Герменевтика

Герменевтика
Герменевтика Викиҗыентыкта

Герменевтика(бор. грек. ἑρμηνευτική – «Аңлатма осталык»)

• Текстларны аңлау һәм аңлату осталыгы
• XX гасыр фәлсәфәсендә һәм гуманитар фәннәрендә юнәлеш. Заманча иҗтимагый фәннәрдә иң мөһим методологияләрнең берсе.

Герменевтика - фәлсәфә hәм гуманитар фәннәр

Текстларны аңлату, аларны шәрехләү принциплары турындагы методология. Ул гуманитар фәннәрне өйрәнүнең методологик нигезен тәшкил итә һәм авторның укучы белән аралашу-бәйләнеш характерын билгели. Фән буларак, герменевтика ХIХ йөздә Ф. Шлейермахер, В. Дильтей хезмәтләренә нисбәтле барлыкка килә. ХХ йөздә Һ. Гадамер, Г. Шпет, М. Бахтин тарафыннан үстерелә. Әлеге фән, әдәбият һәм сәнгатьтә аңлашылмаучылыктан бигрәк, аңлау процессына йөз тота. Әдәби әсәр текстында һәрвакыт ике башлангыч яши, берсе – билгеле бер кагыйдәләргә нигезләнү, икенчесе – авторның үзенчәлегенә бәйле, алардан читләшү. Шуңа күрә әсәрне аңлау өчен әлеге кагыйдәләрне белү генә җитми, бәлки авторның сүз, фикер сөрешен тоемлау максатында аның роленә керү сорала. Ул исә «дивинация» дип аталган күренешкә китерә, ягъни текстны яңача аңлатуга, авторны тулырак ачуга бәйле һәм, иң мөһиме, бер акт белән генә тәмамланмыйча, ә төрле дәрәҗәдә кабатланыпторучы процесс тудыра. Аны Ф. Шлейермахер «герменевтик түгәрәк» термины белән атый.

Танылган галимнәр

Бу исемлек Wikidata мәгълүматларына нигезләнә һәм периодик рәвештә робот тарафыннан яңартылып тора. Исемлекне кулдан яңарту өчен уң яктагы яңартка басыгыз.
Исемлек өлкәсе эченә кертелгән барлык төзәтмәләр киләсе яңарту белән бетереләчәк!

Исем	туу датасы	туу урыны	әлма-матер	һөнәр төре	эш урыны	Викиҗыентыктагы төркем	үлем датасы
Origen	185 184	Искәндәрия		илаһиятче cleric язучы тәрҗемәче фәлсәфәче Kirchenschriftsteller		Origen	254
Friedrich Schleiermacher	1768-11-21	Вротслав	Һалле-Виттенберг үнивирситите	фәлсәфәче илаһиятче тәрҗемәче университет профессоры язучы педагог	Һалле-Виттенберг үнивирситите Берлин университеты Берлин үнивирситите	Friedrich Schleiermacher	1834-02-12
Ángel Amor Ruibal	1869-03-11	Cangrallo		фәлсәфәче университет профессоры язучы автор илаһиятче шәркыятьче		Ángel Amor Ruibal	1930-11-04
Aleksei Losev	1893-09-10 1893-09-22	Новочеркасск	Мәскәү университетының тарих-филология факультеты Мәскәү император университеты	классик телләр белгече фәлсәфәче музыка педагогы язучы тәрҗемәче тарихчы филолог	Мәскәү дәүләт педагогика университеты		1988-05-24
Károly Kerényi	1897-01-19	Timişoara	Будапешт университеты	классик телләр белгече язучы университет профессоры мифограф диннәр тарихчысы дин белгече	University of Pécs Берлин үнивирситите	Károly Kerényi	1973-04-14
Eugene Halliday	1911	Mançester		фәлсәфәче			1987
James M. Robinson	1924-06-30	Геттисберг		илаһиятче библеист университет профессоры	Клермонт-Грәдвейт үнивирситите		2016-03-22
Robert W. Funk	1926-07-18	Эвансвил	Butler University Вандербилт үнивирситите Christian Theological Seminary Vanderbilt University Divinity School	илаһиятче фәнни хезмәткәр язучы			2005-09-03
Kah Kyung Cho	1927-06-07	Сеул	Сеул милли университеты Һайделберг университеты	фәлсәфәче университет профессоры	Осака университеты Сеул милли университеты	Kah Kyung Cho	2022-01-15
