдәнияте[d]
Дөнья кисәге Көньяк Америка[5]
Башкала Каракас[6]
Сәгать поясы UTC−04:00 һәм America/Caracas[d][7]
Диңгез, күл яки елга эчендә яки янында урнашуы Атлантик океан
Табигый-георафик объект эчендә урнашкан испанская Америка[d] һәм Көньяк Америка[8]
Иң көнчыгыш ноктасы 8°19′23″ т. к. 59°46′57″ кб. о.HGЯO
Иң төньяк ноктасы 15°40′15″ т. к. 63°37′10″ кб. о.HGЯO
Иң көньяк ноктасы 0°39′11″ т. к. 65°32′37″ кб. о.HGЯO
Иң көнбатыш ноктасы 9°10′41″ т. к. 73°21′27″ кб. о.HGЯO
Геомәгълүматлар Data:Venezuela.map
Иң югары ноктасы Боливар пигы[d]
Иң түбән ноктасы Lagunillas[d]
Идарә итү формасы президент республикасы һәм федератив республика[d]
Дәүләт башлыгы вазыйфасы Венесуэла президенты[d]
Ил башлыгы Дельси Родригес[d][9]
Хөкүмәт башлыгы вазыйфасы Венесуэла президенты[d]
Башкарма хакимият Венесуэла министрлар кабинеты[d]
Канунбирү органы Венесуэла милли ассамблеясе[d]
Югары мәхкәмә органы Венесуэла югары юстиция трибуналы[d] һәм Supreme Tribunal of Justice of Venezuela in exile[d]
Үзәк банкы Венесуэла үзәк банкы[d]
Дипломатик мөнәсәбәтләр Бразилия, Россия, Куба, Изге тәхет[d], Германия, Исраил, Колумбия, Кытай Җөмһүрияте, Абхазия Җөмһүрияте, Канада, Дания, Эквадор, Haiti, Гайана, Мексика, Фәләстыйн, Сахра Гарәп Демократик Җөмһүрияте[d], Көньяк Осетия, Бөекбритания, Уругвай, Франция, Малайзия, Индонезия, Ямайка, Испания, Вьетнам, Иран, Япония, Греция, Америка Кушма Штатлары, Кытай, Сербия, Бангладеш, Маҗарстан һәм Корея Халык Демократик Республикасы[10]
Әгъзалык Берләшкән Милләтләр Оешмасы, Көньяк Америка җәмгыятьләре берлеге[d], Бөтендөнья сәүдә оешмасы, Халыкара реконструкция һәм үсеш банкы[d], Халыкара финанс корпорациясе[d], Инвестицияләр иминлеген гарантияләү буенча күпъяклы агентлык[d], Латин Америкасы һәм Кариб диңгезе бассейны илләрендә атом-төш коралларның таралуына юл куймау агентлыгы[d], Кариб диңгезе илләре үсеш банкы[d], МЕРКОСУР[d], Интерпол[11][12], ХКТО[d][13][14], Халыкара гидрография оешмасы[d][15], Мәгариф, фән һәм мәдәният сораулары буенча Берләшкән Милләтләр Оешмасы[16], Бөтендөнья почта берлеге[17][18], Халыкара телекоммуникацияләр берлеге[d][19], Америка дәүләтләре оешмасы[d][20], ОПЕК, Бөтендөнья сәламәтлек оешмасы[21], Бөтендөнья таможня оешмасы[d][22] һәм Атом-төш коралларының таратылмау турында килешү[d]
Балигълык яше 18 яшь
Никахка керү яше 16 яшь һәм 14 яшь
Пенсия яше 60 яшь һәм 55 яшь
Халык саны 31 250 306 (2024)[23]
Ир-ат халкы 14 365 872[24], 14 113 760[24], 13 956 811[24] һәм 13 996 791[24]
Хатын-кыз халкы 14 605 811[24], 14 376 694[24], 14 243 056[24] һәм 14 304 904[24]
Административ бүленеше Амасонас[d], Ансоатеги[d], Апуре[d], Арагуа[d], Баринас[d], Боливар[d], Карабобо[d], Кохедес[d], Дельта-Амакуро[d], Фалькон[d], Гуарико[d], Лара[d], Мерида[d], Миранда[d], Монагас[d], Нуэва-Эспарта[d], Португеса[d], Сукре[d], Тачира[d], Трухильо[d], Варгас[d], Яракуй[d], Сулия[d], Башкала округы[d] һәм Федераль хөкүмәткә буйсынучы территорияләр[d]
