Эчтәлеккә күчү

Оркестр

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Оркестр latin yazuında])
Бухарест симфоник оркестры
Әрмәнстан Милли камера оркестры

Оркестр (грек. ορχήστρα, орхестра, сәхнәнең алгы мәйданчыгы) - классик музыкага хас булган зур инструменталь ансамбль, төрле гаилә коралларын берләштерә.

Бухарест симфоник оркестры
Бухарест симфоник оркестры

Гадәттә дүрт төп кораллар төркеме була:

  • Скрипка, альт, виолончель һәм контрабас кебек кыллы кораллар
  • Флейта, гобой, кларнет, фагот, вакыт-вакыт саксофон кебек агач тынлылар.
  • Бакыр кораллар, мәсәлән, француз мөгезе, быргы, тромбон, корнет, туба, һәм кайвакыт эфоний.
  • Литаврлар, кече барабан, бас барабан, тәлинкәләр, өчпочмак, шөлдер, там-там һәм һәм башка бәрмә музыка кораллары.

Фортепиано, арфа, орган, челеста кебек башка кораллар кайвакыт бишенче клавиатуралылар яки өстәмә төркем яисә солист кораллар буларак урнашырга мөмкин. Шулай ук кайбер заманча әсәрләрдә электрон музыка кораллары һәм гитаралар да өстәлә.

Музыкантлар саны

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тулы күләмле Көнбатыш оркестры шулай юк симфоник яки филармоник оркестр (юнан. фил-, "яратучы" һәм "гармония" сүзләреннән) дип исемләнә. Әсәрне башкаруда катнашкан музыкантларның саны аның таләпләреннән чыгып җитмештән башлана һәм йөздән артык булырга мөмкин. Камера оркестра (кайвакыт концерт оркестры дип исемләнә) илледән артмаган музыкантларның кечерәк ансамбле.[1] Барок музыкасы өчен яраклашкан оркестрлар (мәсәлән, Иоһанн Себастьян Бах һәм Геогрг Фридрих Һәндел), яки Һайдн һәм Моцарт кебек классик репертуар, Людвиг ван Бетховен һәм Йоханнес Брамс симфониясе кебек романтик музыканы башкаручы оркестрлардан сизелерлек кечерәк. Типик оркестр XVIII-XIX гасырлар дәвамында зурая, Ричард Вагнер һәм соңрак Густав Малер әсәрләрендә 120-дән артык кешелек зур оркестрлары белән иң югары ноктага җитә.

Оркестрларны гадәттә дирижер җитәкли, башкаруны кул хәрәкәтләре белән алып бара, еш кына дирижер таягы дип аталган кыска агач таяк ярдәмендә дә хезмәтен алып бара. Дирижер оркестрны берләштерә, темпын билгели һәм ансамбль тавышын формалаштыра.[2] Дирижер оркестрны иҗтимагый концерт алдыннан репетицияләр белән әзерли, анда ул музыкантларга башкарыла торган музыканы аңлату турында күрсәтмәләр бирә.

Беренче скрипкалар секциясе җитәкчесе - гадәттә концертмейстер дип исемләнә - музыкантларны алып баруда мөһим роль уйный. Барокко музыка чорында (1600–1750), оркестрларны еш кына концертмейстер, яки аккордларны уйнаучы музыкант, клавесин яки органда бассо континуо партияләрен башкарган, бу традиция XX гасыр һәм XXI гасыр башындагы кайбер музыка ансамбльләрендә дәвам итә.

Оркестрлар бик күп репертуар уйный, шул исәптән симфонияләр, опера һәм балет керешләре, соло кораллар өчен концертлар, опералар, балетлар һәм музыкаль театрның кайбер төрләре (мәсәлән, Гилберт һәм Салливан оперетталары).

Һәвәскәр оркестрларга башлангыч мәктәп, урта мәктәп, яки университет, җәмгыять оркестрлары - студентлардан торган яшьләр оркестрлары керә; гадәттә алар билгеле бер шәһәр яки төбәктән үзешчән музыкантлардан тора.

Оркестр термины грек fromρχήστρα ( оркестр ) сүзеннән алынган, борынгы юнан театры сәхнә алдында грек хоры өчен сакланган исем.[3]

Симфоник оркестр һәм хор
Симфоник оркестр
Музыкантлар җилпәзә кебек утыра, уен кораллары буенча төркемнәргә берләшә

Камера ансамбльләрдән аермалы буларак, оркестрда унисонга уйнаучы музыкантлар төркемнәре бар.

Уен коралларның төрләре һәм төзелешенә күрә оркестрлар түбәндәге төрләргә бүленә:

  • симфоник оркестр
  • халык музыка кораллары оркестры
  • камера оркестры
  • тынлылар оркестры
  • кыллы оркестр
  • эстрада оркестры
  • джаз оркестры
  • хәрби оркестр
  • мәктәп оркестры һ.б.

Симфоник оркестр

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Төп мәкалә: Симфоник оркестр

Халык музыка кораллары оркестры

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Төп мәкалә: Камера оркестры

Тынлылар оркестры

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Төп мәкалә: Кыллы оркестр

Эстрада оркестры

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
Төп мәкалә: Эстрада оркестры
Төп мәкалә: Джаз оркестры
Төп мәкалә: Хәрби оркестр
Төп мәкалә: Мәктәп оркестры

ТРдагы кайбер оркестрлар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Тышкы сылтамалар

[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]
  1. ↑ Vincent (4 August 2014). The difference between chamber, philharmonic, and symphony orchestra. Ludwig van Toronto. әлеге чыганактан 2026-08-11 архивланган. 21 September 2020 тикшерелгән.
  2. ↑ Kennedy, Michael; Bourne-Kennedy, Joyce (2007). "Conducting". Oxford Concise Dictionary of Music (5th ed.). Oxford, England: Oxford University Press. ISBN[ru] 978-0-19-920383-3. https://archive.org/details/conciseoxforddic2007kenn.
  3. ↑ Liddell, Henry George; Scott, Robert (April 1999). "ὀρχήστρα". A Greek-English Lexicon. Tufts University. https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Do%29rxh%2Fstra.