José Severino Croatto	1930-03-19	Sampacho	Pontifical Catholic University of Argentina	университет профессоры католик рухание илаһиятче филолог Catholic theologian	Буйныс-Айрыс үнивирситите		2004-04-26
Miroslav Mikulášek	1930-03-14	Роситсе	Masaryk University Faculty of Arts	университет профессоры әдәбият теоретигы тәрҗемәче театраль тәнкыйтьче әдәби тәнкыйтьче әдәбият тарихчысы русист
Edgar V. McKnight	1931-11-21			университет профессоры			2020
Dagfinn Føllesdal	1932-06-22	Askim Municipality	Гарвард университеты Осло университеты	фәлсәфәче университет профессоры тикшеренүче профессор	Стенфорд университеты Осло университеты		2026-03-01
Richard J. Bernstein	1932-05-14	Бруклин	Йель университеты Midwood High School	фәлсәфәче университет профессоры	Йель университеты Яңа мәктәп		2022-07-04
Richard E. Palmer	1933-11-06	Финикс	University of Redlands	фәлсәфәче университет профессоры тәрҗемәче физик	MacMurray College		2015-07-12
Armido Rizzi	1933-04-14	Белджойозо		илаһиятче университет профессоры			2020-08-17
Friedrich-Wilhelm von Herrmann	1934-10-08	Потсдам	Фрайбург университеты Берлинның Ирекле үнивирситите	фәлсәфәче университет профессоры	Фрайбург университеты	Friedrich-Wilhelm von Herrmann	2022-08-02
Thomas M. Seebohm	1934-07-07	Гливитсе		университет профессоры фәлсәфәче	Пенсилвания штаты университеты Һайделберг университеты Майнц университеты		2014-08-25
Heinz Wismann	1935	Берлин	Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе	классик телләр белгече иллинис тәрҗемәче фәлсәфә тарихчысы университет профессоры филолог	Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе	Heinz Wismann
Mohammad Mojtahed Shabestari	1936	Тәбриз Shabestar	Ком шәһәре семинариясе	илаһиятче фәлсәфәче университет профессоры Schreiber	Тәһран университеты	Mohammad Mojtahed Shabestari
Herbert Anton	1936 1936-02-16	Гладбек		әдәбият белгече университет профессоры гирманис	Дүсселдорф университеты		2023-09-21
Alan M. Olson	1939-01-07	Миннеаполис	Изге Олаф көллияте Nashotah House	фәлсәфәче университет профессоры	Бостон үнивирситите		2023-09-14
Rudolf Makkreel	1939	Антверпен	Колумбия университеты	фәлсәфәче			2021
Richard James Campbell	1939		Сидней университеты	фәлсәфәче университет профессоры
Agostino Marchetto	1940-08-28	Виченца		католик рухание католик епископ		Agostino Marchetto
Robert Magliola	1940		Принстон университеты	фәлсәфәче әдәби тәнкыйтьче журналист comparative literature academic университет профессоры
Erwin Hufnagel	1940-07-21	Ruhr		фәлсәфәче педагог университет профессоры	Майнц университеты		2022-06-10
Valerie Malhotra Bentz	1942			социолог фәлсәфәче психотерапевт университет профессоры лектор
Anselm Haverkamp	1943-07-18	Бонн		фәлсәфәче университет профессоры әдәби тәнкыйтьче әдәбият белгече әдәбият белгече	Яурупа Виадрина үнивирситите Нью-Йорк университеты
Nasr Abu Zayd	1943-07-10	Tanta	Каһирә университеты Лейден университеты Пенсилвания университеты	илаһиятче язучы университет профессоры фәлсәфәче гарәбиятче thinker	Каһирә университеты University of Humanistic Studies Утрехт университеты Осака университеты Лейден университеты	Nasr Abu Zayd	2010-07-05
Petr Macek	1944-05-21	Прага	Protestant Theological Faculty – Charles University	университет профессоры пастыр тәрҗемәче вәгыйз Protestant theologian илаһиятче
