Таглар мәгарәсе

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Таглар мәгарәсе latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Таглар мәгарәсе
Сурәт
Дәүләт Flag of Azerbaijan.svg Әзербайҗан
Flag of Artsakh.svg Таулы Карабаг Республикасы
Административ-территориаль берәмлек Мецтаглар[d]

Таглар мәгарәсе (әзери. Tağlar mağarası, арм. Թաղլար քարանձավը ) — таш дәвере кешесе ( Мустерия чоры) яшәгән мәгарә. Анда табылган кораллар башка культурага карый, типик Мустьены хәтерләтә . Бу табигый мәгарә 50-55 мең ел дәвамында иң борынгы кешеләрнең яшәү урыны булган. Мәгарәгә янындагы авыл исемен биргәннәр .

Мәгарә Азәрбайҗанның Хожавенд өлкәсе территориясендә урнашкан. 1992 елдан 2020 елга кадәр мәгарә территориясе танылмаган Таулы Карабаx Республикасы контолендә булды. 2020-нче елның ноябрендә булган дошманлык нәтиҗәсендә, Азәрбайҗан территория белән идарә итә, ләкин НКР бу территорияне таләп итүен дәвам итә.

География[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Мәгарә Азәрбайҗанның Хожавенд өлкәсендә, Боюк Таглар / Метс Тагер авылының көньягында, Куручай елгасының сул ярында [1] Шуша шәһәре янында һәм Азык мәгарәсеннән 3 км ераклыкта урнашкан [2] . Бу мәгарә Өске Юра, башкача әйткәндә, Титон известьташларында барлыкка килгән. Өч гроттодан тора, аларның икесе Мостиер культурасы чорына ( Урта Палеолит ), икенчесе - Өске Юра Палеолит чорына карый .

Моннан тыш, монда алты мәдәни катлам табылган: беренче катламда урта гасыр ашамлыклары, бронза һәм энеолит чорлары савытлары табылган; 2-6 катламнарда Мустье культурасы чорының көнкүреш әйберләре табылган.

Археологик тикшеренүләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1960-нчы елда Азәрбайҗан Совет Социалистик Республикасы Фәннәр академиясе Тарих институтының разведка палеолит экспедициясе Кавказның көньяк-көнчыгышына җибәрелә. Нәтиҗәдә, Азых һәм Таглар мәгарәләре ачыла.

1963 елдан мәгарәдә археологик казу эшләре алып барыла, 7 меңнән артык таш корал һәм 2 меңнән артык хайван сөяге табыла. Беренче катламнан соң урта гасыр, чүлмәк, бронза чоры һәм хальколит әйберләре табыла. 2-6 катлам чикләрендә Мустье культурасы үрнәкләре табыла. Мәгарәне Азәрбайҗан археологы Мамедали Хусейнов тарафыннан казылган [3] .

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Калып:Карта/Бк
  2. Пещеры: Выпуск 14-15. — Пермский государственный университет, 1969. — 270 с.
  3. Павел Иосифович Борисковский. Древнейшее прошлое человечества. — Ленинград: Наука, 1979. — С. 131. — 240 с.

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • А. К. Джафаров. Мустьерская культура Азербайджана: по материалам Тагларской пещеры. — «Элм», 1983. — 96 с.
  • Антонов Б.А. Геоморфология и вопросы новейшей техники юго-восточной части Малого Кавказа.. — Баку, 1971.
  • Герасимов И.П., Величко А.А., Любин В.П., Праслов Н.Д. Древнейшие люди в Европе и условия их обитания: Первые результаты совместных советско-франц. исследований. — 10. — Вестник АН СССР, 1981.