Эчтәлеккә күчү

Шаухал дәүләте

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Шаухал дәүләте latin yazuında])
Шаухал дәүләте
юкка чыккан

 

X гасыр — 1867 ел




Башкала Джулат, Тарки
Зур шәһәрләр Эндирей, Бойнак, Казанище
Тел(ләр) комык теле, кыпчак теле
Халык комыклар, нугайлар
Шевкал

Шаухал дәүләт (ком. Таргъу Шавхаллыкъ, Шавхаллыкъ ) - комык[1] феодаль төзелешле дәүләте.

Тарки. Адам Олеарий гравюрасы

Шаухал дәүләте X-нче (яки VIII-нче) гасырда нигезләгән. Джулат - беренче башкаласы [2]. Монголлар 1240 елда яулап алгач Тарки һәм Джулат Алтын Урда составына керә. Комыклар үз нәселен кипчәк һәм Алтын Урдадан алып баралар. [3] 1395 елда Тимер дәүләте тарафыннан яулап алына. 1443да Темир дәүләте составыннан аерылып чыга [4]. Мәскәү дәүләте еш кына Шаухал дәүләте эшләренә тыкшынган. 1605 тә комыклар гаскәре аларның берләштерелгән көчләрен җиңә (Караман бәрелеше) [5].

  • Тарки (башкаласы)
  • Джулат (башкаласы)
  • Кафыр-Комук (башкаласы)
  • Кази-Комук (башкаласы)
  • Эндирай
  • Бойнак
  • Казаныш
  1. Пилипчук Я.В. КИН, Взаимоотношения Крымского Ханства с Тюрко-Татаркскими Государствами Северного Кавказа, Астраханским ханством и Ираном. Известия Национального Центра Археографии и Источниковедения, Астана, 2017
  2. Ханмурзаев И. И., Идрисов Ю. М. Проблема образования средневекового кумыкского государства Шаухальство в контексте политического наследия Улуса Джучи на Северном Кавказе. // Золотоодынская цивилизация: сборник статей. — Казань: Институт истории им. Ш. Марджани АН РТ, 2008. — Т. 1. — С. 122-136.
  3. Броневский С. Новейшие географические и исторические известия о Кавказе. М., 1823.
  4. Gulbin-i-Hanan. XVII y. (Ahmet Cevdet. Kirim ve Kafkas Tarihcesi // Emel, № 221. Temmuz-Agustot. 1997. S. 28)
  5. Н. М. Карамзин. История государства Российского. Т.XI. Кн. III.