Андрей Кононов

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Андрей Кононов latin yazuında])
Андрей Кононов
Туган телдә исем рус. Андрей Николаевич Кононов
Туган 14 (27) октябрь 1906
Санкт-Петербург, Россия империясе[1]
Үлгән 30 октябрь 1986(1986-10-30) (80 яшь)
Санкт-Петербург, РСФСР, СССР
Ватандашлыгы Flag of Russia.svg Россия империясе
Flag of the Russian Soviet Federative Socialist Republic (1918–1925).svg Россия Совет Федератив Социалистик Республикасы[d]
Flag of the Soviet Union.svg СССР
Әлма-матер Ленинград көнчыгыш университеты[d]
Һөнәре телбелгеч, төркиятче, университет профессоры
Эш бирүче РФА көнчыгыш кулъязмалары институты[d] һәм Петербург дәүләт университеты
Сәяси фирка Советлар Берлеге коммунистик фиркасе
Гыйльми дәрәҗә: филология фәннәре докторы[d]
Фән өлкәсе: тел белеме һәм төркиятчелек[d]
Эш урыны: РФА көнчыгыш кулъязмалары институты[d] һәм Петербург дәүләт университеты
Гыйльми дәрәҗә: филология фәннәре докторы[d]

Андрей Николаевич Кононов ( 14 [27] октября 1906, Санкт-Петербург - 1986 елның 30 октябре, Ленинград ) - Совет тел белгече - төрколог. Филология фәннәре докторы, профессор. Совет Төркологлар Комитеты Рәисе (1973-1986). СССР Фәннәр академиясе хакыйкый әгъзасы (1974).

Биографиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1930 елда ул Ленинград Көнчыгыш институтының (ЛВИ) төрек бүлеген тәмамлый.

Андрей Николаевичның укытучылары күренекле көнчыгыш белгечләре иде: В. В. Бартольд , Е. Э. Бертельс, Н. К. Дмитриев, С. Е. Малов, А. Н. Самойлович.

1932-1938 елларда. Андрей Николаевич төрек теле укытучысы булып эшләй, ә 1933-1936 елларда. ЛВИI аспиранты була.

1934 - 1981 елларда, ягъни 48 ел дәвамында, ул Ленинград дәүләт университетының Көнчыгыш факультетының төрки филология кафедрасында укыта, аны 24 ел - 1949 - 1972 елларда җитәкләй. 1938 елдан алып гомеренең ахырына кадәр ул СССР Фәннәр академиясенең Көнчыгышны өйрәнү институтының Ленинград филиалы хезмәткәре була.

1953-1954 елларда - Ленинград дәүләт университетының Көнчыгышны өйрәнү факультеты деканы.

1961-1963 елларда - СССР Фәннәр академиясенең Көнчыгышны өйрәнү институтының Ленинград бүлеге мөдире.

Ул 80 яшеннән өч көн үткәч вафат була. Аны Богословское зиратында күмәләр.

Фәнни һәм оештыру казанышлары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

А.Н. Кононов гомеренең 55 елын фәнни кадрлар әзерләү өлкәсенә, 250-дән артык басылган әсәрләр формасында фәнни һәм педагогик эшчәнлеккә, тикшеренү эшчәнлегенә багышлай, аеруча төрек грамматикасы, лексикология, текстология, этимология, тарих, көнчыгышны өйрәнү өлкәсендә зур эз калдыра.

А. Н. Кононовның беренче зур әсәре 1934 елда бастырылган Х.Севдет-заде белән уртак эш, «Грамматика современного турецкого языка», аннары: 1941 елда - «Грамматика турецкого языка», 1948 елда. — «Грамматика узбекского языка», 1956 елда — «Грамматика современного турецкого литературного языка» (М.; Л.), 1960 елда — «Грамматика современного узбекского литературного языка» (М.; Л.).

Андрей Николаевич җитәкчелегендә Бөтен Союз Төркологик конференцияләре даими үткәрелә. Аларны оештыруда һәм тормышка ашыруда Ленинград дәүләт университетының Көнчыгыш факультетының төрек филологиясе кафедрасы һәм СССР Фәннәр академиясенең Көнчыгышны өйрәнү институтының Ленинград бүлеге төрки-монгол кабинеты хезмәткәрләре катнашалар.

Ул 1973-нче елда үзе барлыкка китерү инициаторы булган Совет төркологлар комитетының даими рәисе була, ул элеккеге СССР территориясендә төркология өлкәсендә тикшеренү эшләрен координацияләүдә һәм көчәйтүдә мөһим роль уйнай,. Россия Федерациясе һәм төрөк телендә сөйләшүче союз республикаларының төркологлары якынлашуга һәм хезмәттәшлек итеүенә булышлык итә.

