Сету

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Сету
Flag of Setomaa.svg
Сету халкының милли байрагы
Үз аталышы: seto («сето»)
Гомуми саны: 10 197
Таралышы: Эстония байрагы: 10000

Русия байрагы: 197 (2002 ел), 214 (2010 ел)

Тел: Эстон теле
Дин: православие
Бүтән халыкка керүе: фин-угыр халыклары: эстоннар
Якын халык: эстоннар, финнар, кареллар, вепслар

Сету (шулай ук сето, псков чуде) — аз санлы фин-угыр халкы. Псков өлкәсенең Печора районында (1920 елдан 1940 елга кадәр - Эстон Республикасының Петсери районы) һәм аңа чиктәш булган Эстониянең Вырумаа һәм Пылвамаа өязләрендә яшиләр. Бу өязләр 1920 елга кадәр Псков губерниясенә керә торган булалар. Сетуларның тарихи яшәү өлкәсе Сетумаа атамасын йөртә.

Саннары һәм таралышлары[үзгәртү]

Сетуларның төгәл саннарын билгеләү катлаулы, чөнки алар, Русия һәм Эстония территориясендә яшәүче халыклар исеменә кертелмәгән этнос буларак, көчле ассимиляциягә дучар булалар. Якынча саннары — 10 мең кеше. Халык санын алу барышында сету гадәттә үзләрен рус яки эстон буларак яздыралар.

Халәт[үзгәртү]

Эстониядә сету рәсми рәвештә милли азчылык буларак исәпләнми, аларның теле эстон теленең вырус диалекты буларак санала. Эстониядәге сету һәм выру мәктәпләрдә әдәби эстон теле укытылу аңа күчәләр. Хәзерге вакытта Көньяк Эстониядә выру/сету телен укыту башлап җибәрелгән. Шунда ук 2006 елдан башлап диалектта сету җәмгыятенең "Peko Helü" журналы чыгарыла башлый.

Сету үз телен мөстәкыйль тел буларак исәпли, ләкин этнограф-линвистлар аны эстон теленең көньяк сөйләмендәге вырус диалектының бер өлеше дип саныйлар.

Сету теле 2009 елда ЮНЕСКО тарафыннан юкка чыгучы телләр атласына юкка чыгу куркынычы янаган тел буларак кертелә.

2010 елның июнь аенда Русия Хөкүмәте тарафыннан Русиядәге җирле аз санлы халыкларның уртак исемлегенә кертелә.

Мәдәният һәм дин[үзгәртү]

Сету, лютеран-эстоннардан аермалы буларак, православие динендә.

Чыганаклар[үзгәртү]

  1. Сетумаа.Pskovgrad.ru
  2. Сету халкын — ЮНЕСКО канаты астына