Gagauziä

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан
(Гагаузия битеннән юнәлтелде)
Моңа күчү: навигация, эзләү
Gagauziä
Gagauz Yeri
Gagauziä bayrağı Gagauziä gerbı
Moldadm.png
Räsmi tele gagauzça, rumınça, urısça
Başqalası Komrat
Başkan İrina Vlax
Mäydanı  - 1848,46 km²
Milläte gagauzlar (82%), bolgarlar, moldovannar (rumınnar), urıslar
Xalıq sanı 162 200 (2012)

Gagauziä yäki Ğağawızstan, Gagauz Cire (gagauzça Gagauz Yeri, rom. Găgăuzia) — Moldaviä Cömhüriäte könyağındağı moxtari töbäk.

Gagauzlar törki tellärneñ oğuz törkemendäge teldä söyläşä. Küpçelek gagauzlar pravoslav dinen tota.

Tarix[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Gagauzlarnıñ çığışı xaqında berniçä qaraşlar bar:

  • Gagauzlar näselen törki tellärdä söyläşkän küçmä xalıqlar — uğızlar, böcänäklär häm qıpçaqlar nigezlägän.
  • Gagauzlar — Ğosmanlı imperiäse waqıtında törkiläşkän bolğarlardan barlıqqa kilgän xalıq.
  • Sälcüklär teoriäse: XIII yözdä Dobrucağa küçkän töreklärneñ näselennän päyda bulğan xalıq.
  • Gagauzlar — VII yözlektä küçkän borınğı bolğarlardan çıqqan häm IX ğasırda xristian dinen qabul itkän xalıq.

1400-1812 yıllarda - gagauzlar Ğosmanlı imperiäsenä kerä.

Ber qaraşı buyınça Bolğarstanıñ Varna şähäreneñ asaba xalqı näq gagauzlar bulğan.

1812-1917 yıllarda - gagauzlar Räsäy imperiäsenä küçenä.

1917-1940 yıllarda - Rumıniä territoriäsendä.

1940 — 1941 yıllarda - Ribbentrop-Molotov paktı näticäsendä Bessarabiädäge gagauzlar Moldaviägä kerä.

9.08.1990 — 23.12.1994 - tanılmağan Gagauz Cömhüriäte çorı

1994 yıldan - Moldaviä eçendäge Gagauz moxtari töbäge.

2014 yılda Gagauziädä uzğan referendumda Tamğaxanä Berlegenä kerü öçen 90% tawış birelä, läkin Moldaviä xakimiäte referendumnı tanımıy.

Ğağawızstan Töreksoy oyışmasına kerä.

Sıltamalar[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]