Сары

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
Моңа күчү: навигация, эзләү
Сары
— Төс координаталары —
HEX #FFFF00
RGB¹ (r, g, b) (255, 255, 0)
CMYK² (c, m, y, k) (0, 0, 100, 0)
HSV (h, s, v) (60°, 100%, 100%)

¹: Нормальләштерелгән [0–255]
²: Нормальләштерелгән [0–100]

Сары — 565-590 нм дулкын озынлыклы төсләр. Зәңгәр төскә өстәмә төс булып тора.

Типография сарысы
— Төс координаталары —
HEX #FFED00
RGB¹ (r, g, b) (255, 237, 0)
CMYK² (c, m, y, k) (0, 0, 100, 0)
HSV (h, s, v) (56°, 100%, 100%)

¹: Нормальләштерелгән [0–255]
²: Нормальләштерелгән [0–100]

Сарының стандартлаштырылган төсләренең берсе CMYK системасы компоненты булып тора. Аның RGB системасындагы уналтылы билгеләнеше — #ffff00.

Сары төснең табигый эталон һәм үрнәкләре[үзгәртү]

Каротин йомырка сарысына төс бирә

Спектраль чыганаклар[үзгәртү]

Сары төстәге органик матдәләр[үзгәртү]

Сары неорганик пигментлар[үзгәртү]

Сәнәгатьтә сигнал бирү төсләре[үзгәртү]

Сары төс атмосферада минималь таралышка ия, шуңа күрә сигнал, кисәтү төсе буларак файдаланыла, кара кыек буйлар белән берлектә - визуаль контрастлыкны арртыру өчен.

Газ баллоннарын билгеләүдә сары төстән файдаланалар:

Мәдәният, сәнгать һәм этнографиядә[үзгәртү]

Мифология һәм ышанулар[үзгәртү]

Чуашлар сарыдан шәүлегән (чув. Сар кайăк — сары кош) каурыйлары ярдәм итә дип уйлыйлар. Аның оясыннан сары каурыйларны алып суга салалар, һәм шул су белән авыруның тәнен юалар.

Кытай һәм Көнчыгыш белән бәйләнеш[үзгәртү]

  • Кытайда сары төс бер үк вакытта яшәеш һәм үлемне дә тасвирлаган. Үлеләр дөньясын «Сары чишмәләр?» (урыс. «Желтые ключи») дип атаганнар, ләкин сары торна үлемсезлек аллегориясе булып торган.[1]
  • Сары төс Кытай һәм аның императорын символлаштырган. Кытай гади халкы сарыдан киенә алмаган - бу төс идарә итүче династия төсе була.
  • Графит карандашларын сары төскә буйыйлар. Бу гадәт иң яхшы графит Кытайда булу белән бәйле. Элек сары төскә кытай карандашларын гына буяганнар.
  • Сары раса дип монголоид расасын атыйлар.
  • Сары диңгез аңа коючы Хуанхэ елгасының суны болганчыкландыруы сәбәпле шундый исем ала.
  • «Сары ышану» (монг. шарын шашин)[2] — Тибет буддизмы мәктәбе - Гелугның монгол телле халыкларда аеруча таралган атамасы (Аурупада «сарыбашлыклылар» формасы гадәткә керә). Ике төр атама да әлеге мәктәпнең кием төсенә бәйле. «Сары ышану» тулаем буддизм синонимы буларак та файдаланыла.

Мәдәни ассоцияцияләр[үзгәртү]

Гөнаһ, хыянәт, остракизм белән бәйлелек[үзгәртү]

  • Урта гасырар Испаниясендә учакта яндырылучы еретикларны сарыга киендергәннәр.
  • Иуда Искариотны сары плащта сурәтләгәннәр.
  • Корабтагы сары төс (Yellow Jack) аның карантинда икәнлеген күрсәткән.
  • Инглиз телендә сары төс куркаклык белән асоциацияләнә. Гарәпчә «сары елмаю» — ихлассыз елмаю. Французча «сары көлү» (rire jaune) — ясалма көлү.
  • Николай I патшаның Рәсәй империясендә фахишәлек һәм фәхешханәләрне законлаштыручы указы нигезендә, фахишәләрнең «сары билетлары» булырга тиеш булган, анда, аерым алганда, иясенең сәламәтлеге турында язылган.
  • В. И. Ленин, фахишәләрнең "сары билетлары" белән чагыштырып, II Интернационалны «сары» дип атый. Шул ук вакытта II Интернационалның хокуклы варисы - Социнтерн курку өчен түгел, ә намус өчен эшләүчеләр билгесе рәвешендә сары төсне рәсми төс буларак файдалана.

Саклык билгесе[үзгәртү]

  • Светофордагы янучы сары төс юл чаты буенча хәрәкәт итүне башлауны тыя, ләкин элек башланган хәрәкәтне дәвам итүне рөхсәт итә (кайбер илләрдә сары урынына кызгылт сары фонарь кулланыла).
  • Тимер юл светофорларында сары сигнал 60 км/сәгатьтән артык булмаган тизлек белән узуны рөхсәт итә, ә киләсе светофор бу вакытта "ябык". Ике сары сигнал кырый юлга 60 км/сәгатьтән артык булмаган тизлек белән күчүне аңлата.
  • Кайбер илләрдә юлларда җемелдәүче сары флаг гомуми саклыкка чакыру билгесе булып тора.
  • Автомобиль ярышларында сары флаг шулай ук саклыкка чакыруны аңлата. Аерым алганда, сары флаг узуны тыя.
  • Футболда сары карточка кисәтүне аңлата, регбида - 10 минутка уеннан чыгаруны.

Вексиллологиядә[үзгәртү]

Астрономия[үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү]

  1. [http://mironovacolor.org/theory/humans_and_color/symbolism/#2 Төс символикасы
  2. Кручкин Ю. Большой современный русско-монгольский — монгольско-русский словарь. М. 2006.
  3. История государственного флага Украины
  4. Государственные и исторические символы Украины(укр.)


Төс
Ак|Ак Соры Кара Кызыл Ал Сары Яшел Зәңгәр Күк