Kang-i Sun Chang	1944	Пекин	Ратгерс университеты Принстон университеты Тәйвән милли университеты South Dakota State University Tunghai University	синолог әдәбият теоретигы университет профессоры	Йель университеты Тафтс үнивирситите
Guido Innocenzo Gargano	1944			кәшиш patristic scholar Catholic theologian университет профессоры
Sergej Viktorovič Gorjunkov	1945-03-11			сынлы сәнгать эшлеклесе рәссам-график иллюстратор культуролог фольклорчы
Emil Angehrn	1946-05-09	Люцерн		фәлсәфәче университет профессоры	Франкфурт университеты Базел университеты
Fernanda Henriques	1946			университет профессоры фәлсәфәче
Jaroslav Hroch	1947-05-06	Брно Йичин		фәлсәфәче			2016-06-17
David F. Ford	1948-01-23	Дублин	Түбинген университеты Дублин университеты колледжы – Ирландия милли университетының Дублин бүлекчәсе Изге Җон көллияте Yale Divinity School	илаһиятче университет профессоры	Кембриҗ университеты Бирмингем университеты
Pierre Judet de La Combe	1949		University Lille-III	филолог иллинис тәрҗемәче университет профессоры классик телләр белгече	University Lille-III Югары иҗтимагый фәннәр мәктәбе Югары нормаль мәктәбе Милли фәнни тикшеренүләр үзәге
Marlène Zarader	1949-12-29	Әлҗәзаир (шәһәр)	Paris-Sorbonne University - Paris IV	фәлсәфәче professeur des universités университет профессоры	Paul-Valéry University (Montpellier, 1970-2024)	Marlène Zarader	2025-06-06
Giulio Raio	1949	Наполи		фәлсәфәче университет профессоры	Naples Eastern University
Mauricio Beuchot	1950-03-04	Торреон		фәлсәфәче рухани университет профессоры
Michael Lambek	1950-06-11		Мичиган университеты Макгилл университеты	антрополог университет профессоры	University of Toronto Scarborough
Clemens Zerling	1951-03-05	Нойнкирхен-Зельшайд		язучы публицист нәшир marketing consultant
Einar Thomassen	1951-04-25	Берген	Берген университеты Сент-Әндрүс үнивирситите	диннәр тарихчысы филолог язучы-документалист дин белгече	Осло университеты Берген университеты
Vladimir Arkad‘jevič Dolinskij	1951			телбелгеч русист
Ștefan Afloroaei	1952-07-25	Pașcani	Яссы университеты	фәлсәфәче	Яссы университеты
Thomas Scott Caulley	1952-04-16	Юҗин		библеист университет профессоры илаһиятче
Bill Gray	1952-07-30 1952	Glazgo	New College Princeton Theological Seminary Крайст-Чөрч Оксфорд университеты Эдинбург университеты Принстон университеты	дин белгече әдәбият тарихчысы фәнни хезмәткәр әдәбиятче университет профессоры әдәбият белгече			2019-04-08 2019
Larisa Cercel	20th century 1977	Бүкрәш		телбелгеч тәрҗемәче гирманис раманис университет профессоры translation scholar
Zdeňka Kalnická	1953			фәлсәфәче университет профессоры	University of Ostrava
Gábor Tolcsvai Nagy	1953-11-24	Будапешт		телбелгеч университет профессоры	Будапешт университеты
Luis Filipe Barreto	1954			фәлсәфәче тарихчы университет профессоры
Bradford E. Hinze	1954			илаһиятче университет профессоры
Rita Šerpytytė	1954-01-26	Таураге		фәлсәфәче университет профессоры
David R. Bauer	1954	Америка Кушма Штатлары	Union Presbyterian Seminary	пастыр библеист университет профессоры	Asbury Theological Seminary
Jean Grondin	1955	Cap-de-la-Madeleine		фәлсәфәче университет профессоры	Laval University Монреаль университеты
