Күз чокыры

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Күз чокыры latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Калып:Сөяк Күз чокыры, оя  (орбита) — баш сөягендәге парлы, симметрияле батынкылык, эчендә күз алмасы һәм аның  өстәлмәләре бар.

Бәлигъ кешенең орбита күләме уртача 30 мл тәшкил итә, шулардан 6,5 мл күз алмасы ала[1].

Анатомия[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Орбиталар — пирамидальсыман, нигезе, очы һәм дүрт дивары булган батынкылыклар. Баш сөягенең тышына караган, нигезендә  дүрт кырые бар; өске кырые маңгай сөяге, аскысы — өске казналык һәм яңак сөяге, медиаль (эчке) — маңгай, яшь сөякләре һәм өске казналык, латераль (тышкы) — яңак һәм маңгай сөякләреннән ясалган.

Орбита очы өске күз чокыры ярыгының медиаль кырые янында урнашкан һәм күрү нервның каналына күчә.

Күз чокырының түбәсе (өске дивары) маңгай сөягенең күз өлеше һәм чөйсыман сөякнең кечкенә канатыннан ясалган; төбе (аскы дивары) — өске казналык сөягенең күз өслеге, яңак сөяге һәм аңкай сөягенең үр пластинкасының күз үсентесеннән; латераль дивар (иң калын һәм нык) — чөйсыман сөякнең зур канатының күз өслекләре, яңак сөягенең маңгай үсентесе һәм маңгай сөягенең яңак үсентесе өлешеннән; медиаль — рәшәткәле сөякнең күз пластинкасы, өске казналыкның маңгай үсентесе, яшь сөяге чөйсыман сөякнең тәне һәм (өлешчә) маңгай сөягеннән.

Баш сөяге белән тоташу[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Орбита очы өлкәсендә күрү тишеге (баш сөяге куышлыгына китерүче күрү каналының башы) урнашкан, аның аша күрү нервы һәм күз артериясе уза.

Медиаль диварның алгы бүлекләрендә яшь капчыгы чокырчыгы урнашкан, ул аска таба борын куышлыгына баручы яшь-борын каналы белән дәвам итә.

Урта баш сөяге чокырчыгына алып барган өске күз чокыры ярыгы аша күз йөртүче (лат. n. oculomotorius), читкә каратучы (лат. n. abducens) һәм чыгырсыман (лат. n. trochlearis) нервлар, шулай ук өч тармаклы нервның беренче тармагы (лат. r. ophthalmicus n. trigemini) уза. Монда ук күз чокырының төп веноз коллекторы булган өске күз чокыры венасы уза.

Аскы күз чокыры ярыгы орбитаның латераль һәм аскы дивар арасында урнашкан һәм канатсыман-аңкау һәм асчигә чокырчыгына алып бара. Орбитадан аның аша, канатсыман венозлы үрелмә белән тоташучы, аксы күз чокыры венасының ике тармагының берсесе чыга (икенчесе өске күз чокыры венасына кушыла), шулай ук аңа аскы күз чокыры нервы һәм артериясе, яңак нервы һәм канат-аңкау төененең күз чокыры тармаклары керә[2].

Орбитаның анатомик төзелеше[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Орбита эчендә күз алмасы белән аның тышчалары, бәйләвеч аппараты, кан тамырлары, нервлар, мускуллар, яшь бизе һәм аларны каплап алган май клетчаткасы бар. Алдан (кабаклар йомылганда) орбита кабаклар кимерчәгенә кушылып үрелүче һәм орбита кырые буенча сөяк тышчасына кушылып үсүче тарзоорбиталь фасция белән чикләнә. Яшь капчыгы тарзоорбиталь фасция алдында урнашып, күз чокыры куышлыгыннан тыш урнашкан.

Сурәтләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәртүләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Duane’s Ophthalmology, Chapter 32 Embryology and Anatomy of the Orbit and Lacrimal System . (eds Tasman W, Jaeger EA) Lippincott/Williams & Wilkins, 2007 (ингл.)(англ.
  2. Сапин М. Р., Брыксина З. Г. — Анатомия человека //Просвещение, 1995 г.