Plank ozınlığı

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Plank ozınlığı latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү

Plank ozınlığı ( itep bigelänä) - Plank berämlekläre sistemasında ozınlıq fundamental' berämlege, Sİ Xalıqara berämleklär sistemasında 1,6×10−35 m tigez.

Zur qara tişekneñ gravitatsion linzalaştıruı

Plank ozınlığı - ozınlıq tabiği berämlege, çönki aña fundamental' daimilär kerä:

≈ 1,616 229(38)×10−35 m

biredä

c — vakuumdağı yaqtılıq tizlege,
ħ — Dirak daimie,
Ggravitatsion daimi.

Küzätelä torğan Ğälämneñ radiusı 46 mlrd yaqtılıq yılı yä 4,4×1026 m, dimäk 2,7×1061 plank ozınlığı.

Plank massalı qara tişekneñ Şvartsşild radiusı (anıñ kompton dulqın ozınlığı) yaqınça Plank ozınlığına tigez.

Plank ozınlığındağı tögällek belän fizik obyektlarnıñ urnaşu urının ülçäp kürsätep bulmıy, çönki foton dulqın ozınlığı Plank ozınlığına tigez bulğan oçraqta, foton energiäse şundıy zur bulırğa tieş häm ul mikroskopik qara tişekkä äylänä.

Ğomumi çağıştırmalılıq teoriäse häm kvant mexanikasınıñ bilgesezlek mäsläge Plank ozınlığınnan yuğarıraq tögällek belän ülçäwlärneñ mömkinsezlegen kürsätä. Şuña kürä kvant gravitatsiäse teoriäsendä Plank ozınlığınnan keçeräk masştabında fäza-waqıtqa ğädättäge qaraşlar qullanılmıy.

Qıllar teoriäsendä östämä 6 (yä 7) ülçäneş Plank ozınlığınnan keçeräk yıraqlarda törelgän häm täcribälärdä tabılıp bulmıy.

Üzleklär[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Plank ozınlığında Evklid geometriäse bozıla
  • Plank ozınlığı - yıraqlıq tübän çige, azraq masştabında fäza häm aralıq töşençäläre betä.
  • Ber faraz buyınça ägär fäza kvantlansa, fäzanıñ kvantı Plank ozınlığına tigez bula. Läkin älegä täcribädä dälillänmägän.

Sıltamalar[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]