Тетум теле

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Тетум теле latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Тетум теле
тет. Lia-tetun
тет. Tetun
Дәүләт Flag of Indonesia.svg Индонезия
Flag of East Timor.svg Көнчыгыш Тимор
Flag of Australia (converted).svg Аустралия
Flag of Portugal.svg Португалия
Административ-территориаль берәмлек Tasifeto Barat[d], Тасифето-Тимур[d], Malaka Timur[d], Malaka Tengah[d], Malaka Barat[d], Biboki Utara[d] һәм Көньяк-көнчыгыш Азия
Тел типологиясе SVO[d]
Язу тетумский алфавит[d], латин әлифбасы[d] һәм латин язуы
Телне көйләүче Instituto Nacional de Linguística[d]
Сөйләшүчеләр саны 463 500 кеше кеше (2011)[1],
400 000 кеше кеше (2011)[1]
Ethnologue каталогында телнең статусы 5 Developing[d][1]
Барлыкка килү урыны Восточная Нуса-Тенгара[d], Бобонару[d], Кова-Лима[d], Мануфахи[d], Манатуту[d] һәм Викеке[d]
Викимедиа проектларында тел коды tet
Commons-logo.svg Тетум теле Викиҗыентыкта

Тетум теле (Португаль телендә: Тетум Португаль әйтелеше: [ˈt̪et̪um],; Тетум: Тетун Тетум әйтелеше: [ˈt̪et̪un̪]) Тимор утравында сөйләшелә торган Австронезия теле. Ул Индонезия Көнбатыш Тиморында Белу Регентлыгында һәм Көнчыгыш Тиморда чик буйлап сөйләшелә, анда ул ике рәсми телнең берсе.
Чын төшенчәләрдә Тетумның тел буларак ике төп формасы бар:

  • Тетум Терик, Тетум теленең күбрәк асаба формасы, ул башка сүзләр сайлавы белән билгеләнә, чит ил йогынтысы әзрәк һәм башка хасиятләр, мәсәлән, фигыль бәйләнеше.
  • Тетум/н Праса (Португаль теленең praça сүзеннән алынган, мәгънәсе шәһәрчек мәйданы, Тетум телендә базар сүзе) яки Тетум/н Дили (Башкала Дилида киң таралганга күрә); ул Дилида колониаль хөкем вакытында үскән, чөнки асаба телдә сөйләшүче Португаль миссионерлары, сәүдәгәрләре һәм колониаль хөкемдарлары белән контакта кергән.

Көнчыгыш Тиморда Тетун Дили киң икенче тел буларак камил сөйләшелә.
Алдагы контактсыз Тетум Терик һәм Тетум Дили шунда ук үзара аңлаешлы түгел, чөнки Тетун Дилида күп санлы Португаль чыгышлы сүзләр бар. Күпмедер грамматика гадиләштерүеннән тыш, Тетун Дилига Көнчыгыш Тиморның икенче рәсми тел Португаль теленең сүзлеге һәм әз дәрәҗәдә грамматикасы йогынты ясаган.

  1. 1,0 1,1 1,2 Ethnologue — 19 — Dallas, Texas: SIL, 2016.