Акча берәмлеге суверен боливар[d]
Кеше потенциалы үсеше индексы 0,691[25]
Inequality-adjusted Human Development Index 0,592[26]
Үз-үзенә кул салулар күрсәткече 2,1
Нәрсә белән чиктәш Колумбия, Бразилия, Гайана, Доминикан Республикасы[27], Тринидад һәм Тобаго[28][29], Сент-Китс һәм Невис, Доминика, Сент-Люсия, Сент-Винсент һәм Гренадиннар, Гренада, Нидерланд патшалыгы[d][30], Америка Кушма Штатлары[31], Франция[27], Бөекбритания, Пуэрто-Карреньо[d] һәм Бөекбритания корольлеге[d]
Аның белән шул ук территорияне били America/Caracas[d]
BTI Governance Index 3[32], 2,14[32], 2,19[32], 2,15[32], 2,52[32], 1,87[32], 1,86[32], 1,28[32] һәм 1,44[33]
BTI Status Index 5,06[32], 4,71[32], 4,54[32], 4,47[32], 4,6[32], 4,04[32], 3,47[32], 2,77[32] һәм 2,65[33]
Мәктәптә укымаган балалар саны 752 436[34]
Автомобил хәрәкәте ягы уң[d][35]
Челтәр көчәнеше 120 вольт
Электр аергычы төре NEMA 1-15[d][36] һәм NEMA 5-15[d][36]
Алыштырган Бөек Колумбия[d] һәм Дүртенче республика (Венесуэла)[d]
Кулланылган тел испан теле, алеман колоньеро теле[d], маку[d], санума теле[d], гуахиро теле[d], янам теле[d], гуарекена теле[d], таманаку теле[d], явитеро теле[d], юкпа теле[d], хапрерия теле[d], гуахибо теле[d], барэ теле[d], параухано теле[d], банива теле[d], куманагота теле[d], сапе теле[d], бари теле[d], куиба теле[d], банива теле[d], пемон теле[d], ювана теле[d], макиритари теле[d], пуме теле[d], Playero[d], пуйнаве теле[d], мако теле[d], йаномамө теле[d], мандавака теле[d], пиапоко теле[d], пиароа теле[d], Венесуэла ишарә теле[d], макуши теле[d], панаре теле[d], арутани теле[d], кариб теле[d], варао теле[d], ньенгату теле[d], Curripaco[d], Pémono[d], Yabarana[d], Chaima[d], Akawaio[d] һәм мапойо теле[d]
Мәйдан 912 050 км²[23]
Рәсми веб-сайт mppre.gob.ve​(исп.)
Нинди веб-биттә тасвирланган baike.sogou.com/v74969.htm
Һәштәге Venezuela һәм venezuela
Югары дәрәҗәле Интернет домены .ve
Харита сурәте
Позиционная карта
Тематик география Венесуэла географиясе[d]
Самый густонаселенная городская территория Каракас
Нинди вики-проектка керә Проект:Венесуэла[d]
Феноменның икътисады Венесуэла икътисады[d]
Феноменның демографиясе Венесуэла халкы[d]
Джини коэффициенты 44,8[37]
Өстәлгән кыйммәт салымы күләме 12 процент
Тулаем туулар коэффициенты 2,18[23]
Шәһәр халкы 25 564 613[24], 25 151 087[24], 24 907 533[24] һәм 25 012 473[24]
Авыл халкы 3 407 070[24], 3 339 366[24], 3 292 334[24] һәм 3 289 223[24]
Демократия индексы 2,11[38]
Туым күрсәткече 16,7[23]
Үлем күрсәткече 6,5[2]
Happy Planet Index score 48,9[39]
Илнең мобиль коды 734
Илнең телефон коды +58
Халыкара префикс 0
Гадәттән тыш хәлләрдә ярдәм телефоны 9-1-1[d] һәм 171[d][40]
Илнең GS1 коды 759[41]
Номер тамгасы коды YV
Диңгездәге идентификацияләү номеры 775
Монда җирләнгәннәр төркеме Төркем:Венесуэлада җирләнгәннәр[d]
Бу якта төшерелгән фильмнар төркеме Төркем:Венесуэлада тешерелгән фильмнар[d]
Карта
 Венесуэла Викиҗыентыкта

