Виктор Веселаго

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Виктор Веселаго latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Виктор Веселаго
Veselago.jpg
Туган 13 июнь 1929(1929-06-13)
Запорожье, Украина Совет Социалистик Республикасы, СССР
Үлгән 15 сентябрь 2018(2018-09-15)[1] (89 яшь)
Ватандашлыгы Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Россия
Әлма-матер Мәскәү физика-техника институты[d]
Һөнәре физик, университет профессоры
Эш бирүче Мәскәү физика-техника институты[d]
Гыйльми дәрәҗә: физика-математика фәннәре докторы[d]
Гыйльми исем: профессор

Виктор Георгиевич Веселаго (1929 елның 13 июне, Запорожье өлкәсе, Украин ССР, ССРБ2018 елның 15 сентябре) — совет һәм Россия физигы, оптика метаматериалларының пионерларының берсе. ССРБ Дәүләт премиясе лауреаты.

Тормыш юлы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Виктор Веселаго ССРБның Запорожье өлкәсендә «Днепрострой» хезмәткәрләренең берсе Георгий Сергеевич (1893—1937) гаиләсендә туа. Әнисе Елена Борисовна Коялович (1895—1987) — танылган рус һәм совет математигы, метролог, шахматчы Борис Михайлович Кояловичның кызы.

Мәктәптә үк ул С. Э. Хайкинның «Радио нәрсә ул» китабын укып, физика белән мавыга һәм Мәскәү дәүләт университетының физика-техник факультетына укырга керә, анда Л. Д. Ландау, П. Л. Капица, С. М. Рытов һәм башка зур галимнәр лекцияләрен тыңлый. Диплом проектын — М. Е. Жаботинский җитәкчелегендә, ә диплом эшен П. Н. Лебедев исемендәге Физик институтта (ФИАН) Н. А. Ирисова төркемендә башкарган. Шунда ук, булачак Нобель лауреаты А. М. Прохоров җитәкчелегендәге ФИАНда ул үзенең фәнни эшчәнлеген башлый, ә 1982 елдан башлап гомеренең ахырына кадәр Гомуми физика институтында (ИОФАН) эшли. 1961 елдан бирле Веселаго Мәскәү физика-техник институтында укыта, физика һәм энергетика проблемалары факультетын һәм гамәли физика кафедрасын оештыруда актив катнаша. 20 елдан артык ул Югары аттестация комиссиясенең физика буенча эксперт советы әгъзасы булган.

1990 елларда Веселаго Россиядә фәнни интернет-таратулар оештыру инициаторларының берсе була («Информаг» системасы), 1998 елда «Исследовано в России» беренче Россия электрон фәнни журналына нигез сала.

Фәнни эшчәнлек[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1960 елларда Веселаго ФИАНда төзелгән һәм ССРБ Дәүләт премиясе белән билгеләп үтелгән көчле магнит кырларын алу өчен «Соленоид» җайланмасын эшләүдә катнаша.

1967 елда, Л. И. Мандельштам эшләренә нигезләнеп, Веселаго материалларның тискәре сындыру күрсәткече белән материалларның көтелгән үзлекләрен тасвирлый: моның өчен материал бер үк вакытта тискәре диэлектрик һәм магнит үтүчәнлегенә ия булырга тиешлеген, мондый материалдан яссы параллель пластина сурәтне бозмыйча гына тапшырырга тиешлеген һәм мондый материалда яктылык йотылганда ут басымы аның тартылуына күчүен күрсәтә. Бу фаразлар 2000 елда, Дэвид Смит җитәкчелегендә Америка галимнәре беренче «тискәре материаллар» булдырганда, ә инглиз физигы Джон Пендри Веселагоның яссы линзасының рөхсәт итүчәнлеген күрсәткәч тормышка ашырыла[2][3]. Шул мизгелдән, хәзерге вакытта, гадәттә, метаматериаллар дип аталган ясалма структураларның физикасының көчле үсеше башлана.

Бүләкләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Фән һәм техника өлкәсендә ССРБ Дәүләт премиясе (1976);
  • Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (2001)[4];
  • В. А. Фок исемендәге премия (2004)[5];
  • МИС медале (2009)[6].

Басмалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. https://mipt.ru/dppe/news/nekrolog_viktora_georgievicha_veselago
  2. Слюсар, Вадим Метаматериалы в антенной технике: история и основные принципы // Электроника: наука, технология, бизнес. — № 7. — С. 70–79.
  3. Слюсар, Вадим Метаматериалы в антенной технике: основные принципы и результаты // Первая миля. Last Mile (Приложение к журналу «Электроника: Наука, Технология, Бизнес»). — № 3—4. — С. 44–60.
  4. Указ Президента РФ от 15.10.2001 N 1222(үле сылтама)
  5. Премия имени В. А. Фока РАН
  6. C.E.K. Mees Medal

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]