Гибралтар бугазы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү

Гибралтар бугазы
исп. Estrecho de Gibraltar, инг. the Strait of Gibraltar, гарәп. مضيق جبل طارق
Африка (уң яктан) һәм Аурупа (сулда) Гибралтар ягыннан.
Африка (уң яктан) һәм Аурупа (сулда) Гибралтар ягыннан.
35°58′18″ т. к. 5°29'9" кб. о. (G) (T)
Бәйләп тора Урта диңгез, Атлантик океаны
Илләр ИспанияFlag of Spain.svg Испания
МароккоFlag of Morocco.svg Марокко
ГибралтарFlag of Gibraltar.svg Гибралтар
Киңлек 14-45 км
Озынлык 59 км
Иң зур тирәнлек 1184 м
Гибралтар бугазы (Испания)
Red pog.png
Commons-logo.svg Гибралтар бугазы Викиҗыентыкта

Гибралтар бугазы (исп. Estrecho de Gibraltar, инг. the Strait of Gibraltar, гарәп. مضيق جبل طارق‎ — Җәбәл Тарик, ягъни Тарик тавы, лат. Fretum Gaditanum) — Пиреней ярымутравының көньяк чите (Аурупа) белән Африканың төньяк-көнбатыш очы арасындагы бугаз. Атлантик океанын Урта диңгез белән берләштереп тора.

Озынлыгы 65 км, киңлеге 14—44 км, тирәнлеге 1181 метргача, фарватерда иң сай урыны 53 м. Төньякта Гибралтар кыясы, көньякта Җәбәл Муса тавы бар; борынгы юнан риваятьләрендә аларны «Геркулес баганалары» дип атаганнар. Суның түбән өлеше (уртача температурасы 13,5°, тозлылыгы 33‰) Атлантик океанына, өске өлеше (уртача температурасы 17°, тозлылыгы 36‰) Урта диңгезгә ага.

Гибралтар бугазы кулай географик урын алып торганлыгы сәбәпле, икътисади һәм стратегик ягыннан мөһим әһәмияткә ия. Төньякта Әлхесирас һәм көньякта Тәнҗер порты бар. Гибралтар бугазына Бөекбритания биләмәсе — Гибралтар урнашкан.

«Гибарлтар» топонимы — испанлаштырылган «Җәбәл Тарик» (ягъни Тарик тавы сүзтезмәсе, гарәпчә جبل طارق‎‎). Шул исем Испаниягә бәреп керүне җитәкләгән гарәп гаскәр башлыгы Тарик ибне Зияд хөрмәтенә кушылган.