Чиң династиясе

Wikipedia — ирекле энциклопедия проектыннан ([http://tt.wikipedia.org.ttcysuttlart1999.aylandirow.tmf.org.ru/wiki/Чиң династиясе latin yazuında])
Навигациягә күчү Эзләүгә күчү
Чиң империясе
кыт. трад. 大清國

Империя
Flag of None.svg
 
Flag of None.svg
1636 — 1912


Flag of China (1912–1928).svg
 
Flag of Mongolia (1911-1921).svg
 
Flag of Tibet 1920-1925.svg
Flag of China (1889–1912).svg
Байрак
Гимн
«Алтын кубок»
Башкала Мукден (16361644)
Пекин (16441912)
Тел(ләр) манҗур теле, кытай теле, монгол теле, төрки (уйгыр) теле һ.б. төбәк телләре
Акча берәмлеге Көмеш лян (16361835)
Кытай юане (18351912)
Мәйдан 14,7 млн. км² (1790 ел)
Халык 383 100 000
Идарә итү төре Абсолют монархия
Нәсел Айсин Гёро

Чиң (Цин) династиясе (манҗурча Daicing gurun.svg дайциң гурун, кыт. трад. 大清, пиньинь: Qīng Cháo) — Кытайда хакимлек иткән манҗур императорлары династиясе (16441912).

Чиң империясе тарихын дүрт эре дәвергә бүлергә мөмкин:

  • Манҗурларның Кытайга бәреп кирганннән Миң дәүләт чикләрендә Чиң режимны урнаштырылганган кадәр (1644—83; Шунҗи һәм Канси хакимлеге);
  • 1780-елларныннан 1870-елларынача — Кытайда Чиң режимының тотрыклылануы һәм Халхадаги монголлар, Амурдагы урыс авыллары, Җуңгар ханлыгы, Тибет, Көнчыгыш Төркистан, Вьетнам, Бирма, Непал һәм башкаларга карата баскынчылык эшләре (Канси, Юңҗең, Чәнлуң хакимлекләре);
  • 1870-еллардан 19 гасырның азагына кадәр, ягъни Чиң монархиясе 19 гасыр уртасында капиталистик дәүләтләре агрессиясе нәтиҗәсендә эчен низагларның көчәеше (Чәнлуң, Җачиң, Даогуаң, Шәнфең, Тунҗи, Гуаңшу хакимлекләре) дав-ри;
  • 18941895 еллардагы япон—кытай сугышыннан Чиңларның тәхеттән ваз кичкәнгә кадәр булган дәвер. Чиң империяси империалистик давлатларның ярыммөстәгъмәрәгә әйләнгән. Шинхәй инкыйлабы нәтиҗәсендә Чиң династиясе бәреп төшерелгән (соңгы императоры Пу И 1912 елның 12 февральдә тәхеттән рәсми рәвештә ваз кичкән).