Suren Zoljan	1955-04-16	Ереван	ԵՊՀ ռուս բանասիրության ֆակուլտետ	галим университет профессоры филолог әдәбият белгече публицист	Ереван дәүләт университеты Ереван лингвистика университеты
Ming Dong Gu	1955-05-01		Чикаго университеты	филолог синолог әдәбият белгече шәркыятьче университет профессоры	Дәластагы Техас университеты
Leonid Karasev	1956-09-17	Мәскәү	МДУның фәлсәфә факультеты	галим университет профессоры	Россия дәүләт гуманитар университеты
Carlos Ruta	1956			фәлсәфәче университет профессоры
Jean-Pierre Wils	1957	Geel	Түбинген университеты Лөвен католик университеты	илаһиятче университет профессоры итик мөхәррир фәлсәфәче	Неймеген университеты
Evanghelia Stead	1957		Paris-Sorbonne University - Paris IV	тикшеренүче әдәбият белгече тәрҗемәче университет профессоры
Philippe Bordeyne	1959-12-21	Париж		католик рухание университет профессоры илаһиятче
Asger Sørensen	1960-12-28	Frederiksberg		фәлсәфәче университет профессоры
Placido Sgroi	1960			илаһиятче Christian theologian университет профессоры			2018
Tarmo Toom	1961-12-05	Эстония		илаһиятче виолончелист университет профессоры	Тарту университеты
Pierre Maréchaux	1961			университет профессоры филолог
Giovanni Giorgio	1961-04-21	Потенца	D'Annunzio University of Chieti–Pescara Pontifical Lateran University	католик рухание фәлсәфәче университет профессоры илаһиятче	Pontifical Lateran University
Pantelis Kalaitzidis	1961	Сәләник		илаһиятче фәлсәфәче университет профессоры
Scott Ables	1961-10-14			илаһиятче университет профессоры
Víctor Manuel Fernández	1962-07-18	Río Cuarto Department	Pontifical Gregorian University Pontifical Catholic University of Argentina	университет профессоры католик рухание католик дьякон баш әскаф Catholic theologian язучы католик епископ theology teacher илаһиятче exegete	Pontifical Catholic University of Argentina	Víctor Manuel Fernández
Rebeca Maldonado Rodriguera	1962		Мексика милли автономияле университеты	фәлсәфәче фәнни хезмәткәр
Karen Joisten	1962-06-18	Рүсселсһайм-ам-Майн		фәлсәфәче университет профессоры	University of Kaiserslautern
Karla Pollmann	1963	Түбинген	Бохумдагы Рур университеты	классик телләр белгече университет профессоры илаһиятче classical scholar	University of Konstanz Сент-Әндрүс үнивирситите Bielefeld University University of Reading Түбинген университеты Бристоль университеты
Mohamed El Hirech	1963	Tétouan	Sidi Mohamed Ben Abdellah University Abdelmalek Essaâdi University	университет профессоры	Abdelmalek Essaâdi University
Pablo Blanco Sarto	1964-07-12	Сарагоса		католик рухание илаһиятче филолог университет профессоры язучы фәлсәфәче	University of Navarre
Laura Selva Carugati	1964	Буэнос-Айрес		фәлсәфәче гирманис тәрҗемәче университет профессоры
Piotr Ashwin-Siejkowski	1964	Польша		Christian theologian университет профессоры	Лондон король көллияте University of Chichester
Jens Mattern	1964			фәлсәфәче
Jack Simmons	1964			фәлсәфәче университет профессоры
Lauren Swayne Barthold	1965		Яңа мәктәп	фәлсәфәче университет профессоры
Hyun Chul Paul Kim	1965-10-16			илаһиятче университет профессоры
Catherine Broc-Schmezer	1965-07-30			тарихчы университет профессоры
Rachel Fulton Brown	1965			тарихчы университет профессоры медиевист	Чикаго университеты
