İnertsiä momentı

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Qayber cisemnärneñ inertsiä momentları

İnertsiä momentı - skalär häm ğomumi oçraqta tenzor zurlığı, küçär tiräsendäge äylänü xäräkäteneñ inertlıq däräcäse. Alğa bara torğan xäräkättä cisem massası - inertsiä däräcäse bulıp torsa, äylänü xäräkätendä inertsiä momentı - inertsiä däräcäse bula.

Cisemdä massalar büleneşe belän sıyfatlana.

Si sistemasında ülçäw berämlege: kg*m², İ yäki J dip bilgelänä.

Küçärdäge inertsiä momentı[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Xäräkätsez küçärgä qarata sistemanıñ inertsiä momentı:

,
  • ri - i-nçe noqtadan küçärgä qädär aralıq
,

Berişle cisemdä tığızlığı daimi bula, şuña kürä:

Güygens-Şteyner teoreması[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Qatı cisem inertsiä momentı massağa, formağa, cisem zurlığına, häm küçärgä qarata urnaşuğa bäyle.

Şteyner teoreması buyınça:

,

biredä

  • J - härtörle küçärgä qarata inertsiä momentı
  • Jc - massalar üzäge aşa barğan küçärgä qarata inertsiä momentı
  • d - küçärlär arasındağı yıraqlıq

Mäsälän tayaq oçı aşa barğan küçärgä qarata inertsiä momentı:

Qayber cisemnär inertsiä momentları[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Berişle cisemnär inertsiä momentları
Cisem Taswir a-küçäreneñ urnaşu urını inertsiä momentı Ja
Traegheit a punktmasse.png m-massalı noqta r arada, xäräkätsez
Traegheit b zylindermantel.png Buş tsilindr yäki baldaq Tsilindr küçäre
Traegheit c vollzylinder.png Totaş tsilindr Tsilindr küçäre
Traegheit d hohlzylinder2.png Qalın diwarlı buş tsilindr Tsilindr küçäre
Traegheit e vollzylinder 2.png Totaş tsilindr: l ozınlığı, r radiusı Massalar üzäge aşa (perpendikul.)
Traegheit f zylindermantel 2.png Buş yuqa diwarlı tsilindr (baldaq) Massalar üzäge aşa (perpendikul.)
Traegheit g stab1.png Turı yuqa tayaq Massalar üzäge aşa (perpendikul.)
Traegheit h stab2.png Turı yuqa tayaq Tayaq oçı aşa (perpendikul.)
Traegheit i kugel1.png Buş yuqa diwarlı sfera Sfera üzäge aşa
Traegheit j kugel1.png Şar Şar üzäge aşa
Cone (geometry).svg Konus Konus küçäre
tigezyanlı öçpoçmaq Tübä aşa (perpendikul.)
Tözek öçpoçmaq Massalar üzäge aşa (perpendikul.)
Kvadrat Massalar üzäge aşa (perpendikul.)

Ädäbiät[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Матвеев. А. Н. Механика и теория относительности. М.: Высшая школа, 1986. (3-е изд. М.: ОНИКС 21 век: Мир и Образование, 2003. — 432с.)
  • Трофимова Т. И. Курс физики. — 7-е изд. — М.: Высшая школа, 2001. — 542 с.
  • Алешкевич В. А., Деденко Л. Г., Караваев В. А. Механика твердого тела. Лекции. Издательство Физического факультета МГУ, 1997. http://nature.web.ru/db/msg.html?mid=1186208&s=120000000
  • Павленко Ю. Г. Лекции по теоретической механике. М.: ФИЗМАТЛИТ, 2002. — 392с.
  • Яворский Б. М., Детлаф А. А. Физика для школьников старших классов и поступающих в вузы: учебное пособие — М.: Дрофа, 2002, 800с. ISBN 5-7107-5956-3
  • Сивухин Д. В. Общий курс физики. В 5 т. Том I. Механика. 4-е изд. М.: ФИЗМАТЛИТ; Изд-во МФТИ, 2005. — 560 с.
  • Беляев Н. М., Сопротивление материалов. Главная редакция физико-математической литературы изд-ва «Наука», 1976. — 608 с.