Целофизис

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Целофизис latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Coelophysis
Coelophysis Animatronics model NHM2.jpg
Фәнни классификация
Патшалык: Хайваннар
align

=right | Тип:

align

=left | Хордалылар

align

=right | Сыйныф:

align

=left | Сөйрәлүчеләр Аскласс: Архозаврлар

align

=right | Отряд:

align

=left | Зауришийлар Астәртип: Тероподлар

Латин атамасы
Coelophysis

Целофизислар (лат.  Coelophysis - буш гәүдә) - зауришийлар тәртибендәге динозаврлар ыруы. Тероподларга карый[1]. Триас периодында яшәгәннәр (210 миллион ел элек[2]).

Таралу[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Польшада һәйкәле

Целофизисларның ташланулары АКШның көньяк-көнбатышында һәм көнбатышында очраша[2]. Шулай итеп, Алар Пангеянең көнбатышында яшәгәннәр.

Целофизис 1881 елда АКШда Дэвид Болдуин белән[3] ачылган. Беренче фәнни язылуы 1889 елда Эдвард Дринкен Коуп белән төзелгән.[4]. Coelophysis bauri исемен Коупның ярдәмчесеннән алган[3].

Яшәү образы[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Целофизислар

1947 елда Нью-Мексикода ("Өрәкләр ранчосы"нда) Целофизисларның "абзый кабере" табылган иде. Анда төрле целофизисларның сөякләре (карт һәм яшь, бәләкәй һәм зур хайваннарның калгычлары) яткан. Шулай итеп целофизисларның төркемчә яшәве турында фикер катынайган иде[2].

Ашау[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Целофизислар вак сөйрәлүчеләрне, бөҗәкләрне ашаган. Әмма калгычларында балаларының сөякләре еш табыла. Иң башта, динозаврларның йомырткасалуын белмичә, галимнәр аларны җимешләр дип санаган. Ләкин хәзер бу калгычларның башка табигате турында фикер бар: целофизислар канибаллар булганы турында. Мөгаен, бу балаларны ачлык чагында ашаганнар яки башка төрдәшләр ояларына җимереп ташлаганда үтергәннәр. Ләкин 2002 елда Боб Грэй белән яңа гипотеза кертелгән: "балалары" чын хәлдә вак хайваннар гына. 2006 елда бу фикер дәлилләнгән. Әмма сорау хәзер дә ачык булып кала[1].

Тышкы кыяфәт[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Coelophysis bauri башы

Озынлыгы 3 метрга җиткән, биеклеге 1,5 метрга тигез була алган. Аларның эре күзләре һәм озын муены иде[2]. Целофизисларның күп вак, әмма бик үпкен тешләре булган[5]. Целофизислар бик яхшы чабучылар иде. Массасы 30 килограмга тигез була алган[6].

Классификация[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Целофизис тероподларга карый. Әмма шуннан классификациясе томанлы: кемдер аны Цератозаврлылар инфратәртипенә (Certatosauria инфратәртибеCoelophysoidae асгаиләсеCoelophysidae гаиләсеCoelophysinae асгаиләсеCoelophysis ыруы), кемдер Neo Therapoda төркеменә кертә[1].

Галерея[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

Чыганаклар[үзгәртү | вики-текстны үзгәртү]

    1. 1,0 1,1 1,2 Рус Википедиясе
    2. 2,0 2,1 2,2 2,3 Динозавры. - М.: ООО "Издательство Астрель": ООО "Издательство АСТ", 2002. - 359 с.: ил.
    3. 3,0 3,1 http://dinosaurs.afly.ru/theropoda/64-coelophysis
    4. Динозавры. Полная энциклопедия / Пер. с англ. М. Авдониной. - М.: Изд-во Эксмо, 2003. - 256 с.
    5. Тамара Грин. Что ели динозавры. - ЗАО "Издательство ЭКСМО-Пресс"
    6. http://dinopedia.ru/dinosaur.php?id=51