II Бөтенроссия төркологик Конференция Президиумы. Делегатлары (сулдан уңга): академик А. Н. Кононов, профессор Б. Ч. Чаряров, С. К. Кенесбаев , Ю. Д. Дешериев , Н. Н.А. Баскаков , Г. Х. Ахатов , E. И. Убрятова

Библиография[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Кононов А. Н. Грамматика турецкого языка. — М.-Л.: Изд-во АН СССР, 1941.
  • Кононов А. Н. Опыт анализа термина турк // Советская этнография. 1949, № 1.
  • Кононов А. Н. О семантике слов кара и ак в тюркской географической терминологии // Известия Отделения общественных наук Академии наук Таджикской ССР. 1954, вып. 5.
  • Огузский героический эпос и «Книга Коркута» // Книга моего деда Коркута: Огузский героический эпос / Сост. В. М. Жирмунский и А. Н. Кононов. М.; Л., 1962.
  • Кононов А. Н. Заметки тюрколога на полях «Словаря русских народных говоров». Выпуск первый: А. Составил Ф. П. Филин. М.-Л., 1965, 302 с. // Известия Академии наук СССР. Серия литературы и языка. 1966, т. XXV, вып. 3.
  • Кононов А. Н. Заметки (II) тюрколога на полях «Словаря русских народных говоров». Выпуск второй: Ба-Блазниться. М.-Л., 1966, 314с; Выпуск третий: Блазнишка-Бяшутка. Л., 1968, 360 с. // Известия Академии наук СССР. Серия литературы и языка. 1969, т. XXVIИ, вып. 6.
  • Кононов А. Н. Показатели собирательности-множественности в тюркских языках: Сравнительно-исторический этюд. Л., 1969.
  • Кононов А. Н. Ещё раз об этнониме «кыргыз» // Тюркологические исследования. Сборник статей, посвященный 80-летию академика К. К. Юдахина. Фрунзе, 1970.
  • Кононов А. Н. Тюркское языкознание в Ленинграде. 1917—1967 // ТС. 1970.
  • Кононов А. Н. В. В. Бартольд — выдающийся востоковед (К 40-летию со дня смерти) // СТ. 1970, № 6.
  • Кононов А. Н. История изучения тюркских языков в России. Л., 1972.
  • Кононов А. Н. От чайки до шайки // Русская речь. 1972, № 2.
  • Кононов А. И. Ещё раз о «Бабе-яге» // Русская речь. 1973, № 1.
  • Кононов А. Н. О глаголе карашеваться // Русская речь. 1973, № 1.
  • Кононов А. Н. Семантика цветообозначений в тюркских языках // Тюркологический сборник. 1975. М., 1978.
  • Кононов А. Н. К этимологии этнонимов кыпчак, куман, кумык // Ural-altaische Jahrbucher. Bd. 48. Wiesbaden, 1976.
  • Кононов А. Н. Тюркско-русские этимологические этюды // Культурное наследие Древней Руси: Истоки. Становление. Традиции. М., 1976.
  • Кононов А. Н., Иориш И. И. Ленинградский восточный институт. Страница истории советского востоковедения. М, 1977.
  • Кононов А. Н. Грамматика языка тюркских рунических памятников (VII—IX вв.). М.: Наука, 1980. 256 с. 1700 экз. (в пер.)
  • Кононов А. Н. История изучения тюркских языков в России: Дооктябрьский период. — Изд. 2-е, доп. и испр. — Л.: Наука. Ленингр. отд-ние, 1982. — 360 с. — 1800 экз. (в пер.)
  • Кононов А. Н. Реорганизация Турецкого лингвистического общества. Новое научное общество в Турции // СТ. 1984, № 3.
  • Кононов А. Н. Биобиблиографический словарь отечественных тюркологов. Дооктябрьский период. 2-е изд., перераб., подготовил А. Н. Кононов. М., 1989.

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Андрей Николаевич Кононов (некролог) // «Вестник АН СССР». 1987. № 1. С. 122;
  • Андрей Николаевич Кононов. Л., 1980 (Материалы к биобиблиографии учёных СССР. Сер. литературы и языка. Вып. 13);
  • Векилов А. П., Иванов С. Н. К шестидесятилетию А. Н. Кононова // «Известия АН СССР. Серия литературы и языка». 1966, т. 25, в. 5;
  • Векилов А. П. Библиография печатных работ члена-корр. АН СССР проф. А. Н. Кононова // Исследования по филологии стран Азии и Африки, Л., 1966.
  • Кононов, Андрей Николаевич / Векилов А. П. // Конда — Кун. — М. : Советская энциклопедия, 1973. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 13).
  • Гузев В. Г. А. Н. Кононов — педагог, ученый, историк науки // Востоковедение. 2006. Вып. 27;
  • Дегтярёв Г. А. Кононов, Андрей Николаевич // Чувашская энциклопедия
  • Иванов С. Н., Тенишев Э. Р. А. Н. Кононов. К 80-летию со дня рождения // Известия АН СССР. Сер. литературы и языка. 1986. Т. 45. № 5;
  • Петросян Ю. А. А. Н. Кононов // Письменные памятники и проблемы истории культуры народов Востока. 1985 год. Ч. 1. М., 1986;
  • Тенишев Э. Р. Академик А. Н. Кононов (к 75-летию со дня рождения) // Известия АН СССР. Сер. литературы и языка. — М.: Наука, 1981. — Т. 40. № 6. — С. 548—549.
  • Тюркологический сборник. К шестидесятилетию А. Н. Кононова. М., 1966. 276 с.
  • Тюркологический сборник. 2006 (2007). — М.: Восточная литература. 2007. — 366 с. — ISBN 978-5-02-018555-5.
  • Щербак А. М. А. Н. Кононов // «Народы Азии и Африки», 1966, № 5.

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Кормушин И. В. Кононов, Андрей Николаевич // Большая российская энциклопедия : электронная версия. — 2016. — Дата обращения: 15.02.2018.
  • Профиль Андрея Николаевича Кононова на официальном сайте РАН
  • Статья на сайте ИВР РАН
  • Историческая справка на сайте Архива РАН
  1. 1,0 1,1 Кононов Андрей Николаевич // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / мөхәррир А. М. Прохоров — 3-е изд. — Москва: Советская энциклопедия, 1969.