Qızıl taypılma

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Qızıl taypılma
Qızıl häm zäñgär taypılmalar

Qızıl taypılma — ximik elementlarnıñ spektr sızıqlarınıñ qızıl (ozın dulqınlı) yaqqa taypılışı.

Bu küreneş Doppler effektı yäki gravitatsion qızıl taypılma säbäple xasil bula.

Şämäxä (qısqa dulqınlı) yaqqa taypılış zäñgär taypılma dip yörtelä.

1848 yılda fransuz fiziğı İppolit Fizo yoldız spektrlarında spektr sızıqlarınıñ taypılmasın taswirlıy häm añlatu öçen Doppler effektın täqdim itä.

Taswir[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Taypılma parametrı

biredä

, — küzätü noqtalarında dulqın ozınlıqları (küzätü häm çığaru noqtalarında)

Çığanaq spektrınıñ dulqın ozınlığınıñ Doppler taypılması, - nur tizlege, - tulı tizlek

Ğomumi çağıştırmalılıq teoriäsendä Albert Eynşteyn gravitatsion taypılmanı aldan äytä. Sızqça yaqınçalıqta

,
biredä , - gravitatsion potensiallar küzätü häm nurlandıru noqtalarında

küzätü noqtasında potensial zurraq oçraqta (module keçeräk, tiskäre zurlıq)

Zur gravitatsion qırı belän massiv obyektlar öçen (neytron yoldız, qara tişek), sfera öçen:

biredä

massa , radius

- gravitatsion radius

Sıltama[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]