Исем (сүз төркеме)

Исем — предмет һәм затларны белдерә торган сүз төркеме. Ул кем? нәрсә? кемнең? нәрсәнең? кемгә? нәрсәгә? кебек сорауларга җавап бирә.

Исем килеш һәм тартым белән төрләнә, берлек һәм күплек санда килә. Башка сүзләргә исем килеш, тартым кушымча­лары һәм төрле бәйләгечләр ярдәмендә бәйләнә.

Җөмләдә күбесенчә ия яки тәмамлык булып килә.

Исемнәр берлек һәм күплек санда киләләр. Бер­лек санының махсус күрсәткече юк. Күплек саны -лар, -ләр кушымчасы ялганып ясала. Борын тарты­гына беткән исемнәр -нар, -нәр кушымчасы алалар.

Килешләре

Исемнең 6 килеше бар. Беренче — баш килеш­нең махсус күрсәткече юк: ул кушымчасыз килеш. Калган килешләрнең һәрберсенең кушымчалары бар. Алар — исемнәрнең берлек һәм күплек саннары өчен уртак кушымчалар. Килеш кушымчалары сөй­ләмдә исемнәрне башка сүзләргә бәйләү өчен хезмәт итәләр.Кушымчалы килешләр кыек килешләр дип ата­лалар.

Ялгызлык һәм уртаклык исемнәр

Бер төрдән булган предметларның, затларның ба­рысы өчен дә уртак исемнәр уртаклык исем булалар. Мәсәлән: шәһәр, журнал, кеше һ. б. Уртаклык исемнәр юл хәрефе белән язылалар.

Бер төрдән булган предметлар һәм затларның бер­сенә генә бирелгән исем ялгызлык исем дип атала.

Чыганаклар

• Д.Г. Тумашева, Ф.Ю. Юсупов, К.З. Зиннәтуллина, Б.М. Мифтахов. Татар теле. Татар урта гомуми белем мәктәбенең 6нчы сыйныфы өчен дәреслек.