Burhanettin Tatar	1965			фәлсәфәче университет профессоры
Bart van Klink	1965			университет профессоры хокук белгече	Vrije Universiteit Amsterdam
Wei-Chieh Lin	1965	Тайпей	Tokai University Бохумдагы Рур университеты	фәлсәфәче тәрҗемәче	Institute of Chinese Literature and Philosophy, Academia Sinica
Sean McGrath	1966-12-12		University of Ottawa Торонто университеты Memorial University of Newfoundland	фәлсәфәче университет профессоры	Memorial University of Newfoundland
Ivana Noble	1966-09-29	Плзен	Hussite Theological Faculty, Charles University	университет профессоры parson илаһиятче рәссам шагыйрь укытучы	Protestant Theological Faculty – Charles University
Leora Batnitzky	1966-04-14			илаһиятче фәлсәфәче университет профессоры
Ken-pa Chin	1966			дин белгече фәлсәфәче университет профессоры
Paul Fairfield	1966			университет профессоры
Christiane Tietz	1967-04-20	Франкфурт	Түбинген университеты	университет профессоры фәлсәфәче Protestant theology Protestant theologian илаһиятче	Майнц университеты Сүрих үнивирситите Union Theological Seminary Германия фәнни-тикшеренү җәмгыяте	Christiane Tietz
Philipp Stoellger	1967			илаһиятче профессор Protestant theologian университет профессоры
Lorenzo Raniero	1967	Виченца		католик рухание илаһиятче Catholic theologian университет профессоры
Abdel-Hakim Ourghi	1968	Oran Германия		университет профессоры ислам белгече фәлсәфәче	University of Education Freiburg	Abdel-Hakim Ourghi
Taurino Araújo	1968-12-25	Жекие	State University of Santa Cruz Pontifícia Universidade Católica do Rio Grande do Sul Universidad del Museo Social Argentino Universidade Salgado de Oliveira	advocate язучы сәясәтче хокук белгече университет профессоры тикшеренүче әдәби тәнкыйтьче шагыйрь сынлы сәнгать эшлеклесе
Daniele Giglioli	1968			әдәбият белгече доцент әдәбият теоретигы университет профессоры
Kristin Gjesdal	1969	Осло	Осло университеты	фәлсәфәче университет профессоры	Осло университеты
Željko Radinković	1969	Банә-Лука		фәлсәфәче тәрҗемәче
Csaba Olay	1970			фәлсәфәче университет профессоры
Andreas Fickers	1971	Sankt Vith		тарихчы университет профессоры галим	Luxembourg Centre for Contemporary and Digital History (C2DH)
Александр Михайлович Прилуцкий	1971-09-10	Түбән Новгород	Нижгар ил үнивирситите	дин белгече дин хадиме илаһиятче семиотик университет профессоры	А. И. Герцен исемендәге Россия дәүләт педагогика университеты
Vit Husek	1971-06-29	Һрадетс-Кралове		илаһиятче университет профессоры фәлсәфәче	Palacký University Olomouc Saints Cyril and Methodius Faculty of Theology of Palacký University, Olomouc
Kateřina Bauerová	1971-12-03	Йиһлава	Faculty of Education Protestant Theological Faculty – Charles University	университет профессоры илаһиятче
Peter Chvojka	1972-09-10			фәлсәфәче университет профессоры	University of South Bohemia in České Budějovice
Daniela Langer	1972			филолог әдәбият белгече
Andreas Mauz	1973			әдәбият белгече Protestant theologian университет профессоры
Nicola Stricker	1973			илаһиятче университет профессоры Christian theologian
Cristian Ciocan	1974			фәлсәфәче университет профессоры	Бухарест университеты
Daniel Frey	1974			илаһиятче университет профессоры Protestant theologian
Nathan G. Jennings	1974			рухани университет профессоры liturgist