Болива́р Венесуэ́ла Җөмһүрияте́ (исп. República Bolivariana de Venezuela, «кечкенә Венеция») – Көньяк Американың төньягында урнашкан дәүләт. Ул континенталь өлештән һәм Кариб Диңгезендә күп санлы утрау һәм утраучыклардан тора, аның башкаласы һәм төп шәһәр агломерациясе - Каракас. Аның мәйданы - 916445 км². Ил зур биотөрлелеккә ия һәм дөньяда төрләр күплеге буенча илләр рейтингында җиденче урында тора.

2026 елның 3 гыйнварында Кушма Штатлар Венесуэланың төньягындагы кайбер объектларга, шул исәптән башкала Каракасны да кертеп, авиаһөҗүмнәр ясаган. Бу вакыйга төбәктә дәвам иткән конфликтның сизелерлек кискенләшүе буларак бәяләнә[42][43].

АКШ президенты Дональд Трамп Truth Social социаль челтәрендәге хәбәрендә Венесуэла президенты Николас Мадуро тоткарланган һәм илдән чыгарылган, дип белдергән[44][45].

Венесуэла президентлары

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Диннәр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Венесуэла Конституциясе дин иреген күздә тота. 2017 елда кабул ителгән законда «дини төркемнәргә карата нәфрәт уяткан өчен» җинаять җаваплылыгына тарту да каралган [46]. Армиядә капеллан хезмәте католиклар өчен генә каралган [46]. Венесуэлада күпчелек диндарлар ― христианнар (ил халкының 88 % ы: шуның эченнән католиклар 71 %, протестантлар 17 %). Аз санлы, әмма йогынтылы Ислам, Друз(ингл.)татар., Буддачылык, Яһүд дине җәмгыятъләре бар.

Искәрмәләр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  1. 1 2 3 http://cnig.gouv.fr/wp-content/uploads/2020/02/CNT-PVM_r%C3%A9vis%C3%A9_2020-01-27-1.pdf
  2. 1 2 https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/#people-and-society
  3. ↑ The National Terminology Database for Irish — 2006.
  4. ↑ Asamblea Nacional Constituyente de Venezuela de 1999 81 // Constitución de la República Bolivariana de Venezuela — 1999.
  5. ↑ https://www.workwithdata.com/place/venezuela
  6. ↑ https://www.britannica.com/place/Caracas
  7. ↑ https://data.iana.org/time-zones/tzdb-2021e/southamerica
  8. ↑ https://unstats.un.org/unsd/methodology/m49/
  9. ↑ https://www.dw.com/es/delcy-rodr%C3%ADguez-asumir%C3%A1-como-presidenta-encargada-de-venezuela/live-74484400
  10. ↑ https://www.ncnk.org/sites/default/files/content/resources/publications/NCNK_Issue_Brief_DPRK_Diplomatic_Relations.pdf
  11. ↑ https://www.interpol.int/Member-countries/World — Интерпол.
  12. ↑ https://www.interpol.int/Who-we-are/Member-countries/Americas/VENEZUELA
  13. ↑ https://www.opcw.org/about-opcw/member-states/ — ХКТО.
  14. ↑ https://www.opcw.org/about-us/member-states/venezuela-bolivarian-republic
  15. ↑ https://www.iho.int/srv1/index.php?option=com_wrapper&view=wrapper&Itemid=452&lang=en — Халыкара гидрография оешмасы.
  16. ↑ http://www.unesco.org/eri/cp/ListeMS_Indicators.asp
  17. ↑ http://www.upu.int/en/the-upu/member-countries.html
  18. ↑ https://www.upu.int/en/Universal-Postal-Union/About-UPU/Member-Countries?csid=-1&cid=325
  19. ↑ https://www.itu.int/online/mm/scripts/gensel8
  20. ↑ https://taz.de/Venezuela-verlaesst-die-OAS/!5401728/
  21. ↑ https://www.who.int/choice/demography/by_country/en/
  22. ↑ https://www.wcoomd.org/-/media/wco/public/global/pdf/about-us/wco-members/list-of-members-with-membership-date.pdf
  23. 1 2 3 4 https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/venezuela/
  24. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 (unspecified title) — база данных Всемирного банка.
  25. ↑ Отчёт о развитии человечества — Программа развития ООН, 2022.
  26. ↑ Отчёт о развитии человечества — Программа развития ООН, 2022.
  27. 1 2 http://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/publications/E.87.V.12.pdf
  28. ↑ http://www.un.org/depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/TREATIES/TTO-VEN1990SA.PDF
  29. ↑ http://www.state.gov/documents/organization/62002.pdf
  30. ↑ http://www.un.org/Depts/los/LEGISLATIONANDTREATIES/PDFFILES/TREATIES/VEN-NLD1978BD.PDF
  31. ↑ http://www.state.gov/documents/organization/125434.pdf
  32. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 https://www.bti-project.org
  33. 1 2 https://bti-project.org/en/reports/country-dashboard/VEN
  34. ↑ ЮНЕСКО-ның статистика институты
  35. ↑ http://chartsbin.com/view/edr
  36. 1 2 World Plugs / мөхәррир Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе
  37. ↑ https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI
  38. ↑ 2021 Democracy Index — EIU, 2022.
  39. ↑ https://happyplanetindex.org/countries/?c=VEN
  40. ↑ International Numbering Resources Database: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value / мөхәррир Халыкара телекоммуникацияләр берлеге
  41. ↑ https://www.gs1.org/company-prefix
  42. ↑ U.S. launches military strikes on Venezuela as Trump escalates pressure on Maduro regime, sources say (en-US). CBS News (2026-01-03). 2026-01-03 тикшерелгән.
  43. ↑ US accused of 'military aggression' after explosions heard in Venezuela (en). The Independent (2026-01-03). 2026-01-03 тикшерелгән.
  44. ↑ Президент США Дональд Трамп выступил с заявлением, что президент Венесуэлы Николас Мадуро и его жена были задержаны и покинули страну. РБК (2026-01-03).
  45. ↑ U.S. launches military strikes on Venezuela, Trump says Maduro captured and flown out of the country, CBS News (2026-01-03).
  46. 1 2 International Religious Freedom Report 2017 § Venezuela, US Department of State, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor.

Сылтамалар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Моны да карагыз

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Чыганак — https://tt.wikipedia.org/w/index.php?title=Венесуэла&oldid=5363936