Zäñgär taypılma

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Zäñgär taypılma latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Qızıl häm zäñgär taypılmalar
Gravitatsion qırda töşkändä fotonnıñ zäñgär taypılması

Zäñgär taypılma, şulay uq şämäxä taypılma — ximik elementlarnıñ spektr sızıqlarınıñ şämäxä (qısqa dulqınlı) yaqqa taypılışı. Qızıl taypılmağa qarşı tora.

Küreneş bar diapazonnar öçen küzätelä, şuña kürä tös - şartlı atama.

Taswir[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Taypılma parametrı

biredä

, — küzätü noqtalarında dulqın ozınlıqları (küzätü häm çığaru noqtalarında)

Çığanaq spektrınıñ dulqın ozınlığınıñ Doppler taypılması, - nur tizlege, - tulı tizlek

Qızıl taypılma öçen bu paramtetr uñay 0 ... +∞, zäñgär taypılma öçen - tiskäre −1 ... 0.

Gravitatsion zäñgär taypılma absolüt, zurraq gravitatsion qırda kvantnıñ yışlığı arta.

Ğomumi çağıştırmalılıq teoriäsendä Albert Eynşteyn gravitatsion taypılmanı aldan äytä. Sızqça yaqınçalıqta

,
biredä , - gravitatsion potensiallar küzätü häm nurlandıru noqtalarında

küzätü noqtasında potensial zurraq oçraqta (module keçeräk, tiskäre zurlıq)

Zur gravitatsion qırı belän massiv obyektlar öçen (neytron yoldız, qara tişek), sfera öçen:

biredä

massa , radius

- gravitatsion radius

Taypılma dulqın ozınlığına bäyle bulmıy, törle diapazonnarda dulqın ozınlığı üzgärä.

Sıltama[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]