Мидия

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Мидия latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Мидия
Μηδία, Mādāya
Мидия патшалыгы 600 б.э.к. елда

Flag of None.svg
670 б.э.к. — 550 б.э.к.


Standard of Cyrus the Great (Achaemenid Empire).svg [[Ахәменид дәүләте|]]


Башкала Экбатана
Тел(ләр) мидия теле
Халык иран телле халыклар

Мидия (юнанча Μηδία, ассирийчә Mādāya) — борынгы көнчыгыш дәүләт, көнбатыш Ирандагы этногеографик өлкә. Аракс елгасы һәм Эльбурс тауларыннан Фарсага кадәр җәелгән булган. Иран телле халык тора.

Мидия башкаласында табылган алтын касәләр

Мидия патшалыгы 670 б.э.к. - 550 б.э.к. елларда булган, чәчәк ату дәверендә этник Мидиядән зуррак территориясендә урнашкан.

Һеродот буенча Мидия халкының бүтән атамасы - ариләр (Һеродот, VII, 62). Мидиялеләр изге китабы "Ариләр Иле" (авеста Airyanam Dahyunam) дип йөртелгән, шуңа күрә "ариләр" - мидиялеләр үзисеме булган ахры.

Соңгы тикшеренүләр буенча борынгы мидиялеләрнең Y-ДНК һаплотөркеме R1a-Z93 булган, нәкъ шушы һаплотөркем бүгенге татарлар арасында еш очрый[1].

Тарих[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Иран телле мидиялеләр көнчыгыштан күчеп, җирле арий булмаган кабиләләрне (гутий, лулубей, касситлар халкын) ассимиляцияләгән.

625 — 585 б.э.к. елларда патша Увахшатре җитәкчелегендә Мидия зур Әссүрия дәүләтен басып ала, соңрак Урарту, Анатулы илләрен буйсындыра.

Мидиянең башкаласы - Экбатана шәһәре булган (бүгенге Һәмәдан).

550 б.э.к. фарсы патшасы Кир II Мидияне басып ала. Фарсылар - мидиялеләргә бик якын халык, Кир анасы - мидияле булган. Кир II явы нәтиҗәсендә Мидия Ахәменид дәүләтенә вилаять (сатрапия) буларак керә.

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Всемирная история в 10 тт., тт.1,2, М., 1956.
  • Геродот. История в 9 книгах. М.. 1972.
  • Дьяконов И. М. История Мидии. М.-Л., 1956.
  • Страбон. География в 17 книгах. М., 1994.
  • Кайлер Янг-младший. Ранняя история мидийцев и персов и Ахеменидская держава до смерти Камбиса // Персия, Греция и Западное Средиземноморье ок. 525—479 гг. до н. э. М., 2011. С. 13—71. (Серия: Кембриджская история древнего мира. Т. IV) — ISBN 978-5-86218-496-9
  • Медведская И. Н., Дандамаев М. А. История Мидии в новейшей западной литературе. — В Либерее «Нового Геродота»

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. http://sanskrt.org/archives/1131