Гагаузия
|
| |||
| Рәсми теле | гагавызча, романча, русча | ||
| Башкаласы | Комрат | ||
| Башкан | Евгения Гуцул | ||
| Һимн | Тарафым | ||
| Мәйданы | — 1848,46 km² | ||
| Милләте | гагаузлар (82 %), болгарлар, молдованнар (романнар), руслар | ||
| Халык саны | 162 200 (2012) | ||
Гагаузия яки Гагавызстан, Гагавыз Җире (гаг. Gagauz Yeri, молдав. Găgăuzia) — Молдова Республикасы көньягындахы автономияле төбәк.
Гагавызлар төрки телләрнең угыз төркемендәге телдә сөйләшә. Күпчелек гагавызлар праваслау динен тота.
Тарих
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]Гагавызларның чыгышы хакында берничә карашлар бар:
- Гагавызлар нәселен төрки телләрдә сөйләшкән күчмә халыклар — угызлар, бөҗәнәкләр һәм кыпчаклар нигезләгән.
- Гагавызлар — Госман империясе вакытында төркиләшкән болгарлардан барлыкка килгән халык.
- Сәлҗүкләр теориясе: XIII йөздә Добруҗага күчкән төрекләрнең нәселеннән пәйда булган халык.
- Гагавызлар — VII йөзлектә күчкән борынгы болгарлардан чыккан һәм IX гасырда христиан динен кабул иткән халык.
1400—1812 елларда — гагавызлар Госман империясенә керә.
Бер карасы буенча Болгарстанның Варна шәһәренең асаба халкы нәкъ гагавызлар булган.
1812—1917 елларда — гагавызлар Россия империясенә күченә.
1917—1940 елларда — Романия территориясендә.
1940 — 1941 елларда — Риббентроп-Молотов пакты нәтиҗәсендә Бессарабиядәге гагавызлар Молдовага керә.
9.08.1990 — 23.12.1994 — танылмаган Гагавыз Республикасы чоры
1994 елда — Молдова эчендәге Гагавыз автономияле төбәге.
2014 елда Гагавызстанда узган референдумда Тамгаханә Берлегенә керү өчен 90 % тавыш бирелә, ләкин Молдова хакимияте референдумны танымый.
Гагавызстан ТӨРЕКСОЙ оешмасына керә.
Сылтамалар
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Официальный сайт Гагаузии
- Народное собрание Гагаузии 2011 елның 4 февраль көнендә архивланган
- Управление Полиции АТО Гагаузия 2014 елның 1 февраль көнендә архивланган
- ЦИК АТО Гагаузия
- Выборы в Народное собрание Гагаузии
- GAGAUZ.IN 2016 елның 14 декабрь көнендә архивланган — мультимедийный портал на гагаузском и русском языках.
- Сайт о Гагаузии и гагаузах. Подшивки газет Гагаузии
- «Гагаузский угол. Народ и автономия» 2013 елның 9 май көнендә архивланган — Полнометражный документальный фильм о гагаузах, снятый в рамках Международного проекта «Этнофорум»
- Интернет-ресурсы Гагаузии 2012 елның 31 август көнендә архивланган
- Новостной портал Gagauzinfo.md 2009 елның 28 май көнендә архивланган.
Моны да карагыз
[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]- Татар чишмәсе (Гагаузия, Комрат районы)
