Сандро Боттичелли

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Сандро Боттичелли latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Сандро Боттичелли
Sandro Botticelli 083.jpg
Туган телдә исем итал. Sandro Botticelli
Туган 1 март 1445
Флоренция, Фларинсә җөмһүрияте[d]
Үлгән 17 май 1510[1][2] (65 яшь) яки 16 май 1510(1510-05-16)[3] (65 яшь)
Флоренция, Фларинсә җөмһүрияте[d][4]
Күмү урыны Церковь Всех святых[d]
Һөнәре рәссам, әртис
Эш бирүче Андреа Верроккьо[d][5]

Commons-logo.svg Сандро Боттичелли Викиҗыентыкта

Сандро Боттичелли ( итал. Sandro Botticelli Сандро Боттикелли, чын исеме Алессандро ди Мариано ди Ванни Филиппи ( итал. Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi ); 1 март, 1445 - 17 май, 1510 ) - Италия рәссамы, Яңарышның иң оста осталарының берсе, Флоренция рәсем мәктәбе вәкиле. "Весна", "Венера и Марс" картиналары, шулай ук рәссамга бөтен дөньяга дан китергән " Рождение Венеры" авторы.

Биографиясе һәм иҗаты[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Боттичелли тире эшкәртүче Мариано ди Джованни Филиппепи һәм аның хатыны Эсмеральданың Санта-Мария-Новелла гаиләсендә туган. «Боттичелли» (бочонок) кушаматы аңа симез булган өлкән абыйсы Джованнидан күчкән.

Осталык күнегүләре (1460-1468)[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

"Евхаристия Мадоннасы"

Боттичелли рәсем сәнгатенә шунда ук килми: башта ул ике ел буе Антонионың алтын эшләре остасы булган (егет фамилиясен аннан алган дигән версия бар).[6] ). 1462 елда (кайбер чыганаклар буенча - якынча 1464 [7] ) ул рәсемгә Фра Филиппо Липпида укый башлый, аның остаханәсендә ул биш ел үткәрә.

Яшь рәссам «яссылыкта күләмнәрне линия ритмнарының соңгы декоративлыгы белән бергә тапшыруның өч үлчәмле булуын үз эченә алган укытучының, шулай ук Поллайоло — Антонио һәм Пьероның иҗат манерасының йогынтысын» сыный.Пьер дель Поллайоло белән берлектә Флоренциядә сәүдә суды залы өчен Игелекләр аллеясы өстендә эшли («К2с аллегориясе», 1470) [7] .

Липпиның Сполетога китүе белән бәйле, Боттичелли Андреа Веррокчио остаханәсенә күченә, анда яшь Леонардо да Винчи бераз алдарак шәкерт булып керә.

Боттичеллының беренче мөстәкыйль әсәрләре - Мадонаның берничә образы - башкару рәвешендә Липпи һәм Масаксио әсәрләренә якын тора, иң мәшһүре: «Мадонна с Младенцем, двумя ангелами и юным Иоанном Крестителем» (1465-1470), «Мадонна с Младенцем и двумя ангелами» (1468—1470), «Мадонна в розовом саду» (1470 тирәсе), «Мадонна Евхаристии» (1470 тирәсе).

Баштагы әсәрләре (1470-1480)[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Яшь хатын-кыз портреты

1470 елдан Боттичеллиның [[Барлык изгеләр чиркәве (Флоренция) янында үз остаханәсе була (аның бер укучысы Фра Филиппо Липпидың улы - Филиппино)[7]. 1470 елда ясалган "Көч аллегориясе" (Фортитуд) картинасы рәссамның үз стилен үзләштерүен күрсәтә. 1470-1472 елларда ул Джудит тарихы турында диптих яза: "Джудитның кайтуы" һәм "Холофернес гәүдәсен табу."

1472 елда Боттичелли Изге Лука Гильдиясенә керә - аның исеме гильдиянең "Кызыл китабы" нда искә алына. Бу шулай ук Филиппино Липпидың ничек эшләвен күрсәтә.

1474 елның 20 гыйнварында изге бәйрәм уңаеннан үткәрелгән бәйрәмдә Сандро Боттичеллиның «Изге Себастьян» картинасы Санта-Мария-Маджоре чиркәве баганаларының берсендә зур тантана белән урнаштырылган.

Тылсымчыларга табыну (к. 1475)

Якынча 1475 елда рәссам  бай Гаспаре дель Лама өчен танылган «Поклонение волхвов» картинасын яза. «Бу әсәр-Бөек могҗиза, һәм ул колоритта, рәсемдә һәм композициядә шундый камиллеккә җиткерелгән, һәр рәссам моңа кадәр дә шаккатыра» дип яза Вазари [8].

Бу вакытта Боттичелли портрет рәссамы буларак танылды. Иң әһәмиятлесе - "Косимо Медичи Өлкәннәр медале белән билгесез кешенең портреты" (1474-1475), шулай ук Джулиано Медичи һәм Флоренция хатын-кызлары портретлары.

