Aktsiä (iqtisad)

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Aktsiä misalı, 1917

Aktsiä (almança Aktie, nid. Actie, lat. actio - xoquq) - çığarıla torğan qimmätle käğäz, xucağa (aktsioner) aktsionerlıq cämğiät tabışınıñ öleşen dividendlar törendä alu xoquqın, aktsionerlıq cämğiät belän idärä itü xoquqın häm milege öleşenä xoquqnı berketä.

Aktsiä misalı, 1913

Rusiä qanunnarı buyınça aktsiä - isemle qimmätle käğäz.

Törlär[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ğadi aktsiälär[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ğadi aktsiälär:

  • aktsionerlıq cämğiät belän idärä itü xoquqın birälär (ber aktsiä - aktsionerlar cıyılışında - ber tawış),
  • aktsionerlıq cämğiät tabışı büleneşendä qatnaşalar.
  • Dividendlar çığanağı - aktsionerlıq cämğiät çista tabışı. Dividendlar zurlığı eşxanä direktorlar şurasında raslana.
  • Dividendlar büleneşe - alınğan ğadi aktsiälär sanına turı kilä.

Östenlekle aktsiälär[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Östenlekle aktsiälär (Privilegiäle) ğadi aktsiälärgä qarağanda imin tabış alunı birälär, berençe çirattağı dividendlar tüläwen tä'min itä, läkin ğädättä aktsionerlıq cämğiät belän idärä itü xoquqın çiklilär.

Östenlekle aktsiälär tübändäge bülenälär:

  • Östenlekle aktsiälär - tawış xoquqına alışu näticäsendä östenleklär birälär: tabış zurlığı bilgelänä, cämğiätne yabu qimmätlege bilgelänä, östen xoquqlı tüläwlär.
  • Cıyu aktsiäläre (Kumulätiv) - şulay uq östenleklär, dividendlar cıyu.

Şulay uq oyıştıru aksiäläre bar.

Listing[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Birjağa kertü öçen aktsiälär listing protsedurasın ütärgä tieş. Satuda qatnaşu - şirkätkä ozaq waqıtlı kapitalnı cälep itärgä mömkinlek birä, şirkät qimmätlegen arttıra.

Bäyä[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Nominal' bäyä - nigez kapitalına turı kilä
  • Aktsiä çığaru bäyäse - berençe çığaruda aktsiä bäyäse. Çığaru (emissiä) bäyäse nominal' bäyädän zurraq.
  • Bazar bäyäse - ikençel bazarda satu-alu bäyäse, fond birjasında formalaşa.
  • Balans bäyse - şirkät balansı qimmätlege çığarılğan aktsiälär sanına çağıştırması.

Aktsiälär qapçıqları[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Aktsiälär qapçığı - ber qulda (xucada) aktsionerlıq cämğiätneñ aktsiäläre sanı.

  • 5% - aktsionerlar cıyılışı öçen citä
  • 25% - ğomumi cıyılış küpçelek qararların tıya

Aktsiälär tıyu qapçığı[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Aktsiälär tıyu qapçığı - direktorlar şurasına veto - tıyu quyırğa mömkinlek birä torğan aktsiälär öleşe. Ğädättä, tıyu qapçığı - 25% kübräk.

Aktsiälär käntrül' qapçığı[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Aktsiälär käntrül' qapçığı - xucağa bäysez itep qararlar itärgä mömkinlek birä torğan aktsiälär öleşe. Ğädättä, tıyu qapçığı - 50% + 1 aktsiä.

Sıltamalar[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Статья 2 федерального закона «О рынке ценных бумаг» от 22.04.1996 N 39-ФЗ в редакции 28 декабря 2002. В предыдущей редакции допускался выпуск акций на предъявителя.
  • ПОЛОЖЕНИЕ ПО БУХГАЛТЕРСКОМУ УЧЁТУ «УЧЁТ ФИНАНСОВЫХ ВЛОЖЕНИЙ» ПБУ 19/02
  • Банки и небанковские кредитные организации и их операции: Учебник. Под.ред. Е. Ф. Жукова. М:Вузовский учебник, 2004.—491с. ISBN 5-9558-0011-5, гл.1.4. Эволюция банковских операций.