Каһвә агачы

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Каһвә агачы latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Каһвә агачы
Coffee Flowers.JPG
Халыкара фәнни исем Coffea L., 1753[1][2]
Таксономик ранг ыру[1]
Югарырак таксон Coffeeae[d]
Таксонның халык атамасы coffee[3], Koffie, بن, Kávovník, Kaffe-slægten, Kaffee, Καφεόδεντρο, Kafarbo, Cafeto, Kahvipensaat, Caféier, Kofe, קפה, Tanaman kopi, コーヒーノキ, Kavamedis, Кафе, Koffieplant, Kaffiplante, Kaffeplanter, Kawowiec, Cafeeiro, Кофейное дерево, Kavovec, Кафа, Kaffesläktet, Кавове дерево, Cây cà phê һәм 咖啡树
Таксономик төр Кофе аравийский[d]
GRIN URL npgsweb.ars-grin.gov/gringlobal/taxonomygenus.aspx?id=2779[4]
Commons-logo.svg Coffea Викиҗентыкта

Каһвә агачы (Coffea) - мәңгеяшел үсемлекләр ыругы. Күбесенчә зур булмаган, озынлыгы буенча 4 метрга кадәр агачлар. Агачлардан каһвә бөртекләре үсәләр.

Кофе ыругының Иске Дөнья тропикасында, нигездә Африкада үсүче 40 тере билгеле. Җир шарының күп илләрендә үстерелүче аравия кофе агачы (C.arabica) зур икътисади әһәмияткә ия. Бу үсемлекнең туган иле — Эфиопия. Хәзер дә Абиссин тавының елга үзәнлекләрендә диңгез өсте тигезлегеннән 1000—2000 м биеклектә кофе агачы әрәмәлекләрен очратырга мөмкин. Бу—мәңге яшел куак яки 8—10 м биеклегендәге агач . Яфраклары тиречел, куе яшел. Чәчәкләре яфрак куентыгында урнаша, таҗы ак, озын көпшәле. Җимешләре кызыл яки кара-зәңгәр төстә, сусыл. Алар 2 эре, овал, кабарынкы, каты эндо-спермлы орлыклы. Җимеш тирәлегеннән аерылган орлыкларны (кофе бөртеген) кыздыралар, төяләр һәм шуннан безгә таныш эчемлек — каһвә әзерлиләр. Орлыклары үзәк нерв системасын ярсытучы, йөрәк эшчәнлеген көчәйтүче кофеин алкалоидына ия.[5]

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]