1476 елда Симонетта Веспуччи үлә - берничә тикшерүчеләр әйтүенчә, бер ваҡытта да өйләнмәгән Ботичеллиның яшерен мәхәббәте һәм моделе

Римда булуы (1481-1482)[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

"Мусаның чакыруы"

Боттичелли данының тиз таралуы Флоренция чикләреннән китә. 1470-нче еллар ахырыннан рәссам бик күп заказлар ала [9] .

1481 елда Сикст IV Боттичеллины Римга чакыра. Гирландайо, Росселли һәм Перуджино Боттичелли белән бергә Ватикандагы папа капелласы диварларын фрескалар белән бизәде, ул Сикстинская капелла буларак билгеле. 1508-1512 елларда Юлия II каршындагы түшәм һәм алтар диварны Микеланджело язгач, ул бөтендөньяла дан казаначак

Боттичелли Сикстин капелласы өчен өч фреска иҗат итә: «Наказание Корея, Дафана и Авирона», , «Искушение Христа» һәм Призвание Моисея», шулай ук 11 папаның портреты.

1480 елларның дөньяви әсәрләре[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Боттичелли Лоренцо Великолепныйдың Платоновское академиясенә  бара (медицина гаиләсе вәкиле), анда ул Фичино, Пико һәм Полициано белән очраша, шул рәвешле неоплатонизм йогынтысы астында уза, бу аның дөньяуи тематикалы картиналарында чагылыш таба.

Боттичеллиның иң танылган һәм иң серле әсәре — «Весна» (Primavera) (1482). Ботичеллиның «Паллада и кентавр» (1482—1483) һәм билгесез авторның «Мадонна с Младенцем» (1482-1483) картинасы Флоренция сараен бизәү өчен билгеләнгән. Рәссамны рәсемен ясау өчен, аерым алганда, Лукрецияның «О пироде вещей " поэмасыннан фрагмент илһамландыра»:

"Яз"

"Весна" ның аллегорик характеры рәсемне аңлату турында күп бәхәсләр уята.

1483 елда Флоренция сәүдәгәре Антонио Пуччи Боттичеллига Боккачоның «Декамерон» әсәренән Настаджо дельи Онести турында мәхәббәт тарихы сәхнәләре төшерелгән дүрт картинага заказ бирә.

Мәхәббәт темасына "Венера һәм Марс" картинасына багышланган (якынча 1485).

"Венераның тууы"

Шулай ук 1485 тирәсендә Боттичелли мәшһүр "Венераның тууы" картинасын ясый. «...Сандро Боттичелли иҗатын аның замандашлары — кватроттено осталары манерасыннан нәрсә аера? Бу аның һәр картинасында сызыкның үзенчәлекле моңы, ритмның гаҗәеп тойгысы, иң нечкә нюансларда һәм аның "Яз" һәм "Венераның тууы" гаҗәеп гармониясендә чагылган. Боттичеллының төсе музыкаль, әсәрнең лейтмотивы һәрвакыт ачык. Рәсем дөньясында бик аз кеше пластмасса сызыгы, хәрәкәт һәм дулкынланган, тирән лирик, мифологик яки башка сюжет схемаларыннан ерак. Рәссам үзе - аның иҗатының режиссеры һәм композиторы. Ул стильләнгән каноннарны кулланмый, чөнки аның картиналары хәзерге тамашачыны аларның шигърияте һәм дөньяга карашы белән дулкынландыра”[10].

1480-1490 елларда Боттичелли Дантеның Илаһи Комедиясе өчен каләм иллюстрацияләре сериясен башкара. "Сандро бик яхшы һәм шулкадәр буяды ки, уның үлеменнән соң һәр рәссам аның рәсемнәрен алырга тырышты".

1480 еллардан дини картиналары[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

«Поклонение волхвов «(1478-1482),» Мадонна с Маленцем на троне» (алтарь Барди) (1484), « Благовещение " (1485) — бу чорның дини эшләре Боттичеллиның бу чорда югары иҗади казанышлары булып тора.

1480-нче еллар башында, Ботичелли «Мадонна Магнификатын» (1481-1485) ясады, бу рәсем рәссамны үз гомерендә таныта , күпсанлы күчермәләр белән раслана. Түгәрәк формасындагы мондый картиналар XV гасыр Флоренциясендә бик популяр булган. Картинаның фоны «Мадонна с книгой» (1480-1481), «Мадонна с младенцем, шестью ангелами и Иоанном Крестителем » (1485), «Мадонна с младенцем и пять ангелами» (1485-1490) картиналарындагы кебек пейзаж тора.

1483 елда, Перугино, Гирландаио һәм Филиппино Липпи белән берлектә, ул Волтерра янындагы Лоренцо Великолепный вилласында фрескалары өстендә эшли.

