Светлана Савицкая

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Светлана Савицкая latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Svetlana Savitskaya, 7 December 2018.jpg
Җенес хатын-кыз
Ватандашлык Flag of the Soviet Union.svg СССР
Flag of Russia.svg Россия
Хезмәт итүе СССР
Туу датасы 8 август 1948(1948-08-08)[1] (72 яшь)
Туу урыны Мәскәү, СССР[1]
Ата Евгений Яковлевич Савицкий[d]
Һөнәр төре очучы, галәмгизәр, сәясәтче, хәрби хезмәткәр, язучы, сәяхәтче-тәдкыйкатьче, очучы-сынаучы
Эш урыны Мәскәү авиация институты[d], ССРБ Югары Шурасы һәм Русия Дәүләт думасы
Башкарган вазыйфа РФ Дәүләт думасы депутаты[d]
Әгъзалык Académie de l'air et de l'espace[d]
Әлма-матер Мәскәү авиация институты[d] һәм Калужское авиационное летно-техническое училище[d]
Учёное звание доцент[d]
Академик дәрәҗә техник фәннәр нәмзәте[d]
Активлык урыны Мәскәү
Летал на Союз Т-7[d][2], Союз Т-12[d][2] һәм Союз Т-5[d]
Сәяси фирка әгъзасы Русия Федерациясе коммунистик фиркасе һәм Советлар Берлеге коммунистик фиркасе
Svetlana Savitskaya Signature.svg
Время в космосе 28 386 минут
Хәрби дәрәҗә майор һәм полковник
Бүләкләр
Commons-logo.svg Svetlana Savitskaya Викиҗыентыкта

Светла́на Евге́ньевна Сави́цкая (1948 елның 8 августында туган, Мәскәү) — совет галәмчесе, очучы-сынаучы, педагог. Валентина Терешковадан соң дөньяда икенче космонавт-хатын-кыз. Дөньяда ачык космоска чыккан беренче хатын-кыз космонавт. Ике тапкыр Советлар Берлеге каһарманы (1982, 1984). ССРБның очучы-космонавты (1982). Ике Ленин ордены (1982, 1984). ССБРның атказанган спорт мастеры (1970). КПСС / КПРФ әгъзасы 1975 елдан бирле. Техник фәннәр кандидаты. ССБР Югары Советы депутаты (1989-1991). Россия Федерациясе Федераль Собраниесе Дәүләт Думасына II, III, IV, V, VI, КПРФтан (1996 елдан) VII чакырылыш делегаты. Ике тапкыр Советлар Союзы Герое булган бердәнбер катын-кыз.[3].

Биографиясе[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1948 елның 8 августында Мәскәүдә туган. Әтисе - совет очучысы һәм хәрби начальник, авиация маршалы Евгений Яковлевич Савицкий. Әнисе - Лидия Павловна Савицкая, Бөек Ватан сугышы елларында әтисе җитәкчелек иткән корпуста хезмәт иткән; соңыннан ул мәктәп укытучысы булып эшләгән.[4]. Әтисе кызын тәрбияләүгә игътибар итмәгән, балачактан аңа тулы ирек биргән. Мәктәпкә Светлана факультатив йөргән, әмма шул ук вакытта "бик яхшы" укыган. Күк йөзен дә, һөнәр буларак, үзе сайлаган.[5].

1966 елда 637 санлы Мәскәү мәктәбен (хәзерге вакытта Советлар Союзы Флоты Адмирал Флоты исемендәге 1465 нче мәктәп) тәмамлый. Мәскәү авиация институтына (МАИукырга ) керә, ул 1972 елда тәмамлый. МАИда укыган вакытта шулай ук Калуга авиация очу-техник училищесында укыган, ул 1971 елда "очучы-инструктор" квалификациясен алган.

1969 елдан 1977 елга кадәр Светлана Савицкая ССРБ җыелма командасы составына пилотаж спорты буенча керде. 1970 елда Бөекбританиядәге поршневый самолётларда пилотаж спорты буенча дөнья беренчелеге откан. Стратосферадан төркем белән сикерү буенча 3 дөнья рекорды һәм реактив самолетларда 18 авиация рекорды куйды. 1970 елда СССРның атказанган спорт мастеры исеменә лаек булган.[4][6].

1980 елның августында очучы-космонавтлар отрядына җибәрелә. 1981 елның июнендә космонавт-тикшеренүче итеп алына.

«Салют-7» орбиталь станциясенең экипажы: Л. И. Попов, С. Е. Савицкая, А. А. Серебров

1982 елда галәмче-тикшеренүче сыйфатында "Союз Т-5", "Союз Т-7" һәм "Салют-7" орбиталь станциясе корабльләрендә космоска очыш ясый.

1984 елда бортинженер сыйфатында "Союз Т-12" кораблендә һәм "Салют-7" орбиталь станциясендә очыш ясый. Очыш вакытында хатын-кызларның беренчесе булып ачык космоска чыга.

"Салют-7" станциясенә 1986 елда "Союз Т-15C" кораблендә дөньяда беренче хатын-кыз экипажы командиры сыйфатында (өч хатын-кыз-космонавт) очарга әзерләнә, ләкин бу очыш булмый.

Искәрмәләр[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Библиография[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Савицкая, Светлана. Вчера и всегда. — М. : Издательство Агентства печати Новости, 1988. — 448 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-7020-0035-8.

Сылтанмалар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Hero of the Soviet Union medal.png  Светлана Савицкая «Илнең каһарманнары» сәхифәсендә