Bötentatar İctimaği Üzäge

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Bötentatar İctimaği Üzäge latin yazuında])
(Татар иҗтимагый үзәге битеннән юнәлтелде)
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Tatar Nationalist Flag.svg

Bötentatar İctimaği Üzäge (BTİÜ) — Tatar milli ictimaği-säyäsi oyışma.

Tarix[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Berençe oyıştıru qorıltayı 1989 yılnıñ fevrälendä Qazanda uzdırıla. Başta Tatar İctimaği Üzäge digän isem birelä. İkençe qorıltayda (1991 yıl, fevral) cämğiätneñ programması häm nizamnamäse qabul itelä, 35 keşelek prezideumı saylana, iseme Bötensoyuz Tatar İctimaği Üzäge dip üzgärtelä. 1992 yıldan xäzerge isemendä. BTİÜne oyıştıruda başlap yörüçelär: M. Mölekev, İ Ämixanov, Fäwziä Bäyrämeva, Z. Zäynulin, R. Safin, F. Safiullin h.b.

Maqsat-programması[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Tatarlarnıñ däwlätçelegen torğızu;
  • Räsäy Federatsiäse häm başqa däwlätlär belän tiñ, tigez däwlätara mönäsäbätlär urnaştıru;
  • Milli mädäniätneñ, telneñ üseşenä ireşü,
  • Tatar telen çın däwlät tele itü,
  • İslam dine eşçänlegen yañartıp cibärü,
  • Başqa töbäklärdä yäşäwçe Tatarlarnıñ milli-mädäni häm üzbilgelänü xoquqların ğämälgä aşıruda yärdän iteşü h.b.

Taşqın, Millät häm İzvestiya TOTs (TİÜ xäbärläre; Urısça: Известия ТОЦ) gäzetläre näşer itelä.

Citäkçe organnarı[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  • Qorıltay;
  • Ğäli Mäcles (qorıltaylar arasında);
  • Prezidium (daimi eşli);
  • Prezidium räise (almaşlap).

Qorıltayları[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

1.se 1989-da, 2.se 1991-dä, 3.se häm 4.se 1993-tä, 5.se 1996-da, 6.sı 1999-da, 7.se 2002-da uzdırıla.[1]

Berniqädär mäğlümätlärgä qarağanda, BTİÜdä suğışçan qanatı bar; 1990-yıllarda İçkeriä yawbaşları belän elemtä totqanı uylanıla.[2]

2021 yılnıñ 15 ğinwarında Tatarstan prokuraturası TİÜne ekstremistik oyışma dip tanunı sorap, Tatarstan Yuğarı mäxkämäsenä möräcäğät itä. 24 fevral'dä mäxkämädä eş qarala başladı.[3]

Tatar ictimaği üzäge räisläre[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Çığanaqlar[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

  1. Tatar Ensiklopediä Süzlege, Qazan, 2003
  2. (Urısça) 4. Bötendönya Suğışı säxifäsendä
  3. Yuğarı mäxkämä TİÜ eşen qarıy: lingvistik ekspertizağf tänäfes Azatlıq radiosı. 25.02.2021