.1487 еллар тирәсендә Боттичелли «Мадонну с гранаотм " картинасын яза. Мадонна кулында тоткан гранат-христиан символы (Рафаэльның «Мадонна Конестабиле» ның уң кулында шулай ук башта китап урынына гранат була).

Соңгы эшләр (1490-1497)[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

«Юдифь, покидающая палатку Олоферна»

1490-нчы елда Флоренциядә Доминикан монахы Гироламо Савонарола пәйда булды, аның вәгазьләрендә тәүбәгә һәм гөнаһлы тормыштан баш тарту чакыруы яңгырады. Савонарола рәссам Алла даны өчен эшләргә тиеш дип саный. Боттичелли элеккеге стилен ташларга һәм нигездә дини нигездә язарга мәҗбүр була. Шул вакыттан алып, Боттичеллиның стиле бик нык үзгәрә, ул аскетка әйләнә, төсләр диапазонында караңгы тоннар өстенлек итә.

Рәссамның яңы алымы «Коронавие Марии» (1488-1490), «Оплакивание Христа» (1490) артиналарында һәм сабый белән Мадоннаның кайбер сурәтләрендә яхшы күренә. Бу вакытта рәссам ясаган портретлар, мәсәлән, Данте портреты (якынча 1495), пейзаж яки интерьер фоннарыннан мәхрүм ителгән.

«Юдифи, покидающий палатку Олоферна» (1485—1490) белән шул ук сюжетка 25 ел алдан төзелгән картина белән чагыштырганда, стильнең үзгәрүе аеруча сизелә.

1491 елда Боттичелли Санта Мария дель-Фиор соборы фасады проектларын карау комиссиясе эшендә катнаша.

Дөньяви темага соңрак бердәнбер картинасы - «Клевета Апеллеса» (якынча1495).

Соңгы әсәрләр (1498-1510)[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

"Мистик Раштуа"

1498 елда Савонарола кулга алына, герессиядә гаепләнә һәм үлем җәзасына хөкем ителә. Бу вакыйгалар Боттичеллины бик нык шаккатырды.

1500-нче елда ул " Мистик Раштуа " иҗат итә - бердәнбер имзаланган һәм датасы язылган әсәр.

.Бу чор рәссамының соңгы берничә әсәре арасында римле Вирджиния һәм Лукреция Рим хатын-кызларының тарихлары, шулай ук Изге Зиновий тормышы күренешләре бар.

1504 елда рәссам Микеланджелоның " Дэвид " картинасын урнаштыру өчен урын сайларга тиеш булган рәссамнар комиссиясе эшендә катнашкан.

Боттичелли "эштән китте һәм ахыр чиктә картая һәм ярлылана, һәм аннан соң аның дуслары, күп бай кешеләр, аның талантына сокланучылар, уны исләмәсәләр ул ачтан үләргә мөмкин иде”. 1510 елның 17 маенда, 66 яшендә Сандро Ботичелли үлә. Рәссам Флоренциядәге барлык Изгеләр чиркәве зиратында күмелгән.

"Сандро башкалар белән янәшә бармый, әмма, үз эченә бик күп нәрсәне берләштереп, ул үз вакытының идеалларын искиткеч тулысынча чагылдыра. Безгә ул ошый гына түгел, ул  замандашларында да зур уныш белән файдалана. Аның шәхси сәнгате гасыр йөзен чагылдыра [11] .

Галерея[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Хәтер[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Меркурий планетасында кратер Боттичелли исеме белән аталган.

Фильмнар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Сандро Боттичелли «Le Secret des Flamands» («Тайны фламандцев») фильмының персонажы була, 1974 г.
  • 2009 -Секреты Весны Боттичелли / I Segreti della Primavera / I Misteri della Primavera (реж. Алессандра Джиганте / Alessandra Gigante)
  • Сандро Боттикелли "Великолепные Медичи"(2018) сериялендә күренә. ) Себастьян де Соуз башкарды.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Artnet — 1998.
  2. AGORHA
  3. Find A Grave — 1995.
  4. 4,0 4,1 Union List of Artist Names — 2018.
  5. (unspecified title)
  6. Боттичелли, Сандро // Брокгауз һәм Ефрон энциклопедик сүзлеге: 86 томда (82 том һәм 4 өстәмә). Санкт-Петербург: 1890—1907.
  7. 7,0 7,1 7,2 Энциклопедия «Искусство». Часть 1. А-Г (с иллюстрациями), Электронная библиотека книг iknigi.net. 11 август 2018 тикшерелде.
  8. Джорджо Вазари. Жизнеописания наиболее знаменитых живописцев, ваятелей и зодчих. — АЛЬФА-КНИГА.
  9. Джорджо Вазари. Жизнеописания наиболее знаменитых живописцев, ваятелей и зодчих. — АЛЬФА-КНИГА.
  10. Долгополов И. В. Мастера и шедевры. — Изобразительное искусство. — Т. I.
  11. Бенуа А. История живописи всех времён и народов. — Нева. — Т. 2.

Әдәбият[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Сылтамалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]