Рухнамә

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Рухнамә latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
«Рухнамә»
Автор:

Сапармурат Төркмәнбашы

Жанр:

Утопия

Оригинал теле:

Төркмән теле

Нәшер итүче:

Төркмән дәүләт нәшрият хезмәте

Чыгарылыш:

12 сентябрь 2001 ел

Битләр:

416

"Рухнамә" (төрекм. Ruhnama, Ruh — "рух", nama — "китап") китабы, рәсми төркмән аңлатмалары буенча, Төркмәнстанның беренче президенты Сапармурат Төркмәнбашы (Ниязов) тарафыннан 1997-2001 елларда язылган. Автор исеменнән китапта болай диелә:

Китапны язуның максаты — төркмән халкының уңай образын тудыру, аның тарихын яңабаштан, каһарманнарча рухта күзаллау, хәзерге заман төркмәннәренең көндәлек тормыштагы гореф-гадәтләрен кабат барлау, әхлакый, гаилә, иҗтимагый һәм дини карашларын билгеләү.

Башта "Рухнамә" 2001 елның 12 сентябрендә төркмән телендә бастырылып чыгарылган иде. 2001-2006 елларда ул кырыкка якын телгә тәрҗемә ителде, шул исәптән инглиз, алман, рус, татар телләренә һәм дөньяда киң таралган башка телләргә дә. Китапның гомуми тиражы бер миллион данәдән артып китте. "Рухнамә"нең татар теленә тәрҗемәсен һәм бастырылуын Татарстанның Төркмәнстан белән тыгыз икътисадый мөнәсәбәтләре булган бер ширкәте белгечләре башкарып чыкты. Төркмәнстан җитәкчелегенә бүләк итү өчен татарча "Рухнамә"нең ике варианты эшләнде — алтын йөгертелгән һәм гадәти тышлысы. Икесе дә 2006 елның сентябрендә Ашгабатта тантаналы рәвештә Төркмәнстан җитәкчелегенә тапшырылды. Рәсми чыганаклар тарафыннан бу хакта бернинди мәгълүмат бирелмәде.

Китапта рәсми авторның үз халкына әхлакый үгет-нәсихәте, фәлсәфи уйланулары, төрле риваятьләр, тарихи күзаллаулар киң урын алган. Галимнәрнең һәм белгечләрнең рәсми булмаган рәвештә әйтелгән фикере буенча, "Рухнамә"дә башка төрки халыкларның казанышларын һәм тарихын да төркмәннәр файдасына "хосусыйлаштыру" омтылышы аермачык күренеп тора.

Эчтәлеге[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

"Рухнамә" биш бүлектән тора:

  • I бүлек — "Төркмән"
  • II бүлек — "Төркмән юлы" (төркмәнчә Türkmen’in Yolu)
  • III бүлек — "Төркмән милләте" (төркмәнчә Türkmen Milleti)
  • IV бүлеге — "Төркмән дәүләтчелеге" (төркмәнчә Türkmen’in Devleti)
  • V бүлек — "Төркмәннәрнең рухи дөньясы" (төркмәнчә Türkmen’in Manevî Dünyası)

Аерым алганда, китапта Нух пәйгамбәрнең улы Ясин исеменнән гаилә тәрбиясенең 9 кагыйдәсе бәян ителә:

  1. өлкәннәрне хөрмәт ит;
  2. кечеләрне ярат;
  3. ата-анаңа кадер-хөрмәт күрсәт;
  4. пөхтә киенеп йөр;
  5. үз өеңдә үзең эшләп тапкан хәләл малны гына тот;
  6. торган урының чиста булсын;
  7. туганнарыңны якла һәм сакла;
  8. илһамлы бул;
  9. хатын-кызны затлы итеп киендер һәм бизә.

"Рухнамә" китабы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сапармурат Ниязов вафатыннан соң төркмән тормышында "Рухнамә"не башка җитәкчеләрнең хезмәтләре алмаштырды. 2013 елның 1 сентябреннән башлап "Рухнамә" Төркмәнстан мәктәпләрендә өйрәнелми.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]