Эрбетче

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Эрбетче latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Эрбетче
Spotted Nutcracker.jpg
Халыкара фәнни исем Nucifraga caryocatactes L., 1758[1][2][…]
Таксономик ранг төр[1][2][…]
Югарырак таксон Эрбетчеләр[1]
Таксонның халык атамасы Spotted Nutcracker[2][5][…], Tannenhäher[2][3][…], Cascanueces Común[2][3], trencanous eurasiàtic[2][3][7], ořešník kropenatý[2][3][7], mänsak[2][3][7], Nøttekråke[2][3][7], Кедровка[2][3][7], ホシガラス[2][3][7], Nøddekrige[2][3][7], pähkinähakki[2][3][…], fenyőszajkó[2][3][7], orzechówka (zwyczajna)[2][3][7], orešnica perlavá[2][3][7], nötkråka[2][3][7], Notenkraker[2][3][7], Cassenoix moucheté[2][3][7], Nocciolaia[2][3][7], quebra-nozes[2][3][7], krekovt[2][3][7], Nutcracker[5], paprastoji riešutinė[2][3][7], Hnotbrjótur[3], riekstrozis[2][3][7], notenkraker[6], casse-noix moucheté[6], spotted nutcracker[6], Cascanueces norteño[7], горіхівка крапчаста[7], Niehttegarjá[7], горіхівка крапчаста[7] һәм Niehttegarjá[7]
ХТСБ саклану статусы югалу куркынычы иң аз булган[d][9]
Канатлары киңлеге 0,58 митер[10]
Map of distribution of Nucifraga caryocatactes.png
ХТСБ идентификаторы 103727252[5]
Оя зурлыгы 3,5[11]
Йомыркаларының инкубацион периоды 17 тәүлек[12]
Чехия Республикасының юкка чыгу куркынычы булган төрләре Кызыл исемлеге статусы зәгыйфь[d][13]
Commons-logo.svg Nucifraga caryocatactes Викиҗыентыкта

Эрбетче (эрбет чыпчыгы, лат. Nucifraga caryocatactes) — карга кошлар гаиләлегеннән эрбетчеләр ыругының кошы.

Тышкы кыяфәт[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Чәүкәдән аз гына кечерәк. Гәүдә озынлыгы 30–35 см, койрыгы — 11 см, авырлыгы 125–190 г. Куе көрән төстә, баш һәм муен артын исәпләмәгәндә, бөтен җирендә зур-зур таплары бар. Койрык асты ак, койрык каурыйларының (ике урта каурыйны исәпләмәгәндә) очлары ак. Теше иркәктән аз аерыла: ул ачыграк төстә һәм ак таплар азрак беленеп тора.

Таралган җир[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Аурупа һәм Азия тайга урманнарында Скандинавия һәм Альп тауларыннан Камчатка, Курил утраулары, Диңгез буе, Япония һәм Кытайга кадәр таралган. Татарстанда сирәк очрый. Эрбетче Себердә эрбетне бердәнбер масса-күләм таратучы булып тора.

Туклану[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Күбесенчә пешкән эрбет чикләвекләре белән туклана. Өстәвенә имән һәм бук чикләвекләре, чыршы һәм нарат орлыклары, җиләкләр һәм бөҗәкләр белән туклана.

Үрчү[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Бу кошлар тик иң куе һәм кара урманнарда оялыйлар. Апрель яисә мартта теше 3–4 озынча аксыл яшел күкәй сала. Күкәйләрдә тик теше утыра, иркәк аны ашата.

  1. 1,0 1,1 1,2 Integrated Taxonomic Information System — 1999.
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 2,20 2,21 2,22 2,23 IOC World Bird List. Version 6.3 — 6.3 — 2016. — doi:10.14344/IOC.ML.6.3
  3. 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 3,16 3,17 3,18 3,19 3,20 3,21 3,22 3,23 IOC World Bird List, Version 6.4 — 2016. — doi:10.14344/IOC.ML.6.4
  4. IOC World Bird List. Version 7.2 — 2017. — doi:10.14344/IOC.ML.7.2
  5. 5,0 5,1 5,2 Кызыл китап — 1964.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Бельгийский список видов
  7. 7,00 7,01 7,02 7,03 7,04 7,05 7,06 7,07 7,08 7,09 7,10 7,11 7,12 7,13 7,14 7,15 7,16 7,17 7,18 7,19 7,20 7,21 7,22 IOC World Bird List. Version 10.1 — 2020. — doi:10.14344/IOC.ML.10.1
  8. Finnish Biodiversity Information Facility
  9. The IUCN Red List of Threatened Species 2019.3 — 2019.
  10. Per G P Ericson Flight speeds among bird species: allometric and phylogenetic effects // PLoS Biol. / J. A. EisenPLoS, 2007. — ISSN 1544-9173; 1545-7885doi:10.1371/JOURNAL.PBIO.0050197PMID:17645390
  11. Böhning-Gaese K., Jetz W., Sekercioglu C. H. The worldwide variation in avian clutch size across species and space // PLoS Biol. / J. A. EisenPLoS, 2008. — ISSN 1544-9173; 1545-7885doi:10.1371/JOURNAL.PBIO.0060303PMID:19071959
  12. del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the WorldBarcelona: Lynx Edicions.
  13. Portál informačního systému ochrany přírodyAgentura ochrany přírody a krajiny České republiky.