Эчтәлеккә күчү

Карга күзе

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Карга күзе latin yazuında])
Карга күзе
Халыкара фәнни исем Paris L., 1753[1][2]
Таксономик ранг ыру[1]
Югарырак таксон мелантичәләр[d]
Таксономик төр P. quadrifolia[d]
Җимеш төре җиләк[d]
Шушы чыганакларда тасвирлана Flora Reipublicae Popularis Sinicae, volume 15[d] һәм Армянская советская энциклопедия, том 1[d]

 Карга күзе Викиҗыентыкта

Карга күзе (лат. Paris L., 1753[1][2]) — лаләчәләр семьялыгыннан күпьеллык үсемлекләр ыругы.

Таралуы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

30 га якын төре билгеле, Европа һәм Азиядә таралган.

Татарстан территориясендә бер төре — дүрт яфраклы карга күзе (P. quadrifоlia) үсә. Бөтен районнарда урманнарда, куаклар арасында очрый.

Ботаник тасвирлама[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

15-30 см биеклектә, озын, ак, шуышма тамырчалы үсемлек. Сабагы туры, гади. Яфраклары киң эллипссыман, челтәрсыман сеңерчәле, такыя рәвешендә урнашалар.

Бер чәчәге була, сабак очында, саргылт яшел төстә. Җимеше күп орлыкчалы күксел-кара җиләк, карга күзен хәтерләтә (исеме шуннан). Май-июньдә чәчәк ата. Җимешләре июль-августта өлгерә. Орлыктан һәм тамырчалардан үрчи, тамырында микориза хасил итә.

Куллану[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Карга күзе җимеше

Үсемлек составында гликозид, алкалоид, кумарин, сапониннар бар.

Карга күзенең чәчәге

Халык медицинасында яңа җыелган үлән төнәтмәсе туберкулёз, матдәләр алмашы бозылган вакытта кулланыла; җиләкләренең согы яра төзәтү чарасы булып тора.

Үсемлек тулысы белән агулы, тәмсез исле. Хайваннар ашамый.[3]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]