Dirijabl

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Dirijabl latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Zamança dirijabl «Goodyear»

Dirijabl (frantsuzça dirigeableidärä itelüçe) - hawadan ciñelräk bulğan qüät caylanması belän yörtelä torğan hawa apparatı. Hawa ağımnarına bäysez, telägän yünäleşkä xäräkät itä ala.

"Graf Tseppelin" gondolası

Taswir[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

"Hindenburg" häläkäte, 1937, dirijabl "altın ğasırı"nıñ tämamı
Zamança rotorlar

Dirijabl urtaça tığızlığı hawadan keçeräk, Arximed qanunı buyınça apparat "öskä tartıla" - kütärelä.

Zamança Räsäy dirijable Au-30

Ğädättä dirijabl tışçası hawadan ciñelräk buluçı gaz (heliy, sutudırğıç - vodorod) belän tutırıla. Kütärüçänlek tışçanıñ külämenä turı proportsional'.

Zamança dirijablda gravitatsion häm aerodinamik totrıqlıq sisteması urnaştırıla.

Utıru maxsus arqannar yärdämendä bara, häm priçal maçtaları qullanıla.

Yörtkeçlär - hawa rotorları, qayçaqta turborotor yörtkeçläre faydalanıla.

Pilot (1 yäki 2) tangaj belän idärä itep, apparat kursın yörtä.

Törlär[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Tışçalar törläre - yomşaq, qatı, yarım qatı
  • Qüät caylanması - bu yörtkeçe, benzin, elektr, gaz-turbinalı, dizel yörtkeçläre
  • Maqsat - passajir, yök, xärbi
  • Arximed köçen buldıru ısulı - esse gaz, ciñel gaz yärdämendä h.b.

Tarix[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1852 yılda Añri Jiffar eşlägän dirijabl berençe oçış yasıy.

1899 yılda dirijabl-Zeppelin yasala başlıy.

Berençe bötendönya suğışında dirijabl bombağa totuçı bularaq aktiv qullanıla.

1919 - 1937 yıllarda dirijabl "altın ğasırı" bula.

1923 yılda SSRBda berençe dirijabl yasala.

İñ tanılğan dirijabllär - "Graf Tseppelin" häm "Hindenburg".

1937 yılda AQŞ Leykerherst qalasında utırğanda Almaniä yulçılar dirijabl-laynerı "Hindenburg" yanıp betkännän soñ, dirijabl qullanışı tulısınça tuqtala diärlek.

Monı da qarağız[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Ädäbiät[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]