Ivan Pintor Iranzo	1975	Барселона	Pompeu Fabra University	университет профессоры кинокритик сценарист documentarian	Pompeu Fabra University	Ivan Pintor Iranzo
Alina Isac Alak	1975			ислам белгече фәлсәфәче университет профессоры	Вена университеты
Tomislav Zelić	1975			университет профессоры әдәбият белгече гирманис әдәби тәнкыйтьче
Ondřej Sládek	1976-11-11			назарияче әдәбият белгече әдәбият белгече фәлсәфәче
Emanuela Primiceri	1976			тарихчы әдәбият тарихчысы университет профессоры
Mihaela Mocanu	1976			филолог әдәбият белгече cultural anthropologist әдәбият белгече
Stefano Marino	1976	Катания		университет профессоры
Natal‘ja Andrejevna Artemenko	1976			университет профессоры
Matthew D. Kim	1977			илаһиятче дин хезмәтчесе университет профессоры
Inga Römer	1978-06-09	Һамбург	University of Wuppertal	фәлсәфәче университет профессоры	University of Wuppertal Гренобль университеты Фрайбург университеты
Susanne Luther	1979	Nürnberg		Гыйльми хезмәткәр илаһиятче университет профессоры
Martin Jiskra	1979-05-06			фәлсәфәче дин белгече
Ioan Alexandru Tofan	1979			фәлсәфәче университет профессоры
Thomas Hilgers	1979			фәлсәфәче сәнгать белгече университет профессоры
Anna Varga-Jani	1980-02-18	Будапешт	Петер Пазмань катулик үнивирситите Будапешт университеты	фәлсәфәче
Nicole Thiemer	1981			фәлсәфәче университет профессоры галим
Jurij Vladimirovič Podkovyrin	1981	Кемерово		әдәбият белгече университет профессоры
Chrystyna Bohdanìvna Vorok	1983			филолог әдәбият белгече
Libera Pisano	1985-11-24		Сапиенца Рим үнивирситите	фәлсәфәче	NOVA University Lisbon
Stephanie Rumpza	1986
Geoffrey Dierckxsens	1987			фәлсәфәче	Institute of Philosophy, Czech Academy of Sciences
Wessel Reijers	1989			галим
Thorben Alles	1991			Protestant theologian
Brian Treanor			Лоң-Бичтәге Калифорния университеты Лос-Анджелестагы Калифорния университеты Бостон көллияте	фәлсәфәче университет профессоры	Loyola Marymount University
Won W. Lee			Клермонт-Грәдвейт үнивирситите Princeton Theological Seminary Yonsei University	университет профессоры илаһиятче язучы	Calvin University Society of Biblical Literature Society for Old Testament Study
Vicente de Haro Romo			Panamerican University Мексика милли автономияле университеты	Lehrbeauftragter университет профессоры тикшеренүче	Panamerican University
David Weberman				фәлсәфәче
Jo-Ann Badley				илаһиятче
Carmen Segura				фәлсәфәче	University of Navarre
Samuel Jakob				life coach психотерапевт
Chris Lawn				фәлсәфәче университет профессоры доцент
Niall Keane				университет профессоры
Nathan Eric Dickman				университет профессоры фәлсәфәче
Carmelo Meazza				фәлсәфәче университет профессоры
Roman Felde				социолог social scientist
Neil Sadler				телбелгеч университет профессоры
Monica E. McLellan Zikpi				әдәбият белгече тәрҗемәче университет профессоры
Vladimir Stanislavovič Makovcev
Paul Forsell
Osman Bilen
Todd S. Mei				дин белгече университет профессоры
Helena Tampierová				университет профессоры филолог дин белгече
Robert Glenn Davis				дин белгече университет профессоры
Martin Čurda				музыка белгече университет профессоры
Gregory A. Ryan				илаһиятче университет профессоры

Моны да карагыз

• Фәлсәфи төшенчәләр