Mäskäw däwlät universitetı

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Mäskäw däwlät universitetı latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Bu mäqäläneñ kirill älifbasındağı igezäge bar.

M.V.Lomonosov isemendəge Məskəw dəwlət universitetı

M. V. Lomonosov isemendəge Məskəw dəwlət universitetı (М. В. Ломоносов исемендәге Мәскәү дәүләт үниʙирcитите ) – Rusiəneꞑ aldınƣı yuƣarı uqu yortı həm fənni-metodik üzək. Qısqaça – ‘’МГУ’’ (MDU). Universitetqa nigez 1755nçe yılda salınƣan. Xəzerge waqıtta ul Rusiəneꞑ iꞑ zur yuƣarı uqu yortı. 2004çe yılƣı məƣlümatlar buyınça universitetta 31 meꞑ talib həm 7 meꞑ aspirant belem alƣan. Universitet citəkçese – rektor – Viktor Sadovniçiy.

Tarix[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Universitet İvan Şuvalov həm Mixail Lomonosov teləktəşlege belən başlanıp kitə. Patşabikə Yelizavetanıꞑ Universitetnı tɵzu turındaƣı qararı 1755nçe yılnıꞑ 25 ƣiynwarında dɵnya kürə. Berençe dəreslər 26nçı apreldə ütə.

Xəzerge waqıtta Məskəw dəwlət universitetı həm Pitırbur dəwlət universitetı arasında qaysı yuƣarı uqu yortı ɵlkənrək buluyı turında bəxəs bara.

Başlıça Qızıl məydannıꞑ Tɵp Daruxanəse yanında urnaşqan universitet Bɵyek Yekaterina (əbipatşa) tarafınnan xəzerge urınına, Moxovaya uramına küçerelə. Tɵp bina 1782-1793 yıllarda Matvey Kazakov surətləre buyınça tɵzelə.

18nçe yɵzdə universitetta ɵç fakultet bula: fəlsəfə, meditsina həm xoquq. 1799nçe yılda Mixail Xeraskov zatlı keşelər ɵçen əzerləü məktəbe (Благородный пансион) buldıra. Ul 1830nçı yılda gimnaziəga əylənə. Universitet basmaxənəse imperial Rusiədə iꞑ popular gəcit – "Moskovskiye Vedomosti"nı çıǧara.

1905nçe yılda universitetta sotsial-demokratik tügərək patşanı urınınnan kitərgə həm Rusiəne respublikaƣa əylənderergə çaqıra. Patşa xakimiəte universitetnı yaba başlıy. 1911nçe yılda gəskərlərneꞑ universitet cirlegendə buluına həm qayber professorlarnı cəberləügə qarşı 130 uqıtuçı-professor universitettan kitü turında ƣariza yazalar. Meꞑnarça student universitettan quıla.

1917nçe yılƣı Oktəber inqıylabınnan soꞑ universitet işekləren ƣadi eşçe həm krestiən balaları ɵçen aça. 1919nçı yılda universitetta uqu ɵçen tüləü beterelə. Eşçe balaları ɵçen maxsus əzerləü məktəbe də açıla.

1940nçı yılda universitetqa Mixail Lomonosov iseme birelə.

İkençe Bɵtendɵnya suƣışınnan soꞑ universitetqa yənə can kerə. Dəwlət birgən aqçası biş tapqır arta, Məskəwneꞑ Çıpçıqlar Tawında (Воробьевы Горы) yaꞑa kampus barlıqqa kilə. Bu kampus, zamanına qarap, iꞑ yaꞑa cixazlar belən eşlənə. Xəzerge waqıtta MDU kampusı dɵnyada iꞑ zur universitet kampusı bulıp sanala.

1992nçe yılda Rusiəneꞑ maxsus qararı belən universitet ayırım finanslauƣa ireşə. Bu aꞑa məƣərif ministrlıƣınnan küpmeder dərəcədə bəysezlek birə.

Kampus[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1953çe yıldan başlap, universitetnıꞑ küp fakultetları Çıpçıqlar tawında urnaşa. Tɵp bina Lev Rudnev proyektı buyınça eşlənelə. Tɵzeleş waqıtında ul New York City’dan qala dɵnyada iꞑ zur bina sanala. Həm ul Awropada iꞑ bɵyek bina bulıp 1988nçe yılƣa xətle sanala. Tɵp binanıꞑ bɵyeklege 240 metr, 36 etaj. Ul professorlar həm studentlar yəsi torƣan dürt qanat belən əylənderep alınƣan. Qayber məƣlümətlərƣə qaraƣanda, tɵp bina koridorları 33 kilometrƣa cıyıla həm and barlıƣı 5000 bülmə urnaşqan. Bina eçendə konsert zalın, teatr, muzey, kitapxanə, basseyn, militsiə bülekçəsen, poçta bülekçasen, ker yuu, çəçtaraşxanə, kafeteriələr, bank bulekçələren h.b. tabıp bula. Universitet administratsiəsennən qala tɵp binada dürt fakultet: Geologiə, Geografiə, Mexanika-Matematika həm Sənƣət fakultetları urın alƣan. Bina başındaƣı yoldız eçenə manzara qaraw platforması həm keçkenə bülmə sıyƣan.

Tɵp binadan tış, kampusta berniçe uqu binası urnaşqan. Şulay uq monda Rusiədə berdanber baseball stadionın da tabıp bula.

Moxovaya uramında urnaşqan tarixi binada xəzer Jurnalistika, Psixologiə fakultetların, Aziə həm Afrika illaren ɵyrənü institutın tabıp bula.

Fakultetlar[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

2005 yılda unversitetta barlıƣı 29 fakultet həm 15 fənni-tikşerenü üzəge bulƣan:

  • Mexanika həm matematika fakultetı
  • Xisap matematikası həm kibernetika fakultetı
  • Fizika fakultetı
  • Ximiə fakultetı
  • Biologiə fakultetı
  • Bioinjeneriə həm bioniformatika fakultetı
  • Tufraq fəne fakultetı
  • Geologiə fakultetı
  • Geografiə fakultetı
  • Materiallar fəne fakultetı
  • Tarix fakultetı
  • Filologiə fakultetı
  • Fəlsəfə fakultetı
  • İqtisad fakultetı
  • Yuƣarı Biznes məktəbe
  • Xoquq fakultetı
  • Jurnalistika fakultetı
  • Psixologiə fakultetı
  • Aziə həm Afrikanı ɵyrənü institutı
  • Sotsiologiə fakultetı
  • Çit tellər fakultetı
  • Dəwlət idarəse fakultetı
  • Sınlı sənƣət fakultetı
  • Cihan səyəsəte fakultetı
  • Məƣərif fakultetı
  • ɵstəmə belem fakultetı
  • Məskəw iqtisad məktəbe
  • Xərbi xezmət fakultetı

Keşelər[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

MDUnı təmamlaƣan tanılƣan tatarlar

Sıltamalar[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]