Кабан дуңгызы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Кабан дуңгызы latin yazuında])
(Кабан дуңгызлары битеннән юнәлтелде)
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Кабан дуңгызы
Wild Boar Habbitat 3.jpg
Халыкара фәнни исем Sus scrofa L., 1758[1][2][3]
Таксономик ранг төр[1][2][3]
Югарырак таксон кабаны[d][1][2]
Таксонның халык атамасы Wild boar[4], Sanglier[5], Jabalí[5], Sanglier d'Eurasie[5], Eurasian Wild Pig[5], Ryukyu Islands Wild Pig[5], Wild Boar[5][6], European Wild Pig[6], Wildschwein[6][7], Eurasisches Wildschwein[6], Europäisches Wildschwein[6], Sanglier d'Europe, everzwijn, wild zwijn[7], sanglier[7], wild boar, eurasian wild boar[7] һәм villisika[8]
Макималь гомер озынлыгы 27 ел[9]
Йөклелек чоры Ошибка Lua в Модуль:Sources на строке 178: attempt to concatenate local 'letter' (a nil value).
ХТСБ саклану статусы югалу куркынычы иң аз булган[d][10]
Sus scrofa range map.jpg
ХТСБ идентификаторы 41775[5]
...өчен инвазион төр Австралия кыйтгасы[11][12]
Commons-logo.svg Sus scrofa Викиҗыентыкта

Кабан дуңгызы (лат. Sus scrofa), дуңгызлар семьялыгыннан күшәми торган партояклы имезүче хайван. Евразия һәм Төньяк Африкада таралган, Америкада климатлаштырылган. Йорт дуңгызының нәсел башы.

Эре хайван: ана затларның озынлыгы 1,7 м, ата затларның 2 м тирәсе, биеклеге җилкә калкымында 1 м га кадәр; ана затларның авырлыгы 150 кг га, аталарның 250–300 кг га җитә. Башы зур, чөйсыман озынча, күзләре кечкенә, батынкы. Кискеч тешләре алга, өске һәм аскы казналыкның казык тешләре өскә һәм ян-якка юнәлгән. Кабан дуңгызының тешләре гомер буе үсә, зур ата затларда (ата кабаннарда) 8–10 см озынлыкка җитә. Олы хайваннар куе сорыдан көрән яки кара төскә кадәр.

4 айга кадәр балаларының ян-ягында аксыл саргылт төстәге буй сызыклар була. 3–10 арлап (кайвакыт берничә дистә), көтү булып яшиләр. Көтүдәге аерым затлар һәм аерым көтүләр арасында билгеле бер иерархия мөнәсәбәтләре урнашкан. Җенси активлык чоры ноябрь–гыйнварда. Буазлык чоры якынча 115 көн. Гадәттә, 4–5 (кайвакыт 12 гә кадәр) бала китерә. Балалары тиз үсә, җәй ахырына аларның авырлыгы 20 кг һәм күбрәк тә була, кышка кадәр аналары белән яшиләр. Җенси яктан ана затлар 8–10 айлык вакытта, ата затлар яшәешенең 2 нче елында җитлегә. 10–12 (сирәк кенә 20) ел яши.

Төрле азык белән туклана. Туклануында үсемлекләр өстенлек итә: үсемлек тамырлары һәм бүлбеләре, үлән, имән чикләвеге, чикләвекләр, агач һәм куак җимешләре. Хайван азыгын яңгыр суалчаннары, туфрак бөҗәкләре һәм аларның личинкалары, төче су һәм җир өсте моллюсклары, тычкансыман кимерүчеләр, кош йомыркалары һәм балалары, бака, кәлтә, еланнар, кайвакыт үләксәләр тәшкил итә. Кышын кипкән үлән, агач кайрысы һәм ботаклары, агач гөмбәләре, кырда калган иген уңышы белән туклана.

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. 1,0 1,1 1,2 Integrated Taxonomic Information System — 1996.
  2. 2,0 2,1 2,2 Mammal Species of the World — 2005.
  3. 3,0 3,1 Smith A. T., Xie Y., Lunde D. P. et al. A Guide to the Mammals of China. / A. T. Smith, Y. XiePrinceton: Princeton University Press, 2008.
  4. Wildscreen ARKive — 2003.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Кызыл китап — 1964.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Cole T. C. H. Wörterbuch der Säugetiernamen, Dictionary of Mammal Names — 2015. — ISBN 978-3-662-46269-0doi:10.1007/978-3-662-46270-6
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 Бельгийский список видов
  8. Finnish Biodiversity Information Facility
  9. Longevity of Mammals in Captivity; from the Living Collections of the World — 1 — 2005.
  10. The IUCN Red List of Threatened Species 2020.2 — 2020.
  11. http://www.environment.gov.au/biodiversity/invasive-species/feral-animals-australia/feral-pigs
  12. https://www.dpi.nsw.gov.au/biosecurity/vertebrate-pests/pest-animals-in-nsw/feral-pigs/feral-pig-biology